- Spadek temperatury ciała poniżej 35 stopni Celsjusza wywołuje silne osłabienie i zaburza pracę serca
- Osłabienie i senność to typowe reakcje obronne na spowolnienie procesów chemicznych w komórkach ciała
- Niedoczynność tarczycy oraz cukrzyca to schorzenia zwiększające ryzyko wystąpienia obniżonej temperatury i braku sił
- Według CDC alarmującym sygnałem u niemowląt jest jaskrawoczerwona, zimna skóra oraz nienaturalny spokój dziecka
- Spożywanie alkoholu przyspiesza utratę ciepła i hamuje naturalną reakcję obronną organizmu jaką są dreszcze
Co to jest hipotermia i od jakiej temperatury jest groźna?
Obniżona temperatura ciała, czyli hipotermia, pojawia się wtedy, gdy organizm traci ciepło szybciej, niż potrafi je wytworzyć. Za wartość prawidłową zwykle przyjmuje się okolice 36,6°C, ale o hipotermii mówimy, gdy temperatura wewnętrzna spada poniżej 35°C. Takie wychłodzenie wpływa na pracę serca i układu nerwowego, a jednym z typowych objawów jest silne osłabienie.
Nie każde uczucie chłodu oznacza zagrożenie życia. W materiałach dostępnych w PubMed Central hipotermię opisuje się w trzech etapach:
- stan łagodny: od 35 do 32 stopni Celsjusza (pojawiają się dreszcze i pełna przytomność)
- stan umiarkowany: od poniżej 32 do 28 stopni Celsjusza (świadomość może być zaburzona, dreszcze mogą zanikać)
- stan ciężki: poniżej 28 stopni Celsjusza (pacjent jest nieprzytomny, ale zachowuje parametry życiowe)
Przy domowym pomiarze temperatury warto pamiętać o ograniczeniach termometrów. Dane z PubMed Central wskazują, że pomiary z czoła (podczerwień) i spod pachy mogą być niedokładne. Zdarza się, że pokazują wynik o kilka stopni niższy niż temperatura wewnętrzna, dlatego przy osłabieniu i niskim odczycie dobrze jest powtórzyć pomiar innym urządzeniem.
Dlaczego niska temperatura ciała powoduje osłabienie i senność?
Osłabienie i problemy z koordynacją to jedne z pierwszych sygnałów, że organizm nie nadąża z utrzymaniem ciepła. Gdy temperatura spada, procesy chemiczne w komórkach zwalniają, a mięśnie i mózg dostają mniej energii. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) opisuje to jako reakcję obronną, która często wiąże się z sennością i spowolnieniem oddechu.
Przyczyn obniżonej temperatury i osłabienia może być kilka, nie tylko ekspozycja na mróz. Najczęściej chodzi o długie przebywanie na zimnie bez odpowiedniej odzieży, ale znaczenie mają też czynniki zdrowotne. Bardziej narażone są osoby po 65. roku życia oraz osoby z określonymi chorobami.
Do schorzeń, które mogą obniżać twoją temperaturę i powodować osłabienie, należą:
- niedoczynność tarczycy (spowalnia metabolizm i wytwarzanie ciepła)
- cukrzyca (szczególnie w sytuacjach niedocukrzenia, czyli hipoglikemii)
- poważne odwodnienie organizmu
- niedożywienie
Czy alkohol i leki mogą nasilać wychłodzenie organizmu?
Wiele osób uważa, że alkohol rozgrzewa, ale mechanizm działa odwrotnie. Po alkoholu naczynia krwionośne w skórze się rozszerzają, więc przez chwilę możesz czuć ciepło, ale organizm szybciej je traci. Według raportu CDC alkohol hamuje też naturalne reakcje obronne, w tym dreszcze.
Podobnie mogą działać niektóre leki, szczególnie uspokajające lub stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych. Mogą one osłabiać zdolność organizmu do zwężania naczyń krwionośnych, co przyspiesza utratę ciepła. Takie środki mogą też zaburzać ocenę sytuacji, przez co łatwiej przeoczyć, że robi się niebezpiecznie zimno.
W tej sytuacji osłabienie jest bardzo zdradliwe, ponieważ łączy się ze zmniejszoną świadomością zagrożenia. Jeśli ty lub ktoś z twoich bliskich przyjmuje leki uspokajające, warto zachować szczególną czujność podczas przebywania w chłodnych miejscach lub w wodzie, która wyciąga ciepło z organizmu znacznie szybciej niż powietrze.
Objawy hipotermii u dorosłych i niemowląt. Kiedy wezwać pomoc?
Jeśli u bliskiej osoby podejrzewasz wychłodzenie, zwróć uwagę na objawy alarmowe. Według wytycznych CDC pilnej pomocy wymaga sytuacja, gdy termometr pokazuje poniżej 35°C i pojawia się splątanie lub dezorientacja. Osoba może mówić niewyraźnie, mieć kłopoty z pamięcią albo wykonywać niezgrabne ruchy.
U niemowląt objawy mogą wyglądać inaczej niż u dorosłych. Według CDC niepokojąca jest jaskrawoczerwona i zimna skóra oraz nietypowy spokój dziecka. Maluch może być wiotki i mieć tak mało energii, że nie ma siły płakać ani się poruszać.
Gdy widzisz te sygnały, działaj szybko, ponieważ hipotermia to stan zagrożenia życia. Najważniejsze objawy, których nie wolno ignorować u dorosłych, to:
- niekontrolowane, silne dreszcze
- ekstremalne zmęczenie i senność
- utrata pamięci i kłopoty z mową
- sztywne mięśnie i brak koordynacji ruchowej
Hipotermia. Jakie badania w SOR i jak wygląda pomoc w szpitalu?
Po przyjęciu do szpitala lub na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) lekarze najpierw oceniają drożność dróg oddechowych, oddychanie i krążenie. Materiały StatPearls podkreślają, że to kluczowy etap oceny stanu pacjenta. Jak najszybciej mierzy się też temperaturę wewnętrzną (głęboką), żeby dobrać sposób ogrzewania.
Zgodnie z procedurami Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) w SOR wykonuje się czynności, które mają ustabilizować funkcje życiowe. Często zleca się EKG, bo niska temperatura może wiązać się z zaburzeniami rytmu serca. Pobiera się też krew do badań, m.in. żeby ocenić poziom cukru, morfologię oraz pracę nerek i wątroby.
W publicznej opiece zdrowotnej pacjent z hipotermią może zostać poddany triażowi, czyli segregacji medycznej oceniającej pilność przypadku. Przy cięższym stanie stosuje się metody ogrzewania i monitoruje parametry, takie jak ciśnienie tętnicze oraz natlenienie krwi (pulsoksymetria). Zgodnie z zarządzeniami NFZ w skrajnych sytuacjach możliwa jest też jednodniowa hospitalizacja w celu obserwacji i ogrzania pacjenta.
Co zrobić przy obniżonej temperaturze ciała i osłabieniu?
Przy lekkim obniżeniu temperatury i osłabieniu działaj od razu. Przejdź do ciepłego pomieszczenia i zdejmij mokre ubranie, jeśli je masz. Załóż suche warstwy lub owiń się kocem, a szczególnie zabezpiecz głowę i szyję. Pomocne mogą być też ciepłe napoje bez alkoholu i kofeiny.
Przy silnym osłabieniu i temperaturze poniżej 35°C domowe sposoby mogą nie wystarczyć. W takiej sytuacji zadzwoń pod numer alarmowy albo jedź do najbliższej izby przyjęć. Monitoruj temperaturę i nie ignoruj nawracającego uczucia zimna, szczególnie przy chorobach tarczycy lub cukrzycy. W takiej sytuacji nawet niewielkie wychłodzenie może wymagać konsultacji z lekarzem.
7
Źródła:
