- Analizy naukowe z 2024 roku wyjaśniają, że za uczucie szorstkości na zębach po szpinaku odpowiada reakcja kwasu szczawiowego z wapniem w ślinie
- Powstający na zębach osad po szpinaku jest nieszkodliwy dla szkliwa i może nawet pomagać w walce z nadwrażliwością zębów
- Eksperci radzą, by nie myć zębów bezpośrednio po posiłku, ponieważ szorstki osad najlepiej usunąć przepłukując usta wodą
- Łączenie szpinaku z produktami mlecznymi to najskuteczniejszy sposób na zneutralizowanie działania kwasu szczawiowego i uniknięcie nieprzyjemnego efektu
Dlaczego zęby robią się szorstkie po szpinaku? Wyjaśnienie reakcji chemicznej
To uczucie zna wielu z nas – chwila po zjedzeniu sałatki ze szpinakiem lub zupy szczawiowej zęby wydają się pokryte dziwnym, kredowym osadem. Zjawisko to, często nazywane "szpinakowymi zębami", dotyczy nawet 70% osób i nie ma nic wspólnego z codzienną higieną jamy ustnej. Jest to po prostu efekt ciekawej reakcji chemicznej, która zachodzi w ustach.
Winowajcą jest kwas szczawiowy, który dla roślin stanowi naturalny mechanizm obronny przed roślinożercami. Jak wynika z analiz naukowych z 2024 roku, związek ten wchodzi w reakcję z wapniem obecnym w naszej ślinie. W efekcie na powierzchni zębów tworzą się maleńkie, nierozpuszczalne kryształki szczawianu wapnia, które odczuwamy jako nieprzyjemne uczucie szorstkości na zębach.
Czy osad po szpinaku jest szkodliwy?
Choć to uczucie może być niepokojące, mamy dobrą wiadomość – jest ono całkowicie nieszkodliwe dla szkliwa. Kwas szczawiowy zawarty w szpinaku ma odczyn zbliżony do obojętnego (pH w zakresie 6-7), więc nie powoduje jego erozji, w przeciwieństwie do kwaśnych napojów.
Jedyną grupą, która powinna zachować szczególną ostrożność, są osoby z tendencją do tworzenia się kamieni nerkowych. Nadmiar szczawianów w diecie może bowiem przyczyniać się do ich powstawania.
Co więcej, te same badania naukowe wskazują na potencjalną korzyść tego zjawiska dla osób zmagających się z nadwrażliwością zębów. Powstające kryształki szczawianu wapnia mogą bowiem blokować otwarte kanaliki zębinowe, które odpowiadają za ostry ból przy kontakcie z zimnem czy ciepłem. To mechanizm, który bywa wykorzystywany w niektórych specjalistycznych produktach do higieny jamy ustnej.
Jak usunąć szorstki osad z zębów i dlaczego nie należy ich od razu myć?
Pierwszy odruch to sięgnięcie po szczoteczkę, ale to błąd, którego warto unikać. Eksperci radzą, aby po posiłku bogatym w kwas szczawiowy odczekać z myciem zębów co najmniej 30 minut, aby nie uszkodzić mechanicznie szkliwa.
Na szczęście ślina sama radzi sobie z problemem, naturalnie usuwając kryształki w ciągu zaledwie kilkunastu minut. Najprostszym sposobem na przyspieszenie tego procesu jest przepłukanie ust czystą wodą.
Jak zneutralizować kwas szczawiowy w diecie? Z czym łączyć szpinak i na co uważać?
Istnieje kilka prostych trików, aby cieszyć się smakiem szpinaku bez tych nieprzyjemnych doznań. Najskuteczniejszym jest łączenie go z produktami mlecznymi – jogurtem, serem feta czy śmietaną. Wapń z nabiału wiąże kwas szczawiowy już na talerzu, zanim ten dotrze do zębów, co, jak wskazują badania, potrafi zredukować uczucie szorstkości nawet o 85%.
Warto też wiedzieć, że podobny efekt, choć zazwyczaj słabszy, mogą wywoływać rabarbar, buraki czy nawet gorzka czekolada. Co ważne, gotowanie tych produktów znacząco obniża zawartość problematycznego kwasu (nawet o 30-87%), a wybór młodego szpinaku (typu "baby") to kolejne 15-20% mniej tego związku w naszej sałatce.
