Badacze z Institute of Science Tokyo, pod kierunkiem profesora Hidehiko Takahashi, przeprowadzili przekrojowe badanie, w którym przeanalizowano mikrobiotę jamy ustnej oraz funkcje poznawcze u 68 pacjentów ze schizofrenią i 32 osób zdrowych. Jak podkreśla dr Takehiro Tamura: „Interakcje gospodarz-mikrobiom nie ograniczają się do jelit – mikrobiota jamy ustnej również odgrywa istotną rolę w stanach neurologicznych i systemowych”. Wyniki tej pracy wskazują, że niższa różnorodność bakterii śliny wiąże się z pogorszeniem funkcji poznawczych u osób chorych na schizofrenię, a zaburzenia te mogą być związane ze specyficznymi szlakami metabolicznymi prognozowanymi za pomocą narzędzia bioinformatycznego PICRUSt2.
Mikrobiom jamy ustnej a funkcje poznawcze w schizofrenii
Zespół wykorzystał sekwencjonowanie genu 16S rRNA do oceny składu mikrobioty jamy ustnej, a następnie z pomocą PICRUSt2 przewidywał funkcjonalny potencjał tych bakteryjnych wspólnot. Największe zmiany zaobserwowano w proporcji bakterii z rodzaju Streptococcus do Prevotella. U pacjentów ze schizofrenią stwierdzono podwyższony stosunek Streptococcus/Prevotella, a także zmiany w innych kluczowych grupach bakterii. „Wśród osób ze schizofrenią niższa różnorodność mikrobioty jamy ustnej była związana z gorszą sprawnością poznawczą, a szlaki metaboliczne związane z glikanami i metabolizmem były potencjalnie zaangażowane w tę zależność” – komentuje prof. Takahashi.
Różnorodność bakterii w jamie ustnej a ryzyko zaburzeń poznawczych
Funkcje poznawcze oceniano na podstawie standaryzowanych testów: Wechsler Adult Intelligence Scale-Fourth Edition oraz Japanese Adult Reading Test. Kluczowym wskaźnikiem był FSIQ – wyższy wynik świadczył o lepszych funkcjach poznawczych. Analiza wykazała, że osoby ze schizofrenią uzyskały niższe wartości FSIQ i miały mniej zróżnicowaną mikrobiotę jamy ustnej w porównaniu do grupy kontrolnej. Przebadano również markery stanu zapalnego, analizując aktywność szlaku kynureninowego, jednak nie wykazano, aby stan neurozapalny był istotnym pośrednikiem w tej relacji. „Nasze wyniki sugerują, że zaburzenia mikrobioty jamy ustnej są związane z dysfunkcjami poznawczymi u osób ze schizofrenią, wskazując mikrobiom jamy ustnej jako dostępne okno do oceny stanów mikrobiologicznych powiązanych z funkcjonowaniem poznawczym” – podkreśla dr Tamura.
Znaczenie higieny jamy ustnej w ochronie funkcji poznawczych
Odkrycie zależności pomiędzy mikrobiotą jamy ustnej a funkcjami poznawczymi otwiera zupełnie nowe perspektywy dla diagnostyki i leczenia schizofrenii. Badacze zwracają uwagę, że ślina może stać się łatwo dostępnym biomarkerem dla pogarszających się funkcji poznawczych, a modyfikacja mikrobiomu (np. probiotyki, prebiotyki, higiena jamy ustnej) może być kolejnym krokiem w terapii wspomagającej. Jak komentuje profesor Takahashi: „To badanie otwiera nowe kierunki badań nad osią jamy ustnej i mózgu oraz stanowi podstawę do przyszłych prac mechanistycznych i badań interwencyjnych”. Wyniki te generują hipotezy do dalszych badań, zwłaszcza prospektywnych i eksperymentalnych, obejmujących zarówno wpływ leczenia farmakologicznego, jak i czynników środowiskowych czy żywieniowych na mikrobiom i funkcje poznawcze pacjentów z rozpoznaną schizofrenią.
Polecany artykuł:
