- Nagłe skurcze przepony po jedzeniu wywołuje najczęściej zbyt szybkie połykanie kęsów lub picie gazowanych napojów
- Według Mayo Clinic pomoc lekarska jest niezbędna, gdy czkawka utrzymuje się nieprzerwanie ponad 48 godzin
- Przy przewlekłych dolegliwościach lekarz może zlecić badania krwi, prześwietlenie klatki piersiowej lub endoskopię przewodu pokarmowego
- Skuteczną metodą na przerwanie ataku jest wstrzymanie oddechu, manewr Valsalvy lub picie lodowatej wody
Czkawka po jedzeniu. Co to jest i kiedy uznaje się ją za nawracającą?
Czkawka to mimowolny skurcz przepony, czyli mięśnia oddzielającego klatkę piersiową od jamy brzusznej. Gdy przepona zostaje podrażniona, struny głosowe zamykają się nagle i pojawia się charakterystyczny dźwięk. MedlinePlus podaje, że problem staje się nawracający, gdy czkawka ciągle wraca albo trwa wyraźnie dłużej niż zwykle.
Lekarze dzielą czkawkę także według czasu trwania. Merck Manual Professional Edition podaje, że o czkawce uporczywej mówimy wtedy, gdy trwa dłużej niż 2 dni. Jeśli utrzymuje się ponad 1 miesiąc i nie reaguje na podstawowe leczenie, określa się ją jako czkawkę lekooporną.
Czkawka po jedzeniu - najczęstsze przyczyny
Czkawka po posiłku zwykle wiąże się z tym, jak jemy i co trafia na talerz. Gdy żołądek szybko się rozciąga albo jest podrażniony, może uciskać przeponę i wywołać skurcze. MedlinePlus wymienia m.in. takie przyczyny:
- jedzenie zbyt dużych porcji posiłków
- bardzo szybkie połykanie kęsów
- spożywanie gorących lub bardzo pikantnych potraw
- picie napojów gazowanych, które uwalniają dwutlenek węgla w żołądku
- picie alkoholu
- silne wzdęcia brzucha
Jeśli czkawka wraca, sprawdź, czy częściej pojawia się po konkretnych produktach lub napojach. U części osób pomaga drobna zmiana, na przykład mniej ostrych przypraw albo unikanie bardzo gorących potraw. Jedz wolniej, bo przy pośpiechu łatwo połknąć nadmiar powietrza.
Kiedy czkawka po jedzeniu to powód do konsultacji lekarskiej?
Czkawka zwykle mija sama, ale czasem warto potraktować ją jako sygnał ostrzegawczy. Jeśli problem dotyczy ciebie lub kogoś bliskiego i utrzymuje się długo, nie zwlekaj z kontaktem z lekarzem. Mayo Clinic wskazuje, że alarmujące jest utrzymywanie się czkawki bez przerwy dłużej niż 48 godzin.
Skonsultuj się z lekarzem także wtedy, gdy czkawka utrudnia normalne funkcjonowanie. Nie zwlekaj, jeśli pojawiają się trudności z przełykaniem, problemy ze swobodnym oddychaniem albo czkawka wybudza cię w nocy i nie pozwala zasnąć. To sygnał, że przyczyna może wymagać diagnostyki.
Jakie badania może zlecić lekarz przy nawracającej czkawce?
Gdy czkawka jest przewlekła i nie widać oczywistej przyczyny, lekarz może zaproponować diagnostykę. Merck Manual Professional Edition wskazuje, że na początku są to często badania krwi, w tym elektrolity oraz parametry pracy nerek, takie jak kreatynina i azot mocznikowy. Do oceny serca i płuc lekarz może zlecić także RTG klatki piersiowej oraz EKG.
Gdy podejrzenie pada na układ pokarmowy, lekarz może rozważyć endoskopię górnego odcinka przewodu pokarmowego albo monitorowanie pH przełyku. Takie badania pomagają sprawdzić, czy przyczyną nie jest choroba refluksowa przełyku (GERD). Jeśli nadal nie ma odpowiedzi, kolejnym krokiem bywa tomografia klatki piersiowej lub rezonans magnetyczny mózgu.
W Polsce diagnostykę zwykle zaczyna się u lekarza rodzinnego w POZ. Zgodnie z zasadami Narodowego Funduszu Zdrowia to on wystawia skierowanie do poradni specjalistycznej albo do szpitala. W sytuacji nagłej, gdy czkawka utrudnia oddychanie, pomoc jest udzielana bez skierowania.
Domowe sposoby na czkawkę po jedzeniu i profilaktyka
Przy krótkim ataku czkawki można spróbować prostych metod, które pomagają „wyciszyć” przeponę. International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies opisuje m.in. wstrzymanie oddechu na kilka sekund oraz manewr Valsalvy. Polega on na próbie wydmuchnięcia powietrza przy zamkniętych ustach i zaciśniętym nosie.
W trakcie ataku ulgę mogą przynieść też:
- popijanie bardzo zimnej, lodowatej wody
- połknięcie małej ilości cukru kryształu
- ugryzienie plasterka cytryny
- skosztowanie niewielkiej ilości octu
Te metody są doraźne i nie zastępują diagnostyki, jeśli czkawka nawraca lub utrzymuje się długo. Na co dzień najlepiej działa profilaktyka: jedz wolniej, dokładnie przeżuwaj i ogranicz alkohol oraz napoje gazowane do posiłków.
11
Źródła:
