- Nagłe wirowanie przy obracaniu głowy najczęściej wskazuje na łagodny napadowy położeniowy zawrót głowy (BPPV)
- Przyczyną są drobne kryształki wapnia (otolity), które trafiają do niewłaściwej części ucha wewnętrznego
- Silny ból głowy, problemy z mową, omdlenie lub drgawki to sygnały do natychmiastowego wezwania pomocy
- Według Harvard Medical School złotym standardem rozpoznania BPPV jest manewr Dix-Hallpike’a
- Skuteczność manewru Epleya w BPPV ocenia się na blisko 98 proc
Zawroty głowy przy obracaniu głowy: co mogą oznaczać?
Uczucie wirowania albo nagła utrata równowagi przy obracaniu głowy, spojrzeniu w górę czy przewracaniu się w łóżku najczęściej oznacza łagodny napadowy położeniowy zawrót głowy (BPPV). To problem mechaniczny w uchu wewnętrznym, a nie „słabość” czy spadek formy. National Institute on Deafness and Other Communication Disorders podaje, że przyczyną bywają drobne kryształki wapnia (otolity), które przemieszczają się do niewłaściwej części kanałów ucha wewnętrznego.
Gdy otolity trafią tam, gdzie nie powinny, zaczynają drażnić receptory przekazujące do mózgu informacje o ułożeniu ciała. Mózg dostaje sprzeczne sygnały i pojawia się krótki, ale bardzo intensywny atak zawrotów głowy. BPPV częściej występuje z wiekiem, gdy struktury ucha są słabsze, albo po przebytym urazie głowy.
Takie zawroty głowy to pilny sygnał: kiedy wzywać pomoc?
Jeśli nagłym zawrotom głowy towarzyszą inne objawy, warto potraktować sytuację poważnie. Samo wirowanie wywołane ruchem głowy rzadko jest zagrożeniem życia, ale bywają wyjątki. Mayo Clinic wymienia objawy, przy których należy natychmiast wezwać pomoc medyczną:
- nagły i bardzo silny ból głowy lub ból w klatce piersiowej
- trudności w oddychaniu oraz szybkie lub nieregularne bicie serca
- utrata czucia w rękach lub nogach oraz osłabienie mięśni twarzy
- problemy z mową, silne splątanie lub zaburzenia widzenia
- omdlenia, drgawki lub uporczywe wymioty
Jeśli pojawi się którykolwiek z tych objawów, nie zwlekaj z kontaktem z pomocą medyczną lub wizytą na oddziale ratunkowym. Mogą one wskazywać na poważniejszy problem, na przykład neurologiczny albo kardiologiczny. Jeżeli natomiast występuje tylko krótkie wirowanie po ruchu głową, najczęściej chodzi o BPPV, czyli problem w uchu wewnętrznym.
Diagnostyka zawrotów głowy: jak wygląda badanie u lekarza?
Diagnostyka zaczyna się od wywiadu, czyli pytań o to, kiedy i w jakich sytuacjach pojawia się wirowanie. Serwis Medycyna Praktyczna podaje, że lekarz zwykle mierzy też ciśnienie i ocenia ruchy gałek ocznych, szukając oczopląsu. Często wykonuje się proste próby, na przykład próbę Romberga (stanie z zamkniętymi oczami) albo przejście kilku kroków po linii.
Wytyczne Harvard Medical School wskazują, że złotym standardem rozpoznania BPPV jest manewr Dix-Hallpike’a. W trakcie badania lekarz pomaga położyć się na plecach i ustawia głowę w określonej pozycji. Jeśli pojawią się zawroty i charakterystyczne drganie gałek ocznych, to potwierdza, że przyczyną są przemieszczone kryształki w uchu.
Manewr Epleya i inne manewry na BPPV: jak wygląda leczenie?
Łagodne położeniowe zawroty głowy (BPPV) zwykle da się skutecznie leczyć bez leków i bez operacji. Podstawą są manewry repozycyjne, czyli seria określonych ruchów głową i tułowiem. Mają one przenieść luźne kryształki wapnia z powrotem na właściwe miejsce w uchu, żeby nie prowokowały uczucia wirowania.
Badania opublikowane w „Frontiers in Neurology” wskazują, że najskuteczniejszy jest manewr Epleya, a jego skuteczność ocenia się na blisko 98 proc. Zwykle wypada lepiej niż inne techniki oraz ćwiczenia wykonywane samodzielnie w domu. Najczęściej wykonuje go przeszkolony lekarz lub fizjoterapeuta w gabinecie, często podczas jednej wizyty.
Co robić przy zawrotach głowy w domu: bezpieczeństwo do czasu wizyty
Zanim trafisz do lekarza i wykonasz odpowiednie manewry, zadbaj o bezpieczeństwo, żeby zmniejszyć ryzyko upadku. Unikaj gwałtownych ruchów głową, zwłaszcza patrzenia wysoko w górę i nagłego schylania się. Rano wstawaj powoli, najpierw usiądź na brzegu łóżka na chwilę, a dopiero potem wstań.
Choć BPPV bywa bardzo uciążliwe, zwykle jest w pełni uleczalne i nie oznacza trwałego uszkodzenia zdrowia. Najważniejsze jest potwierdzenie diagnozy u lekarza pierwszego kontaktu lub laryngologa i wykonanie manewru leczniczego. Lepiej nie próbować niesprawdzonych metod na własną rękę, bo źle wykonane ćwiczenia mogą nasilić objawy.
7
Źródła:
