Wzrost poziomu glukozy po posiłku jest naturalną reakcją organizmu. Jego przebieg może się jednak różnić nawet po zjedzeniu tego samego produktu. Zwykle tłumaczymy to dietą, aktywnością fizyczną, snem, stresem czy hormonami. Badanie opublikowane w „Science Advances” zwraca uwagę na jeszcze jeden, znacznie mniej oczywisty czynnik: obecność kogoś bliskiego. Naukowcy chcieli sprawdzić, czy bliska relacja może mieć znaczenie dla procesów, które organizm reguluje na bieżąco. Przyglądali się nie tylko glukozie, ale również pracy układu nerwowego i regulacji temperatury ciała.
Poziom cukru po jedzeniu zmieniał się inaczej w obecności bliskiej osoby
W eksperymencie dotyczącym glukozy uczestnicy zjedli nieco ponad 100 g białego pieczywa. Każdy zrobił to dwukrotnie: samotnie oraz w obecności bliskiej osoby. Przez następne dwie godziny mierzono stężenie cukru we krwi.
Gdy obok znajdował się ktoś bliski, glukoza wzrastała mniej i szybciej wracała do wartości wyjściowej. Badacze opisali jej regulację jako bardziej efektywną. Różnicy nie tłumaczył przy tym ani kontakt fizyczny, ani zmierzony poziom stresu.
Ten sam kierunek pojawił się w innych częściach projektu. W obecności bliskiej osoby uczestnicy lepiej regulowali temperaturę ciała, a podczas elektrycznej stymulacji pobudzającej współczulny układ nerwowy ich reakcja „walcz albo uciekaj” była słabsza. W badaniach uczestniczyły zarówno pary, jak i dzieci z rodzicami, co sugeruje, że znaczenie może mieć bliskość relacji, a nie wyłącznie więź romantyczna.
Co wpływa na poziom cukru we krwi? Sam posiłek nie wyjaśnia wszystkiego
Autorzy badania wiążą wyniki z tzw. fizjologią społeczną. To określenie opisuje wpływ obecności innych ludzi na procesy fizjologiczne, dzięki którym organizm reaguje na krótkotrwałe obciążenia, takie jak zmiana stężenia glukozy czy pobudzenie układu nerwowego. „Reakcja poziomu cukru we krwi jest bardzo wrażliwa i zależy od wielu czynników, nie tylko od tego, co faktycznie znajduje się na naszym talerzu” – mówi dietetyczka Lisa Moskovitz.
Jednym z możliwych wyjaśnień jest sposób, w jaki zachowujemy się podczas wspólnego posiłku. Rozmowa może spowalniać jedzenie, a obecność bliskiego człowieka sprzyjać odprężeniu. „Częściowo prawdopodobnie chodzi o tempo, w jakim ludzie jedzą w towarzystwie, ale podejrzewam, że ma to również związek ze stresem” – mówi endokrynolożka Gillian Goddard.
Naukowcy nie wskazali jednego mechanizmu odpowiedzialnego za zmianę odpowiedzi glikemicznej. Sam stres jej nie wyjaśnia, ponieważ różnica pozostawała widoczna również po uwzględnieniu jego poziomu.
Wsparcie społeczne a poziom glukozy. Wcześniej zauważono podobny związek
Nowe wyniki wpisują się w wcześniejsze obserwacje dotyczące relacji społecznych i glikemii. W badaniu z 2024 roku obserwowano 665 osób z cukrzycą. U tych, które miały niewielkie wsparcie społeczne, średni poziom cukru był istotnie wyższy niż u uczestników mogących liczyć na silniejsze wsparcie bliskich.
Endokrynolog Richard Siegel zwraca uwagę na jeszcze jeden element, który może mieć znaczenie poza warunkami eksperymentu. Przy innych osobach możemy jeść wolniej i inaczej wybierać produkty. Zdrowszy posiłek mógłby dodatkowo ograniczać gwałtowny wzrost glukozy, ale tego w opisywanym badaniu nie sprawdzano.
Wyniki nie oznaczają więc, że wspólny posiłek jest sposobem na leczenie cukrzycy. Pokazują natomiast, że przy takim samym jedzeniu odpowiedź organizmu może być związana również z warunkami, w jakich spożywamy posiłek.
Skoki cukru po jedzeniu. Co zrobić, jeśli zwykle jesz sam?
Dla osób, które nie mają możliwości regularnego jedzenia z rodziną czy partnerem, praktyczne znaczenie może mieć inny wniosek ekspertów: warto zwrócić uwagę na tempo posiłku i warunki, w jakich go spożywamy.
„Ponieważ jedzenie z kimś nie zawsze jest możliwe, dobrym rozwiązaniem może być zwrócenie uwagi na poziom stresu i tempo jedzenia” – mówi Moskovitz. Jej zdaniem pomocne może być stworzenie spokojnego otoczenia, na przykład włączenie relaksującej muzyki.
Siegel i Goddard wskazują również na obecność zwierzęcia domowego, jeśli kontakt z nim pomaga się odprężyć. Pojawia się też pomysł spokojnego podcastu słuchanego podczas posiłku. To propozycje ekspertów, nie rozwiązania sprawdzone w eksperymencie.
Przy podwyższonej glikemii wspólny posiłek pozostaje tylko jednym z wielu możliwych elementów. Znacznie większe znaczenie mają regularne jedzenie, odpowiednio skomponowana dieta i aktywność fizyczna. Zalecenia obejmują również ograniczenie cukru, soli i tłuszczów nasyconych, wybieranie wody zamiast słodzonych napojów oraz kontrolowanie ilości alkoholu.
„Kontrola poziomu cukru we krwi nie polega wyłącznie na zmianie diety. Znaczenie mają również stres, sen, hormony oraz styl życia i codzienne zachowania, szczególnie jeśli wcześniej występował podwyższony poziom glukozy” – podkreśla Moskovitz.
Dietetyczka Christen Cooper zwraca uwagę, że dla osób z cukrzycą kontakt z innymi podczas jedzenia może być jednym z elementów pomagających w kontroli glukozy. Właśnie w tym tkwi znaczenie nowego badania: pokazuje ono, że fizjologiczna odpowiedź na posiłek może być powiązana nie tylko z jedzeniem, ale również z naszym społecznym otoczeniem.
8
www.prevention.com
