Zmęczenie i osłabienie mogą być objawami niedoboru B12
Witamina B12, czyli kobalamina, pełni w organizmie kilka ważnych funkcji. Jest potrzebna m.in. do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego oraz produkcji czerwonych krwinek. Jej niedobór może prowadzić do niedokrwistości megaloblastycznej, której objawami bywają zmęczenie, osłabienie, bladość skóry czy kołatanie serca.
Niedobór B12 może powodować także objawy neurologiczne. Mogą pojawić się m.in. mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp, zaburzenia równowagi czy problemy z pamięcią. Objawy te nie muszą jednak oznaczać niedoboru witaminy B12, ponieważ zmęczenie i podobne dolegliwości mają wiele możliwych przyczyn. Niedobór można potwierdzić odpowiednimi badaniami.
Organizm magazynuje stosunkowo duże ilości witaminy B12, dlatego objawy niedoboru mogą pojawić się dopiero po dłuższym czasie. Ryzyko niedoboru zwiększają m.in. problemy z wchłanianiem witaminy z przewodu pokarmowego, niektóre choroby i zabiegi dotyczące przewodu pokarmowego oraz niedostateczna podaż w diecie.
Naukowcy odkryli nieoczywistą rolę witaminy B12
Witamina B12 może być ważna nie tylko dla układu nerwowego i produkcji krwinek. Naukowcy z Institute for Research in Biomedicine w Barcelonie sprawdzili, czy kobalamina uczestniczy również w procesach związanych z regeneracją tkanek.
Badacze wykorzystali myszy oraz ludzkie komórki hodowane w laboratorium. Interesował ich proces tzw. przeprogramowania komórkowego. To zmiana właściwości komórek, która może być elementem procesów naprawczych zachodzących w uszkodzonych tkankach.
Wyniki pokazały, że witamina B12 jest ważnym czynnikiem wpływającym na efektywność tego procesu. Podczas przeprogramowania komórki mają zwiększone zapotrzebowanie na B12, a jej niedobór może ograniczać zachodzące zmiany. Suplementacja witaminą zwiększała skuteczność przeprogramowania zarówno u myszy, jak i w hodowanych komórkach.
Witamina B12 przyspieszała regenerację jelit u myszy
Szczególnie interesujący okazał się eksperyment dotyczący jelit. Naukowcy wykorzystali model ostrego zapalenia jelita grubego u myszy. Po podaniu witaminy B12 zaobserwowali szybszą regenerację uszkodzonej tkanki.
Suplementacja kobalaminą poprawiała m.in. odbudowę błony śluzowej jelita i przywracanie prawidłowej struktury jego nabłonka. Badacze odnotowali również poprawę funkcji związanych z przepuszczalnością jelita. Wyniki wskazywały, że B12 może wspierać naturalne procesy przeprogramowania komórek zachodzące podczas naprawy uszkodzonej tkanki.
To właśnie ten element badania jest szczególnie interesujący z punktu widzenia medycyny regeneracyjnej. Nie chodzi bowiem tylko o dostarczanie organizmowi witaminy potrzebnej do prawidłowego funkcjonowania, ale o jej możliwy wpływ na mechanizmy, dzięki którym uszkodzone tkanki odzyskują prawidłową strukturę.
Jak B12 może wpływać na regenerację?
Naukowcy wskazują na związek witaminy B12 z tzw. metabolizmem jednowęglowym. Kobalamina jest kofaktorem dwóch enzymów, a jeden z zależnych od niej szlaków uczestniczy w powstawaniu metioniny i S-adenozylometioniny, związku wykorzystywanego w procesach metylacji.
Ma to znaczenie również dla regulacji aktywności genów. Badacze wykazali, że poziom B12 wpływa na określone modyfikacje epigenetyczne związane z przeprogramowaniem komórek. W uproszczeniu oznacza to, że dostępność witaminy może wpływać na to, jak komórki przechodzą przez proces zmian potrzebnych do skutecznej regeneracji.
W badaniu zauważono również, że podczas przeprogramowania komórkowego dochodziło do zużywania zapasów witaminy B12. Jej uzupełnienie poprawiało efektywność tego procesu. Wyniki sugerują więc, że w określonych warunkach B12 może być czynnikiem ograniczającym zdolność komórek do przeprogramowania i naprawy tkanek.
Czy witamina B12 może leczyć wrzodziejące zapalenie jelita grubego?
Na tym etapie nie można tak powiedzieć.
Badanie wykazało korzystny wpływ suplementacji B12 na regenerację jelita w modelu choroby u myszy. Naukowcy analizowali również dane dotyczące pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, które wskazywały na podobne zmiany w niektórych mechanizmach komórkowych, ale nie oznacza to potwierdzenia skuteczności suplementacji B12 jako leczenia u ludzi.
Potrzebne są dalsze badania, które pozwolą ustalić, czy podobny mechanizm można bezpiecznie i skutecznie wykorzystać u pacjentów. Na razie wynik należy traktować jako obiecujący element badań nad medycyną regeneracyjną, a nie jako nową metodę leczenia chorób zapalnych jelit.
W jakich produktach znajduje się witamina B12?
Witamina B12 naturalnie występuje przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego. Jej źródłem są m.in. mięso, ryby, jaja i produkty mleczne. Osoby, które nie spożywają produktów zwierzęcych, mogą sięgać po produkty wzbogacane witaminą B12.
Sama obecność produktów bogatych w B12 w diecie nie oznacza jednak, że każdy przypadek niedoboru można w ten sposób uzupełnić. Problemem może być również nieprawidłowe wchłanianie witaminy. W takiej sytuacji zwiększenie podaży z jedzeniem może nie wystarczyć.
Dlatego przy objawach sugerujących niedobór, takich jak utrzymujące się zmęczenie, osłabienie czy mrowienie i drętwienie kończyn, nie należy zakładać z góry, że przyczyną jest brak B12. Właściwe rozpoznanie wymaga oceny stanu zdrowia i odpowiednich badań.
Witamina B12 i regeneracja tkanek. Potrzebne są dalsze badania
Odkrycie hiszpańskich naukowców otwiera interesujący kierunek badań nad wykorzystaniem witaminy B12 w medycynie regeneracyjnej. Wyniki pokazują, że kobalamina może wpływać na przeprogramowanie komórek i przyspieszać naprawę uszkodzonych tkanek w określonych modelach eksperymentalnych.
Nie oznacza to jednak, że suplementacja B12 jest obecnie sposobem na regenerację jelit u ludzi. Na potwierdzenie takiego zastosowania potrzebne są kolejne badania kliniczne.
Źródło:
- Marta Kovatcheva, Elena Melendez, Dafni Chondronasiou, Federico Pietrocola, Raquel Bernad, Adrià Caballe, Alexandra Junza, Jordi Capellades, Adrián Holguín-Horcajo, Neus Prats, Sylvere Durand , Meritxell Rovira, Oscar Yanes, Camille Stephan-Otto Attolini, Guido Kroemer, Manuel Serrano, "Vitamin B12 is a limiting factor for induced cellular plasticity and tissue repair", dostep: 04.12.2023.
- Science Daily
