- Podwyższona kreatynina to sygnał, że nerki mogą gorzej filtrować krew lub pojawił się inny problem zdrowotny
- Wysoki wynik badania może wynikać z silnego odwodnienia, intensywnego wysiłku lub diety bardzo bogatej w mięso
- Szacuje się, że w Polsce na przewlekłą chorobę nerek może chorować nawet 5 mln osób
- Cleveland Clinic zaleca przy podwyższonej kreatyninie ograniczenie spożycia sodu oraz kontrolę ilości białka w diecie
- Niepokojącym sygnałem wymagającym konsultacji lekarskiej są obrzęki powiek oraz krew lub piana pojawiająca się w moczu
Kreatynina – co to jest i po co badamy jej poziom we krwi?
Kreatynina to uboczny produkt przemiany materii, który powstaje w organizmie podczas codziennej pracy mięśni. Zdrowe nerki działają jak filtr – wyłapują ją z krwi i wydalają z moczem. Gdy ten narząd zawodzi, kreatynina gromadzi się w krwiobiegu, co od razu widać w wynikach badań laboratoryjnych.
Badanie poziomu kreatyniny jest jednym z podstawowych testów oceniających sprawność nerek. Pozwala ono sprawdzić, czy narządy te nadążają z oczyszczaniem twojego organizmu z toksyn i zbędnych produktów przemiany materii. Jeśli stężenie kreatyniny we krwi rośnie, jest to sygnał, że wydajność filtracji mogła ulec pogorszeniu lub pojawił się inny problem zdrowotny, który wymaga dalszej kontroli.
Przyczyny podwyższonej kreatyniny. Czy to zawsze chore nerki?
Wynik powyżej normy nie musi od razu oznaczać uszkodzenia nerek, bo na poziom kreatyniny mocno wpływa nasz styl życia. Jej stężenie rośnie chwilowo m.in. przy silnym odwodnieniu lub po wyczerpującym treningu. Amerykański portal medyczny MedlinePlus przypomina, że wynik sztucznie zawyża też dieta bogata w mięso, dlatego warto z niego zrezygnować na dobę przed badaniem.
Istnieje jednak szereg przyczyn medycznych, które bezpośrednio przekładają się na wzrost kreatyniny. Może to być sygnał świadczący o zakażeniu nerek, ich urazie lub osłabionym przepływie krwi do tych narządów. Do stanów chorobowych wpływających na taki stan należą między innymi:
- przewlekła niewydolność nerek lub ich nagłe uszkodzenie,
- cukrzyca oraz nadciśnienie tętnicze,
- niewydolność serca,
- zablokowanie układu moczowego (np. przez kamienie nerkowe),
- niektóre komplikacje pojawiające się w trakcie ciąży.
Wysoka kreatynina – objawy. Kiedy wynik wymaga pilnej wizyty u lekarza?
Zbyt wysoki poziom kreatyniny daje objawy, które początkowo trudno powiązać z nerkami. Typowym sygnałem alarmowym są obrzęki pojawiające się na dłoniach, stopach i wokół oczu. Ponieważ niewyfiltrowane toksyny krążą we krwi, chorzy często skarżą się też na przewlekłe zmęczenie i problemy z koncentracją.
Warto zwrócić szczególną uwagę na sposób, w jaki oddajesz mocz oraz na jego wygląd. Jeśli ty lub twój bliski zauważycie krew w moczu lub jego nadmierne pienienie się, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Do innych fizycznych objawów wysokiej kreatyniny należą:
- sucha i swędząca skóra lub uczucie drętwienia,
- zwiększona lub wyraźnie zmniejszona potrzeba oddawania moczu,
- utrata apetytu i nagły spadek masy ciała,
- skurcze mięśni, nudności i wymioty,
- uczucie duszności.
Wynik powyżej normy i co dalej? Badania dodatkowe, które warto wykonać
Pojedynczy wynik badania z przekroczoną normą zazwyczaj nie jest podstawą do postawienia ostatecznej diagnozy. Zgodnie z informacjami z MedlinePlus, lekarz prawdopodobnie zleci powtórzenie testu lub przeprowadzenie bardziej szczegółowych badań. Kluczowe jest obliczenie tak zwanego wskaźnika eGFR, który pozwala precyzyjnie ocenić stopień filtracji kłębuszkowej. W Polsce diagnostyka w ramach podstawowej opieki zdrowotnej obejmuje także badanie ogólne moczu oraz oznaczenie albuminy, co pozwala na pełniejszy obraz zdrowia pacjenta.
Profilaktyka odgrywa tu kluczową rolę, ponieważ szacuje się, że w Polsce na przewlekłą chorobę nerek może cierpieć nawet 5 mln osób. Zgodnie z zaleceniami ekspertów z dziedziny nefrologii, pacjenci z grup ryzyka muszą regularnie badać kreatyninę. Dotyczy to przede wszystkim:
- pacjentów z cukrzycą (badanie minimum raz w roku),
- osób z nadciśnieniem tętniczym (badanie minimum raz w roku),
- osób otyłych lub z chorobami serca,
- pacjentów z rodzinną historią chorób nerek.
Jak obniżyć kreatyninę we krwi? Dieta i zalecenia przy chorych nerkach
Jeśli zmagasz się z podwyższoną kreatyniną, kluczowe znaczenie ma zmiana stylu życia i odpowiednie żywienie. Według Cleveland Clinic, pacjenci powinni przede wszystkim kontrolować spożycie sodu, białka oraz potasu, aby nie obciążać dodatkowo osłabionych nerek. Wskazane jest wprowadzenie umiarkowanej aktywności fizycznej, na przykład ćwiczeń aerobowych. Uzyskanie około 150 minut takiego wysiłku tygodniowo może realnie pomóc w poprawie wyników i ogólnego stanu zdrowia.
Nefrolodzy przestrzegają też przed braniem ogólnodostępnych suplementów bez konsultacji, by dodatkowo nie obciążać narządów. W przypadku złych wyników lekarz może skierować cię do dietetyka klinicznego, który ułoży jadłospis wspierający pracę nerek. Podstawą terapii zawsze pozostaje jednak picie odpowiedniej ilości wody i regularne powtarzanie badań krwi.
Lista produktów, które szkodzą nerkom GALERIA
11
Źródła:
