- Omdlenia sercowe często wynikają z zaburzeń rytmu lub wad budowy utrudniających swobodny przepływ krwi
- Utratę przytomności podczas wysiłku fizycznego lub w pozycji leżącej uznaje się za alarmujący sygnał
- European Heart Journal podaje, że kardiologiczna przyczyna omdlenia zwiększa ryzyko nagłego zgonu do około 24 proc
- Podstawowym badaniem w diagnostyce kardiologicznej jest spoczynkowe EKG pozwalające wykryć niebezpieczne nieprawidłowości elektryczne
- Wykrycie problemu na wczesnym etapie umożliwia wdrożenie leczenia farmakologicznego lub wszczepienie specjalistycznego stymulatora
Omdlenie: co to jest i kiedy przyczyną bywa serce
Omdlenie to nagła, krótkotrwała utrata przytomności, która zwykle mija samoistnie. Dochodzi do niego, gdy przez moment do mózgu dociera zbyt mało krwi. Najczęściej ma to związek na przykład ze stresem albo zmęczeniem, ale czasem przyczyną jest serce, które nie pompuje krwi wystarczająco skutecznie.
Jeśli omdlenie ma przyczynę kardiologiczną, zwykle oznacza poważniejszy problem i wymaga szybkiej oceny przez specjalistę. Serce może bić zbyt wolno, zbyt szybko albo nie przepompowywać krwi sprawnie, na przykład z powodu problemów z zastawkami. Ustalenie, czy to omdlenie sercowe, ma kluczowe znaczenie, bo wiąże się z większym ryzykiem groźnych powikłań niż zasłabnięcie spowodowane upałem czy stresem.
Kiedy omdlenie jest niebezpieczne: objawy i sytuacje alarmowe
Są sytuacje, w których omdlenie szczególnie mocno sugeruje problem z sercem. Dotyczy to zwłaszcza utraty przytomności podczas wysiłku fizycznego oraz w pozycji leżącej na plecach. Takie okoliczności rzadziej pasują do typowych zasłabnięć, które częściej pojawiają się na przykład po długim staniu w dusznym miejscu.
Ważne są też objawy tuż przed omdleniem. Nagłe, bardzo silne kołatanie serca, po którym niemal od razu dochodzi do utraty przytomności, może wskazywać na groźne zaburzenia rytmu. W wytycznych opisanych w European Heart Journal zwraca się uwagę na następujące czynniki ryzyka:
- omdlenie występujące w pozycji leżącej
- utrata przytomności w trakcie biegania, pływania lub innego wysiłku
- nagłe kołatanie serca bezpośrednio przed omdleniem
- przypadki nagłej, niewyjaśnionej śmierci w rodzinie w młodym wieku
- stwierdzona wcześniej choroba wieńcowa lub inna choroba strukturalna serca.
Najczęstsze przyczyny omdlenia sercowego: arytmie i wady serca
Najczęstszą przyczyną omdleń sercowych są arytmie, czyli zaburzenia tempa bicia serca. World Journal of Cardiology opisuje, że zarówno zbyt wolna praca serca (bradykardia), jak i zbyt szybka (tachycardia) mogą spowodować nagły spadek rzutu serca. Wtedy szybko spada ciśnienie, a mózg przez chwilę dostaje za mało tlenu.
Drugą częstą przyczyną są choroby strukturalne serca, które utrudniają przepływ krwi. Może to być na przykład znaczne zwężenie zastawek albo przerost mięśnia sercowego, który ogranicza wypływ krwi do dużych naczyń. Wtedy serce nie jest w stanie przepompować odpowiedniej ilości krwi, szczególnie gdy organizm potrzebuje jej więcej, na przykład podczas ruchu.
Diagnostyka omdlenia u kardiologa: jakie badania są wykonywane
Podstawowym badaniem przy podejrzeniu przyczyny kardiologicznej jest spoczynkowe EKG. Dzięki niemu lekarz ocenia przewodzenie elektryczne w sercu i może wykryć na przykład groźne bloki lub zaburzenia rytmu. American Heart Association podkreśla, że elektrokardiogram jest jednym z kluczowych testów w szukaniu przyczyny utraty przytomności.
Jeśli omdlenie wystąpiło podczas sportu, lekarz może zlecić próbę wysiłkową na bieżni. Gdy standardowe badania nie dają odpowiedzi, a omdlenia wracają, diagnostyka jest zwykle poszerzana. W Polsce lekarze opierają się wtedy na zaleceniach opisanych w „Kardiologii Polskiej” i mogą zlecić:
- dokładny wywiad lekarski oraz rozmowa ze świadkami zdarzenia
- pomiar ciśnienia tętniczego w pozycji leżącej i stojącej
- echokardiografia, czyli USG serca, aby sprawdzić jego budowę
- długotrwałe monitorowanie rytmu serca (np. Holter lub wszczepialny rejestrator)
- badania krwi, w tym oznaczenie stężenia troponiny.
Omdlenie sercowe a ryzyko nagłego zgonu: co mówią dane
Omdlenia o podłożu sercowym są zwykle groźniejsze niż omdlenia odruchowe. Dane przywoływane w European Heart Journal wskazują, że u pacjentów z kardiologiczną przyczyną omdlenia ryzyko nagłego zgonu w ciągu roku wynosi około 24 proc. Dla porównania, w innych typach omdleń szacuje się je na około 3 do 4 proc.
Każde omdlenie, które pojawia się bez wyraźnego ostrzeżenia albo w nietypowych okolicznościach, wymaga konsultacji lekarskiej. Nie warto czekać na kolejny epizod, zwłaszcza jeśli w rodzinie zdarzały się niewyjaśnione zgony w młodym wieku lub wcześniej rozpoznano choroby serca. Wczesna diagnoza pozwala wdrożyć leczenie, na przykład farmakologiczne lub z użyciem stymulatora, i zmniejszyć ryzyko groźnych powikłań.
Kiedy pójść do kardiologa? GALERIA
8
Źródła:
