Oparzenia: rodzaje, stopnie oparzeń i ich charakterystyka. Kiedy oparzenie zagraża życiu?

2018-10-09 16:30 Monika Majewska

Oparzenia to uszkodzenia tkanek skóry pod wpływem wysokiej temperatury. Do oparzenia może dojść w wyniku polania wrzątkiem, działania na skórę środków chemicznych, promieni słonecznych czy porażenia prądem lub piorunem. Sprawdź, jakie są rodzaje i stopnie oparzeń ciała. Jak wygląda klasyfikacja oparzeń skóry?

Oparzenia to uszkodzenia tkanek wywołane działaniem wysokiej temperatury. W zależności od wysokości temperatury, jaka działa na organizm człowieka, oraz czasu jej działania, powstają odpowiednio: miejscowe lub ogólnoustrojowe uszkodzenia. Jakie są rodzaje i stopnie oparzeń skóry?

Rodzaje oparzeń ciała

Oparzenia termiczne - powstają w wyniku działania ciepła (np. wrzątku, gorącego leju).

Oparzenia chemiczne - są wywoływane przez  środki chemiczne o żrącym działaniu, takie jak kwasy, ługi (zasady) i sole metali ciężkich. Wywołują one zmiany na skórze i błonach śluzowych, przypominające oparzenia cieplne, czyli głównie oparzenia II stopnia. W zależności od rodzaju substancji chemicznych wyróżnia się wczesne lub opóźnione działanie żrące oraz ogólnie toksyczne. Oparzenie kwasem charakteryzuje się wytworzeniem na skórze suchego strupa o różnym zabarwieniu. Z kolei oparzenie ługiem powoduje powstanie na skórze miękkiego, wilgotnego strupa o zabarwieniu białawym (tzw. martwica rozpływna).

Oparzenia elektryczne - powstają w wyniku przepływu prądu elektrycznego przez ciało, czyli porażenia prądem. Źródłem prądu zazwyczaj jest domowa lub przemysłowa instalacja elektryczna lub piorun.

Oparzenia radiacyjne – są wynikiem działania promieniowania radioaktywnego (RTG, UV i innych ekstremalnych czynników promiennych), a także promieniowania słonecznego.

KLASYFIKACJA OPARZEŃ

Do oparzenia skóry może dojść już pod wpływem temperatury 42°C. Przy tej temperaturze naskórek ulega martwicy już po 6 godzinach. Przy  temperaturze 55°C do oparzenia dochodzi po 3 minutach, a przy 70°C zaledwie po 1 sekundzie.

Temperaturą graniczną, powyżej której nieodwracalnemu uszkodzeniu ulega białko tkankowe, jest 55°C. Każda wyższa temperatura, która  działa na powierzchnię ciała, powoduje uszkodzenie skóry i tkanek głębszych, czyli martwicę. Tego typu  uszkodzenia zazwyczaj są nieodwracalne.

Wyróżnia się 4 stopnie oparzenia, które zależą od głębokości uszkodzenia.

Oparzenie I stopnia

Obejmuje tylko naskórek. Jego cechami charakterystycznymi są:

  • zaczerwienienie skóry, czyli rumień
  • lekki obrzęk
  • bolesne pieczenie skóry

Rumień może być wynikiem krótkotrwałego działania pary wodnej, niezbyt gorącej wody lub silnego działania promieni słonecznych. Zaczerwienienie skóry utrzymuje się zwykle kilka dni i goi się samoistnie po złuszczeniu naskórka. I stopień oparzenia nie niesie za sobą ryzyka powstania blizny.

W tym przypadku poparzone miejsce należy trzymać pod strumieniem zimnej wody przez kilkadziesiąt sekund. Powierzchowne oraz drobne oparzenia można również przemyć produktem do oczyszczania, przemywania ran. Można sięgnąć po preparat zwierający np. poliheksanidynę - substancję, która wspiera proces gojenia ran i nie sprzyja rozwojowi odporności drobnoustrojów. Następnie należy delikatnie osuszyć oparzone miejsce jałową gazą i nałożyć czysty, suchy opatrunek.

Oparzenie II stopnia

Oparzenia II stopnia mogą powstać po oblaniu wrzątkiem, gorącym olejem lub pod wpływem pary wodnej, chemikaliów itp.

Wyróżnia się oparzenie II stopnia powierzchowne (II A), które obejmuje naskórek i część skóry właściwej. Pojawią się się wtedy:

  • zaczerwienie i obrzęk
  • pęcherze wypełnione żółtawym płynem surowiczym

Pęcherze to martwy naskórek uniesiony gromadzącym się pod nim płynem tkankowym. Obserwuje się tu silne procesy zapalne i martwicze naskórka na granicy ze skórą właściwą.

  • silny ból

Gojenie trwa około 10-14 dni. Oparzenia II stopnia A pozostawiają jedynie niewielkie przebarwienia.

    Oparzenie II stopnia głębokie (II B), które obejmuje naskórek i całą grubość skóry właściwej, co objawia się:

    • białą skóra z czerwonymi punktami (powierzchowna martwica)
    • bólem, który jest mniejszy niż w przypadku oparzenia w stopniu II A, ponieważ zostały uszkodzone zakończenia nerwowe.

    Czas gojenia powstałych w ten sposób ran trwa ok. 3 tygodni. Po zagojeniu się ran mogą powstać blizny.

    To ci się przyda

    Jak obliczyć, ile procent ciała zostało poparzone?

    Aby obliczyć rozległość oparzenia, najczęściej stosuje się tablice Berkowa lub tzw. regułę dziewięciu (9 % głowa, 9 % każda kończyna górna, 18 % przód tułowia, 18 % tył tułowia, 18 % każda kończyna dolna).

    U małych dzieci, ze względu na to, że głowa jest proporcjonalnie dużo większa niż u dorosłego, obliczono, że stanowi ona 18% powierzchni ciała, a kończyny dolne po 13%. Reszta pozostaje bez zmian.

    Stosowana jest również „reguła dłoni” – powierzchnia dłoni chorego to 1% powierzchni ciała.

    Oparzenia III stopnia

    Przy oparzeniach III stopnia obserwuje się zniszczenie całej warstwy skóry, a często i tkanek leżących głębiej. Dochodzi w ten sposób do martwicy skóry. Po wyschnięciu części martwiczej, powstają białoszare lub żółte strupy. Oparzenie III stopnia wywołuje  bardzo silne bóle, przy czym powierzchnia oparzonej skóry jest niewrażliwa na dotyk. Następnie obserwuje się oddzielenie części obumarłych i wytworzenie ziarniny oraz blizny.

    Tego typu oparzenia są wynikiem dłuższego działania wrzątku, gorącego oleju,  a także otwartego ogania.  Oparzenia III stopnia wymagają często leczenia operacyjnego przeszczepami skóry.

    Oparzenia IV stopnia

    Skrajną postacią oparzenia jest zwęglenie tkanek. Martwica obejmuje wszystkie tkanki, aż do kości. Widać wtedy narządy wewnętrzne, mięśnie i ścięgna. Oparzenia IV stopnia mogą być wynikiem długotrwałego działania ognia lub oparzenia elektrycznego.

    Działania ogólnoustrojowe oparzeń III i IV stopnia

    Oprócz zmian miejscowych oparzenia III i IV stopnia powodują zaburzenia ogólnoustrojowe w postaci wstrząsu hipowolemicznego (który jest wynikiem masywnej utraty wody i elektrolitów przez oparzone powierzchnie), a następnie tzw. choroby oparzeniowej, która jest wywołana bólem, utratą osocza krwi i zatruciem organizmu przez wchłaniane produkty rozpadu białka tkankowego.

        Im rozleglejsza jest powierzchnia oparzona, tym większa jest ucieczka z krwi płynu wraz z białkiem do obrzękłych tkanek i pęcherzy i natężenie zmian. Zwiększa się również ryzyko wystąpienia wstrząsu. W tym przypadku obok głębokości (stopnia) oparzenia bardzo ważna jest również jego rozległość.

        To ci się przyda

        Stopnie oparzeń skóry

        Lekkie – oparzenia I lub II stopnia nie przekraczają 15 % powierzchni ciała, a oparzenia III stopnia 5 %.

        Średnie - każde oparzenie II i III stopnia, które obejmuje 15–20% powierzchni ciała u człowieka dorosłego, a  10% u dziecka lub u człowieka w wieku starszym wymaga leczenia szpitalnego, ponieważ prowadzi do wstrząsu oparzeniowego, który stanowi zagrożenie życia. Przyczyną śmierci u młodszych dzieci mogą być już oparzeniu 10–15% powierzchni ciała.

        Ciężkie - oparzenia I lub II stopnia obejmujące ponad 50% powierzchni ciała, a oparzenia III stopnia powyżej 15 %. Zwłaszcza u dzieci i u ludzi w podeszłym wieku, może doprowadzić do śmierci, która następuje w ciągu 24–48 godzin po oparzeniu.

        Ważne

        Kiedy koniecznie do lekarza?

        Jeżeli doszło do:

        • poparzenia prądem lub substancją żrącą, a długość rany jest większa niż 2,5 cm, oparzenia jamy ustnej lub dróg oddechowych, oparzenia II stopnia, a rana jest większa niż dłoń poszkodowanego;
        • pojawiły się pęcherze lub uszkodzenie skóry jest głębokie;
        • kiedy poszkodowany cierpi na przewlekłą chorobę układu krążenia, cukrzycę lub gdy ofiarą jest kobieta w ciąży.

        Pamiętaj:

        • ranę zawsze opatruj w jednorazowych rękawiczkach, aby uniknąć jej zakażenia
        • oparzenia nie zaklejaj plastrem
        • rany nie smaruj żadną maścią ani żelem
        • gdy oparzenie wymaga interwencji lekarza, poszkodowanemu nie podawaj nic do picia i jedzenia; może zaistnieć konieczność zastosowania znieczulenia, a spożyty posiłek to uniemożliwa
        Czy artykuł był przydatny?
        Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

        NOWY NUMER

        W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

        Dowiedz się więcej
        Miesięcznik Zdrowie 10/2019

        Materiał partnerski

        KOMENTARZE
        Zbyszek
        |

        Ja tez uważam, że tlenoterapia hiperbaryczna przy poparzeniach sprawdza się doskonale! Tlen dociera do tkanek uszkodzonego obszaru, wspomaga gojenie i zarazem zmniejsza obszar uszkodzonych tkanek oraz ryzyko groźnych zakażeń. I tyle w temacie.

        Witka
        |

        A takie komory hiperbaryczne to gdzie są? W szpitalu, czy gdzieś prywatnie można? Jak to wygląda? Skierowanie od lekarza jest potrzebne?

        Andy
        |

        Na poparzenia polecam kilka sesji w komorze hiperbarycznej. Tlen doskonale sobie radzi z takimi sprawami, wszystko ładniej sie goi.

        adam
        |

        Poparzenie gorącym olejem

        Brugia
        |

        Jako leczenie wspomagające przy poparzeniach dobrze zastosować tlenoterapię hiperbaryczną. Tlen dociera do tkanek uszkodzonego obszaru, wspomaga gojenie i zarazem zmniejsza obszar uszkodzonych tkanek oraz ryzyko groźnych zakażeń.

        Mateusz
        |

        Ja poparzenie leczyłem tak, że najpierw pod zimna wodę, potem lekarz, dostałem maść i potem jeszcze wspomagająco chodziłem na zabiegi tlenoterapii hiperbarycznej (w Atamedzie). Wszystko ładnie się goiło, a tlen przyspieszył ten proces.

        STANLEY
        |

        Spawali poręcze na klatce schodowej a ja miałem podać kabel pod spodem pod poręczami . Przekładając kabel złapałem się całą dłonią okrągłej poręczy aż zasyczało jak spalony tłuszcz na grillu . Co zrobiłem . ZIMNA WODA i JESZCZE RAZ ZIMNA WODA . TRZY A MOŻE 4 lub pięć godzin pod chłodna lub zimną wodą . Przestało ale jeszcze trochę bolało. Dziś nie ma śladu . CUD ? MODLITWA ? bo pogotowie które do mnie przyjechało w trakcie nikt mi nie wierzył . pojechałem i pokazałem im dłoń za dwa dni , wszyscy byli w szoku. A ja mam papier z pogotowia 2 i 3 stopień poparzenia .

        Nie polecam
        |

        Nigdy poparzenia nie powinno się zaklejać ani smarować jaką kolwieg maścią w mojim przypadku miałam poparzenie dość ciężkie i naprawdę na przyszłość nie zaklejaj go ani nie smaruj ponieważ nie ma jak oddychaç
        POZDRAWIAM

        Zenek
        |

        Musisz szybko ja wsadzic pod zimną wodę, trzymać aż nie przestanie boleć. To chyba jedyny sposob.... a po co wsadzałeś rękę do gorącego oleju?

        ja
        |

        wsadziłem rękę do oleju na patelni i boli ała co zrobić pomocy