- NIH: u dorosłych o nawracającym zapaleniu płuc mówimy, gdy w ciągu roku występują co najmniej dwa epizody
- Krwioplucie i stały, zlokalizowany świst przy osłuchiwaniu klatki piersiowej to wskazania do pilnego poszerzenia diagnostyki
- Infekcje nawracające w tym samym miejscu mogą wynikać z przeszkody w drogach oddechowych, na przykład nowotworu albo ciała obcego
- U dzieci nawracające zapalenia płuc wymagają diagnostyki w kierunku m.in. wad serca, refluksu i rzadkich chorób genetycznych
Nawracające zapalenie płuc: definicja i kiedy mówi się o nawrocie
Zapalenie płuc zwykle jest pojedynczym epizodem, który po leczeniu ustępuje. Jeśli jednak choroba wraca, to znak, że trzeba poszukać przyczyny, a nie leczyć w kółko tego samego. NIH (amerykański Narodowy Instytut Zdrowia) podaje, że u dorosłych o nawracającym bakteryjnym zapaleniu płuc mówimy, gdy w ciągu roku wystąpią co najmniej dwa epizody.
Jeśli ty lub ktoś z bliskich choruje tak często, nie warto tłumaczyć tego wyłącznie „pechem” albo pogodą. Zadaniem lekarza jest wtedy ustalenie, dlaczego infekcje wracają, na przykład czy winna jest słabsza odporność, czy przeszkoda w drogach oddechowych. Nawracające zapalenie płuc bywa objawem innej choroby, dlatego kluczowe jest znalezienie przyczyny.
Objawy alarmowe przy nawracającym zapaleniu płuc: kiedy do lekarza pilnie
Niektóre objawy sugerują, że nawracające zapalenie płuc wymaga pilniejszej i szerszej diagnostyki. Należą do nich krwioplucie oraz przewlekły, niewyjaśniony kaszel utrzymujący się po zakończeniu antybiotykoterapii. Merck Manual zwraca uwagę także na stały, zlokalizowany świst słyszalny w jednym miejscu podczas osłuchiwania klatki piersiowej.
Do poszerzenia diagnostyki mogą skłaniać także:
- nieprawidłowy obraz na zdjęciu rentgenowskim, który nie poprawia się po leczeniu
- utrzymująca się niedodma, czyli sytuacja, w której część płuca nie jest prawidłowo upowietrzniona
- podejrzenie obecności guza w obrębie klatki piersiowej lub śródpiersia
- wykrycie niepokojących komórek w badaniu cytologicznym plwociny
Jeżeli leczenie antybiotykiem w szpitalu nie przynosi oczekiwanej poprawy, polskie wytyczne opracowane pod redakcją prof. Walerii Hryniewicz zalecają szybkie poszerzenie diagnostyki. W praktyce może to oznaczać tomografię komputerową albo bronchoskopię. To badanie pozwala lekarzowi obejrzeć drogi oddechowe od środka przy użyciu kamery.
Przyczyny nawracającego zapalenia płuc u dorosłych
Lekarz zwykle zaczyna od sprawdzenia, czy zapalenie płuc wraca w to samo miejsce, czy pojawia się w różnych obszarach płuc. Nawrót w tym samym miejscu może sugerować przeszkodę w drogach oddechowych, na przykład nowotwór albo ciało obce. Dr Jason Ryan w materiałach edukacyjnych podkreśla, że niedrożność dróg oddechowych jest jedną z częstszych przyczyn nawracających infekcji w konkretnym płacie płuca.
Gdy infekcje pojawiają się w różnych częściach płuc, lekarze częściej biorą pod uwagę przyczyny ogólnoustrojowe. Może to być niedobór odporności, w tym zakażenie wirusem HIV przebiegające bez innych objawów, albo mukowiscydoza diagnozowana również u dorosłych. Częstą przyczyną bywa też aspiracja, czyli mikrozachłyśnięcia treścią pokarmową, na przykład u osób z zaburzeniami połykania lub nasilonym refluksem żołądkowo-przełykowym.
Nawracające zapalenie płuc u dziecka: kiedy potrzebna jest diagnostyka
U dzieci nawracające zapalenie płuc wymaga szczególnej uwagi. Jeśli dziecko przeszło więcej niż jeden epizod skomplikowanego zapalenia płuc potwierdzonego badaniem radiologicznym, powinno mieć poszerzoną diagnostykę. Publikacja w czasopiśmie „Breathe” wskazuje, że lekarze szukają wtedy konkretnych przyczyn, od wad serca po rzadkie choroby genetyczne.
W diagnostyce dziecka z nawracającym zapaleniem płuc lekarz może zlecić m.in.:
- test potowy i analizę genetyczną w celu wykluczenia mukowiscydozy
- oznaczenie poziomu immunoglobulin, aby sprawdzić, czy układ odpornościowy działa prawidłowo
- badanie pH-metrii, które wykaże, czy treść żołądkowa nie cofa się do dróg oddechowych
- echokardiogram, aby wykluczyć wrodzone wady serca wpływające na krążenie w płucach
U najmłodszych jedną z możliwych przyczyn jest także pierwotna dyskineza rzęsek. W tej chorobie rzęski w drogach oddechowych nie działają prawidłowo i gorzej usuwają zanieczyszczenia oraz bakterie. To sprzyja nawracającym stanom zapalnym.
Co robić, gdy zapalenie płuc nawraca: kolejne kroki i badania
Jeśli ty lub bliski chorujecie na zapalenie płuc częściej niż raz w roku, nie ograniczaj się do kolejnej recepty na antybiotyk. Zbierz dokumentację z dotychczasowego leczenia, w tym opisy zdjęć RTG, bo lekarz będzie porównywać, czy zmiany pojawiają się w tym samym miejscu. Warto poprosić lekarza rodzinnego o skierowanie do pulmonologa, który zajmuje się diagnostyką chorób płuc.
W diagnostyce nawracających zapaleń płuc liczy się czas. Wczesne wykonanie tomografii komputerowej (TK) lub bronchoskopii może pomóc wykryć poważne schorzenia, w tym nowotwory, na etapie, gdy są jeszcze wyleczalne. Jeśli palisz papierosy, zrezygnuj z nałogu, ponieważ dym tytoniowy osłabia naturalne mechanizmy obronne płuc i zwiększa ryzyko kolejnych infekcji.
6 chorób, które niszczą płuca. Jak im zapobiegać GALERIA
7
Źródła:
