Plamy posłoneczne, nazywane również plamami starczymi albo wątrobowymi, najczęściej mają postać płaskich przebarwień o okrągłym albo owalnym kształcie. Ich kolor może zmieniać się od jasnobrązowego do niemal czarnego, zależnie od karnacji. Takie zmiany zwykle nie powodują bólu ani świądu i pojawiają się przede wszystkim na twarzy, dłoniach, ramionach, szyi oraz skórze głowy, czyli w miejscach najmocniej narażonych na promieniowanie UV. Nie są nowotworem i zazwyczaj nie wymagają leczenia. Rak skóry również może mieć postać ciemnych plam albo przebarwień, dlatego wiele osób początkowo uznaje takie zmiany za niegroźne ślady po słońcu. Rak podstawnokomórkowy, czyli najczęstszy nowotwór skóry, może wyglądać jak mały błyszczący guzek w kolorze różowym albo czerwonym. Czasem pojawiają się także niebieskie, czarne albo brązowe fragmenty skóry, uniesione brzegi zmiany, świąd oraz rana, która krwawi, sączy się i pokrywa strupem.
Rak skóry - objawy. Czerniak często zmienia kształt i kolor
Rak kolczystokomórkowy, czyli drugi najczęstszy nowotwór skóry, może przypominać zaczerwienioną albo ciemniejszą łuszczącą się plamę. U części osób pojawia się zgrubienie z obniżonym środkiem, zmiana przypominająca brodawkę albo rana, która nie chce się zagoić i okresowo krwawi. Czerniak występuje rzadziej, ale rozwija się szybciej i łatwiej daje przerzuty do innych części organizmu. Do oceny podejrzanych znamion stosuje się zasadę ABCDE. Litera A oznacza asymetrię, czyli nierówny kształt zmiany. B odnosi się do postrzępionych brzegów. C oznacza nierównomierny kolor. D dotyczy średnicy większej niż gumka w ołówku albo ziarnko grochu. E oznacza ewolucję, czyli zmianę wyglądu znamienia z upływem czasu. W przeciwieństwie do zwykłych plam posłonecznych rak skóry może powodować ból, świąd, krwawienie, sączenie albo tworzenie strupów. Część zmian pozostaje płaska, inne są wypukłe albo przypominają niewielki guzek. Nowotwór może pojawić się nie tylko na twarzy, ramionach czy dłoniach, ale praktycznie w każdej okolicy ciała.
Polecany artykuł:
Plamy posłoneczne i czerniak często pojawiają się w tych samych miejscach
Promieniowanie UV jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka zarówno plam posłonecznych, jak i raka skóry. Zmiany najczęściej pojawiają się na twarzy, ustach, uszach, szyi, ramionach, rękach oraz stopach. Czerniak może jednak rozwijać się także pod paznokciami, wewnątrz oka, nosa, jamy ustnej albo narządów płciowych. Proces diagnostyczny wygląda podobnie niezależnie od rodzaju zmiany. Lekarz ogląda skórę, pyta o czas pojawienia się zmiany, ból, świąd, krwawienie albo sączenie. Jeżeli istnieje podejrzenie raka skóry, zwykle wykonywana jest biopsja, czyli pobranie fragmentu zmiany do badania pod mikroskopem. Osoby mające plamy posłoneczne mogą być bardziej narażone na raka skóry, ponieważ przebarwienia są oznaką uszkodzeń wywołanych przez słońce.
Leczenie raka skóry i plam posłonecznych wygląda zupełnie inaczej
Sposób leczenia zależy od rodzaju nowotworu i stopnia zaawansowania choroby. Przy raku skóry stosuje się między innymi zabiegi chirurgiczne, chemioterapię, radioterapię, leczenie celowane oraz immunoterapię. Plamy posłoneczne zazwyczaj nie wymagają leczenia, ponieważ nie są zmianami nowotworowymi. Część osób usuwa je jednak ze względów estetycznych. W takich przypadkach wykorzystuje się między innymi laseroterapię, peeling chemiczny, krioterapię, preparaty rozjaśniające albo mikrodermabrazję. Po rozsianiu raka skóry szanse na skuteczne leczenie wyraźnie maleją, dlatego szybka diagnostyka ma ogromne znaczenie.
Promieniowanie UV zwiększa ryzyko raka skóry i przebarwień
Promieniowanie UV odpowiada za dużą część przypadków zarówno plam posłonecznych, jak i raka skóry, choć nie każdemu przypadkowi nowotworu można całkowicie zapobiec. Ryzyko można ograniczać przez codzienne stosowanie kremów z filtrem, również w pochmurne dni. Pomaga także noszenie kapelusza z szerokim rondem, okularów przeciwsłonecznych i lekkiej odzieży zakrywającej skórę. Zaleca się również unikanie solariów oraz ograniczanie przebywania na słońcu w godzinach największego nasłonecznienia. Przy nowych przebarwieniach, zmianie wyglądu znamienia albo ranie, która nie chce się zagoić, warto zgłosić się do lekarza rodzinnego albo dermatologa.
