- Wzdęcia brzucha są najczęstszym objawem i dotyczą aż 92 proc. pacjentów z nietolerancją histaminy
- Skuteczną metodą diagnostyczną jest stosowanie diety o niskiej zawartości histaminy przez okres do 8 tygodni
- Najwięcej szkodliwej substancji znajduje się w produktach fermentowanych, dojrzewających serach oraz rybach w puszkach
- Niektóre leki przeciwbólowe i syropy na kaszel mogą dodatkowo blokować działanie enzymu trawiącego histaminę
Nietolerancja histaminy: co to jest i skąd biorą się wzdęcia?
Nietolerancja histaminy oznacza, że organizm nie rozkłada histaminy na bieżąco i jej nadmiar zaczyna powodować dolegliwości. To może przypominać alergię, ale najczęściej wiąże się z niedoborem enzymu DAO, który pomaga neutralizować histaminę. Gdy DAO działa zbyt słabo, histamina może się kumulować i nasilać objawy, zwłaszcza po posiłkach.
Dane opublikowane w czasopiśmie „Intestinal Research” pokazują, że najczęstszym objawem są wzdęcia i dotyczą 92 proc. pacjentów. Jeśli po posiłku regularnie czujesz wyraźne napięcie brzucha, może to być jeden z pierwszych sygnałów. Często pojawia się też uczucie pełności nawet po małej porcji.
Nietolerancja histaminy nie zawsze ogranicza się do wzdęć. Objawy mogą przypominać zatrucie pokarmowe albo infekcję przewodu pokarmowego. Najczęściej zgłaszane dolegliwości to:
- biegunka (u 71 proc. badanych)
- ból brzucha
- zaparcia
- uczucie ciężkości po jedzeniu.
Jak sprawdzić nietolerancję histaminy? Na czym opiera się rozpoznanie
Rozpoznanie nie zawsze jest proste, bo podobne objawy mogą dawać też inne choroby układu pokarmowego. PubMed Central opisuje, że podstawą jest wywiad i sprawdzenie, czy dolegliwości pojawiają się do 4 godzin po konkretnym posiłku. Pomaga też dzienniczek żywieniowy, w którym zapisujesz, co jesz i jak reaguje organizm.
W diagnostyce mogą pojawić się badania pomocnicze, na przykład oznaczenie aktywności DAO we krwi metodą ELISA albo testy skórne. Czasem rozważa się też biopsję jelita podczas gastroskopii, żeby ocenić poziom enzymów w przewodzie pokarmowym. Wykonuje się również badanie histaminy i jej pochodnych z próbki moczu.
PubMed Central opisuje też tzw. leczenie próbne. Polega na diecie z niską zawartością histaminy przez 4 do 8 tygodni. Jeśli w tym czasie objawy wyraźnie się zmniejszą, to mocna przesłanka, że problemem jest właśnie nietolerancja histaminy.
Dieta przy nietolerancji histaminy: produkty z wysoką zawartością histaminy
Przy nietolerancji histaminy kluczowe jest ograniczenie produktów, które mają jej najwięcej. Najwyższe stężenia pojawiają się zwykle w żywności fermentowanej albo długo dojrzewającej. W praktyce chodzi o to, by rozpoznać, które produkty nasilają objawy u ciebie.
EFSA oraz eksperci z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego wskazują, że do produktów o wysokiej zawartości histaminy należą m.in.:
- suszone anchois oraz ryby takie jak makrela i tuńczyk (szczególnie z puszki)
- sery dojrzewające, twarde i pleśniowe
- kiszona kapusta i inne fermentowane warzywa
- wędliny długo dojrzewające, np. salami czy szynka suszona
- napoje alkoholowe, zwłaszcza wino i piwo
- produkty sojowe, takie jak sos sojowy, tofu czy miso
- pomidory, szpinak i bakłażany
Świeżość produktów ma duże znaczenie dla samopoczucia. Im dłużej jedzenie jest przechowywane, tym więcej histaminy może się w nim wytworzyć. Dlatego wybieraj świeże mięso i ryby oraz uważaj na gotowe dania, które były długo przechowywane albo wielokrotnie odgrzewane.
Nietolerancja histaminy a leki: co może blokować enzym DAO?
Na objawy może wpływać nie tylko dieta, ale też przyjmowane leki. Część substancji może blokować enzym DAO, który pomaga neutralizować histaminę z pożywienia. Wtedy nawet dieta niskohistaminowa może działać słabiej, dopóki dany lek jest stosowany.
PubMed Central opisuje, że niektóre leki bez recepty mogą zaburzać metabolizm histaminy. Chodzi m.in. o ibuprofen oraz kwas acetylosalicylowy. Wymienia się też część syropów na kaszel z ambroksolem lub acetylocysteiną, które mogą czasowo nasilać problemy z histaminą.
Jeśli regularnie przyjmujesz leki na nadciśnienie, arytmię lub depresję i jednocześnie odczuwasz objawy nietolerancji, koniecznie powiedz o tym swojemu lekarzowi. Na liście substancji wpływających na enzym DAO znajdują się także niektóre antybiotyki oraz leki moczopędne. Czasem pomaga zmiana preparatu na taki, który nie wpływa na aktywność DAO i nie nasila objawów.
Dieta niskohistaminowa krok po kroku: 3 etapy według NFZ
NFZ podkreśla, że nietolerancja histaminy nie jest klasyczną alergią, dlatego podstawą jest dobrze ułożona dieta. Zalecany jest schemat etapowy, który pomaga wyciszyć objawy i sprawdzić, co faktycznie ci szkodzi. To zwykle proces na kilka miesięcy i wymaga cierpliwości.
Zgodnie z zaleceniami NFZ dieta antyhistaminowa ma trzy etapy. Pierwszy to eliminacja trwająca od 2 do 8 tygodni, kiedy wykluczasz produkty bogate w histaminę. Potem jest etap testu trwający około 6 tygodni, w którym pojedynczo wprowadzasz odstawione produkty i obserwujesz reakcję organizmu.
Ostatni etap to faza długoterminowa, czyli ułożenie własnego sposobu żywienia, który nie nasila objawów. Ponieważ próg tolerancji jest indywidualny, nie zawsze trzeba eliminować wszystkie produkty na stałe. Na start wybieraj żywność jak najmniej przetworzoną i ogranicz produkty puszkowane oraz kiszonki w okresach gorszego samopoczucia.
7
Źródła:
