- Swędzące pęcherzyki na łokciach i kolanach mogą być skórną postacią celiakii, czyli chorobą Duhringa
- Nieleczona nietolerancja glutenu prowadzi do anemii, ponieważ zniszczone jelita nie potrafią prawidłowo wchłaniać żelaza
- Brak leczenia drastycznie osłabia kości i zwiększa ryzyko złamania szyjki kości udowej o 69 proc
- Do nietypowych objawów celiakii należą także nawracające migreny, problemy z płodnością oraz podwyższone próby wątrobowe
Celiakia: co to jest i kogo dotyczy?
Celiakia to trwała nietolerancja glutenu, czyli białka obecnego w pszenicy, życie i jęczmieniu. Po spożyciu glutenu układ odpornościowy zaczyna uszkadzać jelito cienkie, w tym kosmki jelitowe. To one odpowiadają za wchłanianie witamin i minerałów z pożywienia.
Jak podaje pacjent.gov.pl, celiakia dotyczy w Polsce co najmniej 1 proc. populacji. Choroba może ujawnić się w każdym wieku, także u dorosłych. I nie zawsze zaczyna się od bólu brzucha czy biegunki, bo u części osób pierwsze objawy dotyczą innych narządów.
Swędząca wysypka w celiakii: choroba Duhringa (skórna postać celiakii)
Jednym z pozajelitowych objawów celiakii może być choroba Duhringa, czyli jej skórna postać. Najczęściej są to drobne grudki i pęcherzyki, które mocno swędzą. NIDDK podaje, że zmiany zwykle pojawiają się symetrycznie, na obu stronach ciała.
Jeśli zauważysz swędzącą wysypkę, zwróć uwagę na to, gdzie się pojawia. W chorobie Duhringa zmiany najczęściej występują w typowych okolicach:
- łokcie
- kolana
- pośladki
- plecy
- owłosioną skórę głowy
Często pojawia się silne pieczenie jeszcze zanim pęcherzyki będą dobrze widoczne. Z powodu świądu skóra bywa rozdrapana, więc w gabinecie zmiany mogą wyglądać jak zadrapania i ranki. W takiej sytuacji warto omówić z lekarzem diagnostykę w kierunku celiakii.
Anemia w celiakii: skąd się bierze i dlaczego nawraca?
Niedokrwistość z niedoboru żelaza (anemia) to częsty objaw celiakii u dorosłych i łatwo go przeoczyć. MedlinePlus Medical Encyclopedia wyjaśnia to prosto: uszkodzone kosmki jelitowe gorzej wchłaniają żelazo z pożywienia. Dlatego nawet przy dobrze zbilansowanej diecie organizm może nie dostawać tego, czego potrzebuje do wytwarzania krwi.
Osoba z taką anemią może odczuwać ciągłe zmęczenie, osłabienie i problemy z koncentracją. Zdarza się, że suplementy żelaza nie przynoszą poprawy, bo jelito nadal jest w stanie zapalnym i słabo wchłania składniki odżywcze. U części dorosłych nawracająca niedokrwistość bywa jedynym wyraźnym sygnałem celiakii.
Celiakia a osteoporoza: dlaczego rośnie ryzyko złamań?
Nieleczona celiakia może prowadzić do osteoporozy lub osteopenii, czyli obniżenia gęstości kości. Archives of Endocrinology and Metabolism podaje, że dotyczy to od 38 proc. do 72 proc. nowo zdiagnozowanych pacjentów. Powód jest prosty: uszkodzone jelito gorzej wchłania wapń i witaminę D, kluczowe dla kości.
Przez długi czas nie musi boleć nic, aż do momentu złamania. Badania pokazują, że u osób z celiakią ryzyko złamań ogółem wzrasta o 30 proc., a ryzyko złamania szyjki kości udowej o 69 proc. Dlatego przy stwierdzonej niskiej gęstości kości warto porozmawiać z lekarzem o diagnostyce celiakii, nawet bez typowych objawów ze strony jelit.
Nietypowe objawy celiakii: wątroba, migreny i płodność
Celiakia czasem ujawnia się nie przez dolegliwości jelitowe, ale przez wyniki badań. American Family Physician opisuje, że u części pacjentów jedynym objawem może być transaminitis, czyli podwyższone enzymy wątrobowe w badaniach. To sygnał, że nieleczona choroba trzewna może wpływać na pracę wątroby.
Celiakia może wpływać także na płodność i planowanie rodziny. Do innych pozajelitowych objawów zalicza się między innymi:
- nawracające poronienia
- problemy z płodnością u kobiet i mężczyzn
- przewlekłe bóle głowy i migreny
- stałe uczucie mrowienia w dłoniach i stopach
- niską masę ciała mimo braku odchudzania.
Podejrzenie celiakii: czego nie robić przed badaniami?
Jeśli widzisz u siebie opisane objawy, skontaktuj się z lekarzem i wykonaj badania z krwi. Nie przechodź na dietę bezglutenową przed zakończeniem diagnostyki. Zbyt wczesne odstawienie glutenu może dać wyniki fałszywie ujemne i opóźnić rozpoznanie.
Ścisła dieta bezglutenowa pozwala jelitom się regenerować i u wielu osób łagodzi większość objawów. Archives of Endocrinology and Metabolism podaje, że gęstość kości może poprawić się średnio o 5 do 8 proc. w ciągu pierwszych 3 lat od zmiany nawyków żywieniowych. Wczesne rozpoznanie zmniejsza ryzyko powikłań i ułatwia powrót do dobrej formy.
5
Źródła:
