Praca w upały – co na to Kodeks Pracy?

Marta Uler

Praca podczas upału to nic przyjemnego – ani bezpiecznego. Dlatego Kodeks Pracy jasno określa, jakie prawa i obowiązki mają pracownicy i ich pracodawcy. Przykład? Pracodawca powinien dostarczyć pracownikom odpowiednią ilość wody do picia, a pracownik może nawet przerwać pracę, jeśli upał powoduje, że źle się czuje. Gdy dni stają się coraz gorętsze, warto wiedzieć, co nam przysługuje.

Praca w upały może być wykańczająca, zarówno dla pracowników fizycznych, jak i biurowych. Czasem - niemożliwa. Dlatego obowiązkiem pracodawców jest zapewnienie swoim podwładnym odpowiednich warunków, co określa Kodeks Pracy. Znajduje się to zresztą także w ich interesie - ludzki organizm ma w końcu swoje ograniczenia.

Upały mogą prowadzić nie tylko do porażenia słonecznego (udaru cieplnego), gdy pracuje się na zewnątrz, ale zakłócają też pracę układu krążenia (krwionośny), układu oddechowego, a nawet układu pokarmowego. Udowodniono, że podczas upałów aż o 20 proc. spada produktywność, a o 19 proc. zdolność koncentracji wśród pracowników biurowych.

By tego uniknąć pracodawcy muszą zadbać komfort psychofizyczny swoich podwładnych. Mogą np. wydłużyć przerwy w pracy (tzw. przerwy regeneracyjne), zamontować dodatkowe wentylatory, albo skrócić, czy przesunąć godziny pracy (przy czym pracownik nie musi odpracowywać krótszych "dniówek"), ustawić zadaszenia ludziom pracującym poza budynkiem. Są to kwestie zależne od ich dobrej woli. Ale są też takie, które ściśle regulowane są przepisami prawa.

Prawa pracownika podczas upałów

  • Woda

Podstawowym obowiązkiem pracodawcy w czasie upałów jest zapewnienie pracownikom dostępu do wody. Regulują to przepisy BHP. Ale tak naprawdę, woda musi być dostępna nie tylko, gdy na zewnątrz jest gorąco, ale zawsze. Może to być woda z kranu, ale oczywiście zdatna do picia, a miejsce jej czerpania powinno się znajdować nie dalej niż 75 m od stanowisk pracy. Mówi o tym paragraf 112 rozporządzenia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Gdyby Sanepid uznał, że woda nie nadaje się do spożycia, wtedy pracodawca jest zobowiązany dostarczać wodę z innego źródła, np. butelkowaną lub z dystrybutora – w ilości uzależnionej od potrzeb pracowników i dostępną cały czas. Pracodawca nie ma prawa pobierać za tę wodę opłat ani też wypłacać pracownikom żadnej kwoty jako ekwiwalentu napojów!

Jak bezpiecznie pracować?

Ważne

Jeżeli pracodawca nie zapewni pracownikom wody, a także innych warunków bezpiecznej i komfortowej pracy, może się spodziewać kary grzywny w wysokości do 30 000 złotych – o czym mówi art. 283 paragraf 1 Kodeksu Pracy. Pracownik ma prawo zwrócić uwagę przełożonemu jeśli ten nie dopełnia swoich obowiązków. Jeśli to nie pomoże, może złożyć skargę do Okręgowego Inspektora Pracy w Warszawie.

  • Inne napoje

W szczególnie trudnych warunkach pracy, czyli podczas pracy na zewnątrz przy ponad 25 st. C lub w pomieszczeniach zamkniętych przy ponad 28 st. C, pracodawca ma obowiązek dostarczyć także pracownikom napoje zimne wzbogacone o sole mineralne i witaminy.

Zobowiązany jest również ocenić poziom sprawności psychofizycznej pracownika. Jeśli ten czuje się źle, nie powinien podejmować pracy.

Praca w szczególnie trudnych warunkach to np.:

  • roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone bez zatrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części
  • prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych
  • prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych
  • prace na wysokości

  • Woda do mycia

Pracownicy sektora budowlanego, którzy pracują na zewnątrz, muszą mieć dostarczoną również wodę do mycia – ok. 90 l na osobę/dzień.

Cyrkpacja powietrza znacznie poprawia komfort pracy pracowników. Co prawda pracodawca nie ma obowiązku montażu klimatyzacji ani wentylatorów, np. w biurze, ale jeśli już to zrobił, musi utrzymywać urządzenia w odpowiednim stanie technicznym, powinny być one regparnie czyszczone i odgrzybiane, nie mogą też zbyt głośno pracować.

Nie należy też przesadzać z wychładzaniem pomieszczeń, ponieważ zbyt duża różnica temperatur może prowadzić do zachorowań.

  • Obowiązkowa klimatyzacja

Pracodawca zobowiązany jest do udostępnienia pracownikom klimatyzowanego pomieszczenia do odpoczynku jedynie w przypadku, gdy praca jest wykonywana w pomieszczeniach, w których temperatura spowodowana procesami technologicznymi jest stale wyższa niż 30 stopni C, na przykład w hutach, czy zakładach odlewniczych.

Pracownicy młodociani (16-18 lat) w ogóle nie mogą pracować, gdy temperatura w pomieszczeniu przekracza 30 stopni C, a jego wilgotność 65 procent.

  • Rolety w oknach

Przepisy BHP mówią, że pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć pracowników przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym, zacieniając okna. Powinny być w nich zamontowane rolety lub żaluzje.

Obowiązki pracownika podczas upałów

Pracownik nie powinien "szarżować", jeśli warunki pogodowe nie sprzyjają pracy. Jeśli czuje się źle lub sądzi, że rodzaj wykonywanej pracy podczas upału może zagrażać bezpieczeństwu jego bądź innych pracowników, zobowiązany jest zawiadomić o tym pracodawcę.

Mówi o tym artykuł 210 paragraf 1 Kodeksu Pracy: "W razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego."

Gdy pracownik odmówi wykonywania pracy z wyżej wymienionych powodów, pracodawca nie może zmniejszyć jego wynagrodzenia za ten czas.

O autorze
Marta Uler
Marta Uler
Dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowotnej, urodowej i psychologicznej. Z wykształcenia również dietoterapeutka. Jej zainteresowania to medycyna, ziołolecznictwo, joga, kuchnia wegetariańska i koty. Jestem mamą dwóch chłopców - 10-letniego i 6-miesięcznego.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE