- Najwyższą skuteczność w stwardnieniu rozsianym wykazuje trening zorientowany na zadania trwający minimum 40 minut
- Odpowiednie chłodzenie pomieszczenia w trakcie ćwiczeń skutecznie zapobiega nagłemu nasileniu objawów neurologicznych
- Wystąpienie rzutu choroby zawsze wymaga całkowitego przerwania aktywności fizycznej aż do ustąpienia objawów
- Według danych NFZ czas oczekiwania pacjentów na fizjoterapię ambulatoryjną wynosi obecnie ponad 5 miesięcy
Zmęczenie w stwardnieniu rozsianym. Dlaczego ruch to najlepsze lekarstwo?
Zmęczenie w stwardnieniu rozsianym (SM) to niezwykle powszechny problem, który jest całkowicie naturalnym objawem wynikającym z uszkodzeń układu nerwowego. Zmiany w strukturze mieliny oraz zaburzenia w działaniu neuroprzekaźników, a także gorszy sen czy depresja, bardzo silnie potęgują to uczucie u pacjentów. Włączenie odpowiedniej aktywności fizycznej pozwala realnie zmniejszyć poziom wyczerpania, co potwierdzają obserwacje biologicznych zmian w organizmie.
Główną rolę w powstawaniu zmęczenia odgrywają cytokiny, w tym interferony, które negatywnie wpływają na układ hormonalny i produkcję dopaminy. Na szczęście regularne ćwiczenia potrafią skutecznie modulować ogólnoustrojową reakcję twojego ciała na te czynniki zapalne. Jeśli mierzysz się z ciągłym spadkiem energii, rozpoczęcie dopasowanej fizjoterapii będzie najrozsądniejszym krokiem w drodze po lepsze samopoczucie.
Trening zorientowany na zadania. Jaka fizjoterapia w SM działa najlepiej?
Problemy z równowagą i poruszaniem się to powszechna codzienność w stwardnieniu rozsianym, ale wdrożenie celowanych ćwiczeń przynosi tutaj udowodnione i mierzalne efekty. Najnowsze dane naukowe jednoznacznie potwierdzają, że odpowiednie interwencje fizjoterapeutyczne wyraźnie poprawiają stabilność ciała u chorych. Najwyższą skuteczność wykazuje trening zorientowany na zadania, który opiera się na funkcjonalnych ruchach i ponownym uczeniu się motoryki.
Kluczowym czynnikiem decydującym o sukcesie fizjoterapii jest jednak jej czas trwania oraz odpowiednia intensywność zajęć. Największe korzyści terapeutyczne zauważysz wtedy, gdy twoja sesja ćwiczeniowa będzie trwała co najmniej 40 minut. Krótsze treningi nie przynoszą tak istotnych zmian klinicznych, dlatego zawsze zwracaj uwagę na to, by zajęcia ze specjalistą były odpowiednio długie.
Bezpieczeństwo podczas ćwiczeń w SM. Jak unikać przegrzania i nawrotów?
Nadwrażliwość na ciepło towarzyszy wielu osobom ze stwardnieniem rozsianym, dlatego każdy wysiłek fizyczny musisz planować w kontrolowanych warunkach. Zanim rozpoczniesz trening, upewnij się, że pomieszczenie jest chłodne, a obok ciebie znajduje się gotowy do uruchomienia wentylator. Dbanie o odpowiednią temperaturę otoczenia to absolutna podstawa, która uchroni cię przed nagłym nasileniem objawów neurologicznych.
Przebieg stwardnienia rozsianego bywa zmienny, dlatego musisz elastycznie reagować na sygnały wysyłane przez własny organizm. Kiedy czujesz wyraźne pogorszenie stanu zdrowia lub mierzysz się z rzutem choroby, twój program ćwiczeń wymaga natychmiastowej modyfikacji. W takich sytuacjach zawsze przerywaj treningi aż do momentu całkowitego ustabilizowania objawów.
Jak planować aktywność? Wytyczne treningowe dla chorych na SM
Bezpieczny plan ćwiczeń dla osoby ze stwardnieniem rozsianym powinien obejmować zarówno trening tlenowy, jak i oporowy. Aby aktywność przynosiła oczekiwane rezultaty bez ryzyka przetrenowania, trzymaj się sprawdzonych zaleceń:
- trening tlenowy zaczynaj od 2 dni w tygodniu po 10 minut i powoli zwiększaj czas do pół godziny przy umiarkowanym zmęczeniu
- trening siłowy wykonuj 2 do 3 razy w tygodniu stosując od 8 do 15 powtórzeń w każdej z zaplanowanych serii
- odpoczynek pomiędzy seriami mięśniowymi powinien wynosić od 2 do 4 minut
- jeden dzień przerwy między sesjami oporowymi jest konieczny do prawidłowej regeneracji organizmu
- ćwiczenia w pozycji siedzącej pod okiem specjalisty to obowiązek przy wysokim ryzyku upadku
Zmiana nawyków ruchowych wymaga cierpliwości, dlatego postępy wprowadzaj powoli, zaczynając od wydłużania czasu trwania aktywności. Dopiero gdy twój organizm dobrze toleruje częstsze i dłuższe sesje, możesz ostrożnie zwiększać intensywność samego wysiłku. Pamiętaj, że w przypadku bardzo dobrego samopoczucia zaawansowany trening tlenowy możesz z czasem wykonywać nawet do pięciu razy w tygodniu.
Fizjoterapia w Polsce. Ile czasu pacjenci czekają na rehabilitację NFZ?
Korzystanie ze świadczeń publicznej opieki zdrowotnej w Polsce wiąże się z koniecznością uzbrojenia w dużą dozę cierpliwości. Dane Narodowego Funduszu Zdrowia z końca 2024 roku pokazują, że na samą fizjoterapię ambulatoryjną dla przypadków stabilnych czekało ponad 883 tysiące chorych. Mediana czasu oczekiwania wynosi w takich przypadkach 161 dni, co z pewnością będzie dla ciebie sporym wyzwaniem organizacyjnym.
Nieco inaczej wygląda sytuacja, jeśli lekarz skieruje cię na specjalistyczną rehabilitację neurologiczną w warunkach stacjonarnych. Tutaj liczba oczekujących wynosiła niecałe 9 tysięcy pacjentów, a mediana czasu do planowanego przyjęcia to 61 dni. Biorąc pod uwagę te realia, warto od razu zapisywać się na zabiegi i rozważyć bezpieczne ćwiczenia w domu do czasu oficjalnej wizyty u terapeuty.
Zobacz galerię: Ważne badania mężczyzn 40+. Potrzebujesz przeglądu przynajmniej raz w roku
9
Źródła:
- Mobility and balance rehabilitation in multiple sclerosis: A systematic review and dose-response meta-analysis — Chiara Corrini; Elisa Gervasoni; Gloria Perini; Carola Cosentino; Martina Putzolu; Angelo Montesano; Elisa Pelosin; Luca Prosperini; Davide Cattaneo (air.unimi.it)
- Neuropsychiatric Disease and Treatment (Dove Medical Press) — Dalibor Zimek; Martina Miklusova; Jan Mares (Department of Neurology, Palacky University Hospital Olomouc, Olomouc, Czech Republic)
- Am J Phys Med Rehabil (HHS Public Access author manuscript): “Exercise training guidelines for multiple sclerosis, stroke, and Parkinson’s disease: Rapid review and synthesis” — Yumi Kim; Byron Lai; Tapan Mehta; Mohanraj Thirumalai; Sangeetha Padalabalanarayanan; James H. Rimmer; Robert W. Motl
- Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) — Sprawozdanie z działalności NFZ (Institutional source; no individual author identified)
