- Omdlenie wysiłkowe zawsze wymaga diagnostyki kardiologicznej w celu wykluczenia poważnych wad lub groźnych arytmii serca
- Szczególnie niepokojące są utraty przytomności bez objawów ostrzegawczych lub z towarzyszącym kołataniem serca
- Ryzyko wzrasta u osób, których bliscy doznali nagłej śmierci sercowej przed 50. rokiem życia
- Według Mayo Clinic osobie nieprzytomnej należy unieść nogi o około 30 cm powyżej poziomu serca
Omdlenie podczas treningu: co to znaczy i dlaczego jest traktowane poważnie?
Omdlenie to nagła, krótkotrwała utrata przytomności, najczęściej związana z chwilowym niedotlenieniem mózgu. Zdarza się np. w dusznym pomieszczeniu albo po gwałtownym wstaniu, ale omdlenie w trakcie aktywności fizycznej lekarze traktują szczególnie poważnie. Wysiłek to moment, gdy organizm ma największe zapotrzebowanie na krew i tlen, dlatego taki epizod wymaga wyjaśnienia.
W medycynie taki epizod nazywa się omdleniem wysiłkowym. Bywa, że stoi za nim odwodnienie albo przegrzanie, ale mimo to każde omdlenie w czasie sportu warto skonsultować i zdiagnozować. Celem jest przede wszystkim wykluczenie chorób serca, które mogą być groźne także wtedy, gdy poza tym czujesz się dobrze.
Jeśli ty lub ktoś bliski zemdleliście podczas biegania, jazdy na rowerze albo treningu na siłowni, nie odkładaj tego „na później”. U większości osób nie potwierdza się ciężkiej choroby serca, ale ryzyko trzeba ocenić. Dlatego każdy taki epizod warto omówić z lekarzem i wykonać zalecaną diagnostykę.
Objawy alarmowe przy omdleniu podczas wysiłku: kiedy podejrzewać problem z sercem?
Są objawy, które sugerują, że to nie było zwykłe zasłabnięcie. American Heart Association zwraca uwagę m.in. na kołatanie serca albo nieregularne bicie serca przed omdleniem lub w jego trakcie. Niepokojące jest też omdlenie nagłe, bez typowych sygnałów ostrzegawczych, takich jak mroczki przed oczami czy nudności.
Znaczenie ma także wywiad rodzinny. Jeśli w rodzinie doszło do nagłej śmierci sercowej przed 50. rokiem życia albo ktoś ma nawracające, niewyjaśnione omdlenia, ryzyko jest większe. Czujności wymagają też osoby z rozpoznaną wadą serca, chorobą wieńcową lub zaburzeniami rytmu.
Badania publikowane w serwisie sads.org wskazują, że omdlenie wysiłkowe może być objawem rzadkich, ale niebezpiecznych chorób genetycznych i strukturalnych. Wśród nich wymienia się między innymi:
- kardiomiopatię przerostową (HCM)
- kardiomiopatię arytmogenną (ACM)
- zespół długiego QT (LQTS)
- anomalie w budowie tętnic wieńcowych.
Pierwsza pomoc przy omdleniu na treningu: co zrobić krok po kroku?
Jeśli widzisz, że ktoś zemdlał, działaj spokojnie, ale bez zwłoki. Ułóż tę osobę na plecach na płaskim podłożu. Mayo Clinic podaje, że jeśli poszkodowany oddycha i nie ma widocznych urazów po upadku, można unieść nogi około 30 cm powyżej poziomu serca, aby ułatwić dopływ krwi do mózgu.
Zadbaj o swobodne oddychanie, poluzuj ciasne ubrania, np. pasek, kołnierzyk albo biustonosz sportowy. Po odzyskaniu przytomności nie pozwól tej osobie od razu wstawać, bo może ponownie upaść. Jeśli nie odzyskuje przytomności w ciągu 1 minuty, dzwoń pod 112.
Gdy zauważysz, że osoba nie oddycha lub jej tętno jest niewyczuwalne, sytuacja staje się krytyczna. W takim przypadku musisz natychmiast wezwać pomoc i rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO). Uciskanie klatki piersiowej należy kontynuować aż do przyjazdu ratowników medycznych lub do momentu, gdy chory zacznie samodzielnie oddychać.
Badania po omdleniu podczas wysiłku: EKG, echo serca i co dalej?
Po utracie przytomności w trakcie sportu potrzebna jest konsultacja kardiologiczna. Zwykle lekarz zaczyna od EKG, które ocenia pracę elektryczną serca, oraz od echokardiografii (USG serca), żeby sprawdzić budowę serca i pracę zastawek. Takie podejście opisano w dokumencie Kentucky High School Athletic Association.
Kolejnym ważnym krokiem jest próba wysiłkowa. Polega ona na monitorowaniu pracy serca, podczas gdy pacjent idzie na bieżni lub jedzie na rowerze stacjonarnym. Pozwala to sprawdzić, jak organizm reaguje na obciążenie w kontrolowanych warunkach. Jeśli te badania nie dadzą jednoznacznej odpowiedzi, lekarz może zlecić założenie Holtera, czyli urządzenia monitorującego rytm serca przez dobę lub dłużej.
W sytuacjach, gdy przyczyna nadal pozostaje niejasna, a ryzyko uznaje się za wysokie, stosuje się bardziej zaawansowane metody. Może to być rezonans magnetyczny serca lub wszczepienie małego rejestratora pętlowego pod skórę, który monitoruje serce przez wiele miesięcy. W rzadkich przypadkach wykonuje się badania elektrofizjologiczne, aby precyzyjnie zlokalizować źródło ewentualnych zaburzeń rytmu.
Omdlenie podczas wysiłku: SOR, 112 czy lekarz POZ?
W Polsce w przypadku nagłej utraty przytomności mówimy o stanie nagłego zagrożenia życia. W takiej sytuacji należy wezwać karetkę lub pojechać na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR). Narodowy Fundusz Zdrowia opisuje te zasady jako część postępowania w stanach nagłych, a SOR ma zapewnić szybką diagnostykę i leczenie potrzebne do stabilizacji funkcji życiowych.
Pamiętaj, że na SOR-ze obowiązuje system triażu, czyli oceny pilności przypadku. Pacjenci z utratą przytomności są traktowani priorytetowo i zazwyczaj otrzymują kolor pomarańczowy (pomoc do 10 minut) lub żółty (pomoc do 60 minut). Jeśli omdlenie było krótkie i czujesz się już dobrze, lekarz na SOR może zdecydować o wypisaniu cię do domu z zaleceniem dalszej kontroli u specjalisty.
W przypadku łagodniejszych objawów, takich jak zawroty głowy bez pełnej utraty przytomności, możesz zgłosić się do lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ). Lekarz rodzinny przeprowadzi wstępny wywiad i wystawi skierowanie do kardiologa. Pamiętaj jednak, że jeśli omdlenie wystąpiło w trakcie wysiłku po raz pierwszy, bezpieczniejszą ścieżką jest pilna konsultacja medyczna, aby uniknąć kolejnego ataku w mniej bezpiecznych okolicznościach.
Omdlenie podczas wysiłku: najważniejsze informacje do zapamiętania
Omdlenia podczas wysiłku nie wolno bagatelizować. Przerwij trening i nie wracaj do ćwiczeń, dopóki nie skonsultujesz tego z lekarzem. Nawet jeśli szybko poczujesz się lepiej, taki epizod może wymagać oceny kardiologicznej.
Zanim pójdziesz do lekarza, przygotuj sobie odpowiedzi na kilka pytań, które ułatwią mu diagnozę. Warto wiedzieć:
- W którym dokładnie momencie wysiłku doszło do omdlenia?
- Czy czułeś wcześniej kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej?
- Jak długo trwała utrata przytomności?
- Czy w twojej rodzinie ktoś chorował na serce lub nagle zmarł?
Większość omdleń ma łagodne przyczyny, ale dopiero diagnostyka pozwala bezpiecznie to potwierdzić. Wykluczenie wad serca daje spokój i ułatwia powrót do aktywności. Nie stawiaj diagnozy samodzielnie, oprzyj się na badaniach, takich jak EKG i echo serca.
Pierwsza pomoc: masaż serca przy nagłym zatrzymaniu krążenia. Krok po kroku GALERIA
6
Źródła:
