Bulimia: na czym polega napad objadania się i brak kontroli
Bulimia nervosa (żarłoczność psychiczna) to zaburzenie odżywiania, w którym zwykle powtarzają się dwa elementy: napady objadania się oraz działania mające „odwrócić” ich skutki. Podczas napadu osoba zjada w krótkim czasie, na przykład w ciągu 2 godzin, zdecydowanie więcej niż większość ludzi w podobnej sytuacji. Charakterystyczne jest poczucie utraty kontroli, czyli wrażenie, że nie da się przerwać jedzenia ani decydować o tym, co i ile się zjada.
Po napadzie pojawiają się zachowania kompensacyjne, czyli próby „zneutralizowania” przejedzenia i uniknięcia przyrostu masy ciała. Zgodnie z kryteriami DSM-5, przywoływanymi przez American Family Physician, o bulimii mówi się wtedy, gdy napady objadania się i zachowania kompensacyjne występują średnio co najmniej raz w tygodniu przez 3 miesiące. Często towarzyszy temu silne uzależnienie samooceny od masy ciała i wyglądu sylwetki.
Objawy bulimii u dorosłych: sygnały w zachowaniu, które łatwo przeoczyć
U dorosłych bulimia częściej pozostaje niezauważona niż u dzieci i nastolatków, bo łatwiej o prywatność i samodzielne decydowanie o posiłkach. Wstyd i poczucie winy sprawiają, że napady objadania się zwykle odbywają się w samotności. Dodatkowo wiele osób z bulimią utrzymuje masę ciała w granicach normy, więc otoczenie nie widzi typowego „sygnału alarmowego” w wyglądzie.
Podejrzenie bulimii często pojawia się po drobnych, powtarzalnych sygnałach, które wyglądają jak „zwykłe nawyki”. American Psychiatric Association wymienia m.in. takie objawy ostrzegawcze:
- częste wychodzenie do łazienki bezpośrednio po posiłkach
- znikanie dużych ilości jedzenia z domowych zapasów
- znajdowanie w koszu na śmieci dużej liczby opakowań po jedzeniu
- nadużywanie środków przeczyszczających, moczopędnych lub tabletek odchudzających
- wykonywanie bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych bez względu na pogodę czy stan zdrowia.
Skutki bulimii dla organizmu: zęby, skóra, potas i sód w badaniach
Częste prowokowanie wymiotów i restrykcyjne diety odbijają się na zdrowiu fizycznym i mogą być widoczne w badaniu. Typowym sygnałem są modzele lub ranki na grzbietowej stronie dłoni, czyli objaw Russella, powstające przy wywoływaniu wymiotów. Kwas żołądkowy uszkadza też szkliwo, co sprzyja erozji zębów i problemom stomatologicznym.
W badaniach laboratoryjnych mogą pojawić się odchylenia związane z odwodnieniem i utratą minerałów. NCBI Bookshelf opisuje m.in. hipokaliemię, czyli niebezpiecznie niski poziom potasu, oraz niedobory sodu. Zwraca uwagę także sucha skóra, wypadanie włosów, nawracające krwawienia z nosa i obrzęk ślinianek przyusznych, przez który twarz może wyglądać na bardziej „pucułowatą”.
Leczenie bulimii u dorosłych: CBT, samopomoc z przewodnikiem i terapia indywidualna
Leczenie bulimii opiera się głównie na psychoterapii, która pomaga zmienić sposób myślenia o jedzeniu i własnym ciele. Wytyczne brytyjskiego instytutu NICE jako pierwszą formę wsparcia u dorosłych wskazują samopomoc z przewodnikiem. To program oparty na podejściu poznawczo behawioralnym, realizowany przy wsparciu specjalisty podczas krótkich, około 20-minutowych spotkań raz w tygodniu przez 4 miesiące.
Gdy po miesiącu taka forma wsparcia nie przynosi efektów albo nie jest dla pacjenta komfortowa, wytyczne zalecają przejście na indywidualną terapię poznawczo behawioralną (CBT-ED). To bardziej intensywny proces, nastawiony na rozpoznanie mechanizmów wyzwalających napady objadania się i naukę zdrowszych sposobów radzenia sobie z emocjami. Ważnym celem jest także odbudowanie stabilnej samooceny, która nie opiera się wyłącznie na masie ciała i wyglądzie.
Pomoc w bulimii w ramach NFZ: poradnia zdrowia psychicznego i formy terapii
W przypadku bulimii można skorzystać z pomocy w ramach NFZ. Pierwszym krokiem jest konsultacja u lekarza psychiatry, do którego nie jest potrzebne skierowanie. Wystarczy rejestracja w poradni zdrowia psychicznego mającej umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia, gdzie lekarz stawia diagnozę i planuje leczenie, najczęściej z psychoterapią.
W ramach publicznej opieki zdrowotnej dostępne są m.in. następujące formy wsparcia:
- psychoterapia indywidualna (zazwyczaj od 6 do 75 sesji w roku)
- psychoterapia grupowa
- psychoterapia rodzinna, jeśli zaburzenie wpływa na relacje z najbliższymi
- pomoc w Centrach Zdrowia Psychicznego (CZP), które oferują kompleksowe wsparcie w jednym miejscu
Bulimia to choroba, a nie „brak silnej woli”, dlatego wymaga leczenia i systematycznego wsparcia. Szybsze rozpoczęcie terapii zmniejsza ryzyko powikłań i pomaga wrócić do stabilnego funkcjonowania na co dzień.
6
Źródła:
