- Najczęściej powiększone węzły chłonne są skutkiem łagodnej infekcji (np. przeziębienia) albo drobnego zranienia
- Do lekarza warto zgłosić się, gdy węzeł jest twardy, nie daje się przesunąć pod skórą albo ma ponad 2 cm średnicy
- Niepokojące są też objawy ogólne: nawracająca gorączka, silne nocne poty oraz szybka, niezamierzona utrata masy ciała
- Nie należy przyjmować sterydów przed rozpoznaniem, bo mogą zafałszować wyniki badań
Węzły chłonne: co to jest i dlaczego czasem je czuć pod skórą?
Węzły chłonne to niewielkie struktury rozsiane po całym ciele. Działają jak filtry układu odpornościowego, dlatego przy infekcji albo stanie zapalnym mogą się powiększać i stać się wyczuwalne. Lekarze nazywają to limfadenopatią i najczęściej oznacza to, że organizm reaguje na czynnik chorobowy.
Merck Manual podaje, że najczęściej powiększenie pojedynczego węzła ma związek z infekcją lub stanem zapalnym, a rzadziej z procesem nowotworowym. Często jest to reakcja na dolegliwości, które mijają samoistnie. Do łagodnych, częstych przyczyn zlokalizowanego powiększenia należą:
- infekcje górnych dróg oddechowych, takie jak przeziębienie czy grypa
- miejscowe zakażenia tkanek miękkich, na przykład drobne rany lub zadrapania
- przyczyny idiopatyczne, czyli takie, których nie udaje się jednoznacznie ustalić i które mogą ustąpić samoistnie.
Kiedy powiększony węzeł chłonny jest niepokojący?
Większość powiększonych węzłów chłonnych ma łagodną przyczynę, ale są sytuacje, w których warto szybko skonsultować się z lekarzem. Liczą się przede wszystkim rozmiar i to, jaki węzeł jest w dotyku. Niepokojące jest, gdy ma ponad 2 cm średnicy, jest twardy albo nie daje się przesunąć pod skórą.
American Family Physician zwraca uwagę, że znaczenie ma także lokalizacja. Pilnej konsultacji wymaga wyczuwalny węzeł nad obojczykiem lub w okolicy stawu łokciowego, bo te miejsca częściej wiążą się z poważniejszymi przyczynami. Do lekarza warto zgłosić się także wtedy, gdy zmiana nie zmniejsza się przez ponad 4 tygodnie.
Powiększone węzły chłonne: jakie objawy towarzyszące są niepokojące?
Przy powiększonym węźle liczy się nie tylko sam guzek, ale też ogólne samopoczucie i inne dolegliwości. Podczas wywiadu lekarz zapyta o tzw. objawy ogólnoustrojowe, które mogą sugerować poważniejszą przyczynę. Dobrze jest wcześniej spisać, co i od kiedy się dzieje.
American Family Physician wskazuje, że do tzw. „czerwonych flag” mogą należeć objawy sugerujące m.in. nowotwór lub chorobę ziarniniakową:
- nawracająca gorączka bez wyraźnej przyczyny
- silne nocne poty, które zmuszają do zmiany pościeli lub piżamy
- niezamierzona i szybka utrata masy ciała
- długotrwałe uczucie osłabienia.
Jakie badania zleca lekarz przy powiększonych węzłach chłonnych?
Diagnostyka zwykle zaczyna się od wywiadu i badania palpacyjnego. Lekarz oceni węzeł i zapyta m.in. o choroby przewlekłe, kontakt ze zwierzętami, przebyte podróże oraz przyjmowane leki. Często zleca też badania krwi, takie jak morfologia, OB i CRP, które pomagają ocenić, czy toczy się stan zapalny.
Gdy przyczyna nadal nie jest jasna, lekarz może zlecić badania obrazowe. U dzieci do 14. roku życia najczęściej wybiera się USG. U dorosłych z powiększonymi węzłami na szyi częściej wykonuje się tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny z kontrastem, a w razie potrzeby, jak podaje American Family Physician, także biopsję.
Co zrobić, gdy wyczujesz guzek pod skórą (powiększony węzeł chłonny)?
Jeśli wyczujesz powiększony węzeł chłonny, przede wszystkim obserwuj zmianę, ale bez paniki. Gdy węzeł jest miękki, bolesny i pojawia się razem z katarem lub bólem gardła, często wraca do normy po ustąpieniu infekcji. Do lekarza rodzinnego zgłoś się, jeśli jest bezbolesny, twardy i nie zmniejsza się przez około miesiąc.
Acta Haematologica Polonica podkreśla, że nie należy przyjmować steroidów na własną rękę przed postawieniem rozpoznania. Mogą one zafałszować wyniki badań i opóźnić rozpoznanie chorób, w tym chłoniaka lub białaczki. Bezpiecznym krokiem jest podstawowa morfologia i konsultacja z lekarzem, który zdecyduje, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.
7
Źródła:
