Co to jest konflikt serologiczny?

Konsultant:dr Paweł Kubik, ginekolog położnik
54 komentarze
Autor: Agnieszka Roszkowska

Jeśli matka ma krew z czynnikiem Rh-, a ojciec Rh+, może powstać konflikt serologiczny. Wtedy organizm przyszłej mamy postrzega jej własne dziecko jako coś obcego i atakuje je przeciwciałami. Na szczęście, medycyna potrafi sobie radzić z konfliktem serologicznym.

Konflikt serologiczny bierze się stąd, że ludzka krew nie jest taka sama u wszystkich – we krwi jednych ludzi występuje pewien czynnik, tzw. antygen D, a u innych go nie ma. Może zdarzyć się tak, że nienarodzone dziecko go ma (dziedziczy po ojcu), a mama – nie. Kiedy organizm mamy „zorientuje się”, że we krwi płodu jest nowa, nieznana mu cząstka, traktuje ją jak intruza, coś obcego, i w odruchu obronnym wytwarza przeciwciała, które mają zniszczyć „obcego”. Organizm mamy „dowiaduje się” o tym tylko wtedy, gdy jej krew zetknie się z krwią płodu, a tak dzieje się zwykle dopiero podczas porodu lub poronienia. Dlatego w przypadku pierwszej ciąży zagrożenia dla dziecka prawie nie ma, bo organizm mamy nie ma już czasu na zaatakowanie dziecka. A nawet jeśli zdąży wytworzyć przeciwciała, są one na początku bardzo słabe i nie potrafią pokonać bariery łożyskowej. Dopiero 1,5 do 6 miesięcy później produkowane są przeciwciała silniejsze, które mogą przechodzić przez łożysko. Pozostają one w organizmie matki i jeśli podczas kolejnej ciąży przenikną przez łożysko do krwiobiegu płodu, zaatakują jego czerwone krwinki. Zjawisko takie to właśnie konflikt serologiczny. Dawniej mógł spowodować u płodu bardzo poważną anemię, żółtaczkę, a nawet jego obumarcie. Obecnie medycyna nawet w przypadku wystąpienia konfliktu potrafi uratować dziecko, ale przede wszystkim stara się do niego nie do puścić, zapobiegając powstaniu przeciwciał. W jaki sposób to robi i kiedy w ogóle dochodzi do konfliktu?

Nie przegap

Kiedy powstaje konflikt serologiczny?

Każdy z nas ma określoną grupę krwi (A, B, AB lub 0), ale jest jeszcze coś, co naszą krew różni. Większość ludzi ma na powierzchni czerwonych krwinek tzw. antygen D, pozostali zaś go nie mają. Początkowo antygen D wykryto u małp Rhesus, dlatego nazwano go czynnikiem Rh. Krew osób, u których występuje czynnik Rh, określa się jako RH+, natomiast pozostali mają krew RH–. Tych pierwszych jest zdecydowanie więcej, bo aż 85 proc., podczas gdy osoby z krwią Rh– stanowią 15 proc. ludzkiej populacji. A zatem także większość przyszłych mam ma Rh+ (żeby to sprawdzić, lekarz już podczas pierwszej wizyty zleca badanie krwi). Jeśli i ty masz krew RH+, żaden konflikt serologiczny ci nie grozi, bo problem cię nie dotyczy. Gdy zaś należysz do owej 15-proc. mniejszości o krwi RH–, wtedy ważne jest, jaki czynnik Rh ma ojciec dziecka. Jeśli też ujemny, to znaczy, że także wasze dziecko będzie miało RH– (czynnik dziedziczy się po którymś z rodziców) i niczym to nie grozi, bo Rh matki i dziecka będzie takie samo. Konflikt serologiczny może zaistnieć tylko wtedy, gdy matka dziecka ma krew RH–, a ojciec RH+. I oczywiście, gdy płód odziedziczy czynnik RH po ojcu (dzieje się tak w 60 proc. przypadków).

Ważne

Ważne

Przedostawaniu się krwi płodu do krwiobiegu matki sprzyjają:

  • poronienie
  • odklejenie się łożyska
  • ciąża pozamaciczna
  • krwotoki
  • zabiegi wewnątrzmaciczne
  • badania prenatalne
  • cesarskie cięcie
  • poród zabiegowy, np. z użyciem kleszczy.

Aby powstały przeciwciała, do organizmu matki musi przedostać się co najmniej 0,2 ml krwi płodowej.

Każda przyszła mama do 12 tygodnia ciąży powinna mieć oznaczoną grupę krwi, czynnik Rh, oraz (gdy ma Rh-) poziom przeciwciał atakujących czerwone krwinki płodu.

Jak zapobiec konfliktowi serologicznemu?

Jak już wspomniano, główny wysiłek medycyna kładzie na to, by nie dopuścić do powstania konfliktu. W tym celu wszystkim ciężarnym kobietom o krwi Rh– podaje się w zastrzyku immunoglobulinę anty D (określaną też jako anty RhD lub Rhogam). Jest to naturalny produkt wytwarzany z krwi, który zapobiega powstaniu w ciele matki groźnych dla dziecka przeciwciał – w ten sposób, że natychmiast niszczy wszystkie krwinki płodu, które mogły dostać się do krwiobiegu matki. Bo kiedy nie ma czynnika uczulającego (antygenu D), to nie mogą się wytworzyć przeciwko niemu przeciwciała. Niektórzy lekarze zalecają podanie dwóch dawek immunoglobuliny anty D – jedną w 28. tygodniu ciąży, drugą wkrótce po porodzie. Skuteczność takiej profilaktyki wynosi 99 proc. W Polsce zazwyczaj immunoglobulinę podaje się tylko jeden raz – po porodzie (do 72 godzin od narodzin dziecka). Taka profilaktyka jest skuteczna w 96–98 proc. Immunoglobulinę powinny otrzymać także kobiety z czynnikiem Rh–, u których usunięto ciążę pozamaciczną, stwierdzono poronienie, wystąpił silny krwotok w II lub III trymestrze ciąży, a także które poddawały się inwazyjnym badaniom prenatalnym (amniopunkcja, biopsja kosmówki) lub miały przeprowadzoną aborcję. Każda z tych sytuacji zwiększa ryzyko przedostania się krwi płodu do krwiobiegu matki. W wyjątkowych przypadkach (gdy nie podano immunoglobuliny lub wymieszanie krwi matki i dziecka nastąpiło, zanim ją podano) w organizmie matki powstają przeciwciała mogące niszczyć czerwone krwinki płodu z dodatnim czynnikiem Rh (dotyczy to ok. 1,5 proc. kobiet, których płód ma Rh+). Co wtedy?

Ostatnio dodane na forum
zobacz wszystkie »
 
 
Nie zarejestrowany, 19.07.2014 22:11
Myślałam, że zrobiłam wszystkie badania, łącznie z grupą krwi, jestem Rh+ czyli konfliktu nie powinno być...a jednak. Moja mama usłyszała w teleekspresie, że w Warszawie robią bezpłatne badania dla kobiet w ciąży w kierunku konfliktu płytkowego. Nie miałam pojęcia co to jest, podobnie zresztą jak i o konflikcie serologicznym tylko słyszałam coś, kiedyś... No ale wrócę do tematu... zapisałam się w instytucie na chocimskiej na pobranie krwi i okazało się, że nie mam jakiegoś białka płytkach krwi i może dojść do konfliktu płytkowego a co za tym idzie moje maleństwo może być zagrożone, teraz jesteśmy pod opieką szpitala bielańskiego i pani doktor Dębskiej i jestem już o wiele spokojniejsza... Tutaj znajdziecie więcej informacji na ten temat: http://www.konfliktplytkowy.ihit.waw.pl/
Nie zarejestrowany, 05.05.2011 13:07
Co to jest dokładnie konflikt serologiczny dowiedziałam się dopiero kilka lat temu, od kiedy jest łatwy dostęp do internetu. Tak więc kiedy byłam w ciąży 21 lat temu, wiedziałam tylko, że mam jakiś konflikt krwi z mężem, nie wiedziałam czym to grozi. Powiedzieli tylko, że po porodzie dostanę zastyrzyk i wszystko będzie OK. I tak też było, na moje szczęście. Teraz miałabym o wiele więcej obaw z następną ciążą. Moja grupa krwi to BRh(-), męża 0R(h+), moja pierwsza ciąża jak i druga przebiegła na szczęście bez żadnych problemów. Po pierwszej dostałam zastrzyk z immuglobiną. Obydwie córki mają krew męża czyli 0Rh(+). Cieszę się, że One nie będą miały tego problemu co ja.
 

Jeśli wystąpi konflikt serologiczny

Gdy specjalne badania krwi (tzw. odczyn Coombsa) wykażą, że we krwi przyszłej mamy są obecne przeciwciała anty D, powinna ona zostać otoczona szczególną opieką lekarską. Poziom przeciwciał w jej organizmie musi być pod stałą kontrolą. W tym celu wykonuje się dodatkowe badania w 28., 32. i 36. tygodniu ciąży. Należy także co 2–3 tygodnie przeprowadzać badanie USG, które sprawdzi, jak konflikt serologiczny wpływa na dziecko. Podczas tego badania lekarz ocenia wielkość łożyska i płodu, obrzęki i przesięki do jam płodu oraz jego żywotność. Gdy poziom przeciwciał jest niski – zagrożenie jest niewielkie i może obejdzie się bez interwencji medycznej. Kiedy natomiast przeciwciał jest tak dużo, że zagrażają bezpieczeństwu dziecka, być może lekarze podejmą decyzję o wcześniejszym ukończeniu ciąży i przeprowadzeniu transfuzji krwi u dziecka. Bardzo rzadko się zdarza, by transfuzja była konieczna jeszcze przed porodem, ale taki zabieg również jest możliwy. Przenikanie przeciwciał anty D przez łożysko nasila się po 16.–18. tygodniach ciąży, a największe jest w III trymestrze, dlatego ciążę konfliktową powinno się zakończyć w 37. lub 38. tygodniu jej trwania.

Zobacz także
drukuj
Zdjęcia: East News

Aktualizacja: 10.07.2014

reklama
Najpopularniejsze artykuły
Moja historia porodowa - PORÓD Katarzyny Moja historia porodowa - PORÓD Katarzyny

Na lodówce mam przyczepione zdjęcie – stoimy z Piotrem na tle zachodzącego słońca. To moja...

więcej

1385

Planowanie ciąży: zadbaj o siebie zanim zostaniesz mamą Planowanie ciąży: zadbaj o siebie zanim zostaniesz mamą

Przed ciążą warto o siebie szczególnie zadbać. Na kilka miesięcy przed poczęciem wykonaj niezbędne...

więcej

1351

Najczęstsze obawy przyszłych mam - jak sobie radzić z lękami w ciąży Najczęstsze obawy przyszłych mam - jak sobie radzić z lękami w ciąży

Lęki kobiet w ciąży, dotyczące utraty wolności, porodu, zdrowia dziecka i jego wychowania, są...

więcej

675

Ciąża a badania profilaktyczne. Jakie badania profilaktyczne zrobić przed ciążą? Ciąża a badania profilaktyczne. Jakie badania profilaktyczne zrobić przed ciążą?

Zajście w ciążę można dziś zaplanować. I przygotować się do tego. Warto zrobić badania...

więcej

1370

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Najprawdopodobniej syn ma kappacyzm (wadliwa realizacja głoski k) oraz gammacyzm (wadliwa realizacja głoski g). Są to wady wymowy dość łatwe do skorygowania, aczkolwiek konieczna jest wizyta u...

Wszystko zależy od tego ile lat ma dziecko. Głoska r pojawia się najpóźniej w rozwoju mowy, tj. około 5 roku życia. Przed osiągnięciem tego wieku nie należy podejmować prób ćwiczeń w kierunku...

Grupy wsparcia
data

Lipiec 25, 2014

Jedyny skuteczny jest `novoslim cała reszta to jakiś marketingowy bubel Też mnie przeraża ten rynek bo na Novoslim natknęłam się stosunkowo późno dopiero przez opinię w internecie a umożliwił mi zrzucenie 9 kg więc to nie przelewki a przy tym zero skutków ubocznych wszystko jak z...

data

Lipiec 25, 2014

Po 3 miesiącach awaryjnie zamówiłam jeszcze jedno opakowanie i brałam co któryś dzień tabletkę i stopniowo odstawiałam na szczęście do dziś dnia utrzymuję wagę walczę jedynie z uzależnieniem od cukru co ni jest proste

data

Lipiec 21, 2014

Może przypomnienie w kalendarzu w komórce?

data

Lipiec 25, 2014

nie wiem czy pomaga w odchudzaniu. Tran ma cudowne właściwości odpornościowe dla organizmu i powinno się g obrać pod takim względem a nie odchudzania :)

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.