Podczas gorących dni organizm uruchamia mechanizmy, które mają zapobiec przegrzaniu. Naczynia krwionośne rozszerzają się, a serce zaczyna pompować krew szybciej, by ułatwić oddawanie ciepła. Dzięki temu więcej krwi przepływa przez tkanki znajdujące się tuż pod skórą, gdzie może schładzać się w kontakcie z chłodniejszym powietrzem.
Jak upał wpływa na układ krążenia
Michael Crawford, specjalista rehabilitacji kardiologicznej, mówi: „Te ważne zmiany pozwalają większej ilości krwi przepływać przez tętnice i żyły znajdujące się blisko powierzchni skóry”. Mechanizm ten pomaga utrzymać prawidłową temperaturę ciała i ograniczyć ryzyko wyczerpania cieplnego oraz udaru cieplnego. Jednocześnie układ krążenia pracuje intensywniej niż zwykle. „Układ sercowo-naczyniowy mocno zwiększa wysiłek, aby oddawać ciepło i schładzać organizm” – mówi Crawford. „To powoduje wzrost tętna i większe pocenie się, a to może prowadzić do spadku ciśnienia krwi. Im dłużej przebywasz w upale, tym większe obciążenie dla serca”.
Tachykardia podczas upałów i spadek ciśnienia krwi
Wysoka temperatura może przyspieszyć pracę serca nawet wtedy, gdy organizm pozostaje w spoczynku. Według Crawforda wzrost temperatury wewnętrznej ciała o jeden stopień zwiększa tętno średnio o około 10 uderzeń na minutę. Dotyczy to także sytuacji, gdy ktoś siedzi na słońcu lub odpoczywa na leżaku. Jeszcze większe obciążenie pojawia się podczas wysiłku fizycznego, na przykład biegania, pracy w ogrodzie albo koszenia trawy. „Upał może podnieść spoczynkowe tętno powyżej 100 uderzeń na minutę, co oznacza tachykardię” – mówi Crawford. Rozszerzające się naczynia krwionośne mogą jednocześnie obniżać ciśnienie tętnicze. „To może sprawić, że ciśnienie spadnie poniżej 90/60 mm Hg — stan ten nazywamy hipotensją” – mówi Crawford. „To poziom niższy od prawidłowego i może prowadzić do problemów, jeśli szybko nie zostanie skorygowany”.
Objawy przegrzania organizmu i udaru cieplnego
Przyspieszone tętno i niewielki spadek ciśnienia są naturalną reakcją organizmu na wysoką temperaturę. Problemy pojawiają się wtedy, gdy ciało przestaje skutecznie oddawać ciepło. Wysokie temperatury mogą prowadzić do odwodnienia, wyczerpania cieplnego i udaru cieplnego. Objawy tych stanów często są podobne. Do najczęstszych należą zawroty głowy, omdlenia, silne zmęczenie, bóle głowy, kołatanie serca, skurcze mięśni, nudności, wymioty i duszności. Szczególnie niebezpieczne są zaburzenia widzenia, splątanie, niewyraźna mowa i utrata przytomności, które mogą wskazywać na rozwijający się udar cieplny wymagający pilnej pomocy medycznej.
Choroby serca a wysoka temperatura. Kto powinien szczególnie uważać
Niektóre osoby znacznie gorzej znoszą fale gorąca. Większe ryzyko problemów podczas upałów dotyczy osób z chorobami układu krążenia, dysautonomią, chorobami nerek, stwardnieniem rozsianym, hipotonią ortostatyczną, nadwagą, otyłością oraz chorobami układu oddechowego, takimi jak astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc. Wrażliwość na wysoką temperaturę mogą zwiększać także leki obniżające ciśnienie tętnicze oraz środki moczopędne zmniejszające objętość krwi. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby po 65. roku życia. W czasie upałów zaleca się regularne picie wody, odpoczynek w cieniu lub klimatyzowanych pomieszczeniach, noszenie lekkiej i przewiewnej odzieży oraz ograniczenie przebywania na zewnątrz w najgorętszych godzinach dnia. „Jeśli podczas przebywania w upale zaczynasz czuć zmęczenie albo masz wrażenie, że serce bije zbyt szybko, nie ignoruj tego” – mówi Crawford. „Ważne jest szybkie obniżenie temperatury ciała. Może to oznaczać przerwanie aktywności albo dłuższy odpoczynek”.
