Badanie dna oka (oftalmoskopia): na czym polega i co ocenia okulista
Badanie dna oka, czyli oftalmoskopia, pozwala obejrzeć tylną część gałki ocznej. Okulista ocenia wtedy siatkówkę, naczyniówkę, naczynia krwionośne oraz tarcze nerwu wzrokowego. To jedno z podstawowych badań kontrolnych w gabinecie okulistycznym.
Badanie dna oka jest ważne także dlatego, że to jedyne miejsce, w którym można bezpośrednio i bezinwazyjnie obejrzeć naczynia krwionośne. Zmiany widoczne na dnie oka mogą dotyczyć nie tylko samego narządu wzroku, lecz także chorób ogólnoustrojowych. MedlinePlus Medical Encyclopedia podkreśla, że oftalmoskopia pomaga w monitorowaniu wielu przewlekłych schorzeń.
Jak wygląda badanie dna oka: krople, czas oczekiwania i przebieg
Wizyta zwykle zaczyna się od podania kropli rozszerzających źrenice. Dzięki temu okulista może dokładnie obejrzeć dno oka. Po zakropleniu czeka się od kilkunastu do kilkudziesięciu minut, a w tym czasie widzenie z bliska może być niewyraźne.
Samo badanie trwa zwykle 5 do 10 minut i odbywa się na siedząco albo w pozycji półleżącej. MedlinePlus opisuje, że okulista korzysta z bardzo jasnego światła oraz soczewek trzymanych blisko twarzy. W trakcie badania możesz usłyszeć prośbę o spojrzenie w różne strony, aby lekarz mógł obejrzeć całą siatkówkę.
Jakie choroby może wykryć badanie dna oka
Badanie dna oka może ujawnić zmiany związane z chorobami, zanim pojawią się inne objawy. Na podstawie wyglądu naczyń krwionośnych i tarczy nerwu wzrokowego okulista może podejrzewać schorzenia ogólnoustrojowe. Zdarza się, że dopiero rutynowa kontrola wzroku jest sygnałem do dalszej diagnostyki.
Zestawienie opublikowane przez University of Sydney wskazuje, że zmiany w tylnej części oka mogą pomóc w rozpoznaniu lub monitorowaniu między innymi:
- cukrzycę (poprzez pękanie naczyń krwionośnych i mikrowylewy)
- nadciśnienie tętnicze (widoczne jako charakterystyczne zwężenia tętniczek)
- miażdżycę i inne choroby układu krwionośnego
- podwyższone ciśnienie śródczaszkowe lub guzy mózgu
- zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD)
- niebezpieczne zmiany nowotworowe, jak czerniak siatkówki
- poważne infekcje, na przykład te wywołane przez wirusa HIV lub cytomegalowirusa.
Krople rozszerzające źrenice po badaniu dna oka: możliwe skutki uboczne
Najczęstszy dyskomfort wiąże się z kroplami rozszerzającymi źrenice, na przykład z tropikamidem. DailyMed podaje, że po zakropleniu może pojawić się przejściowe pieczenie oraz silny światłowstręt. Przez kilka godzin oczy mogą być bardzo wrażliwe na światło, a czytanie z bliska utrudnione.
Rzadziej pojawiają się też inne objawy, takie jak ból głowy, suchość w ustach czy przyspieszone bicie serca. W przypadku dzieci lekarze zwykle zachowują większą ostrożność ze względu na wrażliwość na składniki kropli. Jeśli chorujesz na jaskrę lub podejrzewasz ją u siebie, powiedz o tym przed badaniem, ponieważ niektóre preparaty mogą przejściowo podnieść ciśnienie wewnątrzgałkowe.
Badanie dna oka na NFZ: skierowanie i przygotowanie do wizyty
Aby wykonać badanie dna oka w ramach NFZ, potrzebne jest skierowanie do poradni okulistycznej. Skierowanie może wystawić lekarz rodzinny (POZ). Pacjent.gov.pl informuje, że czas oczekiwania zależy od pilności przypadku zaznaczonej na e-skierowaniu, a wolne terminy można sprawdzić w internetowym Informatorze o Terminach Leczenia NFZ.
Na badanie warto zabrać okulary przeciwsłoneczne, bo po kroplach oczy mogą silnie reagować na światło. Przez około 4 do 6 godzin po zakropleniu nie należy prowadzić samochodu ani roweru. Najbezpieczniej zaplanować powrót z kimś bliskim albo skorzystać z komunikacji miejskiej.
4
Źródła:
