Nagła gorączka i szorstka wysypka. Jak rozpoznać szkarlatynę u dorosłych krok po kroku

• Szorstka wysypka przypominająca papier ścierny oraz truskawkowy język to główne sygnały infekcji paciorkowcem
• Rozpoznanie choroby potwierdza się szybkim testem antygenowym lub posiewem z wymazu pobranego prosto z gardła
• Podstawą leczenia jest przyjmowanie penicyliny przez 10 dni, co zapobiega powikłaniom nerkowym i kardiologicznym
• Według NIZP-PZH naturalnym etapem powrotu do zdrowia jest płatowe łuszczenie się skóry dłoni oraz stóp

Co to jest szkarlatyna (płonica) i skąd się bierze u dorosłych?

Szkarlatyna, czyli płonica, to choroba zakaźna wywołana przez paciorkowce grupy A. Najczęściej chorują dzieci, ale zakażenie może rozwinąć się w każdym wieku, także u dorosłych. Typowy przebieg obejmuje silne zapalenie gardła, wysoką gorączkę i charakterystyczną wysypkę.

Do zakażenia dochodzi zwykle drogą kropelkową, czyli przez kontakt z osobą chorą, jej śliną lub przedmiotami, których używała. Jak podaje NCBI Bookshelf, objawy skórne wiążą się z reakcją organizmu na toksynę wytwarzaną przez bakterie, co wywołuje charakterystyczny rumień. U dorosłych przebieg może być bardziej obciążający, dlatego liczy się szybkie rozpoznanie.

Objawy szkarlatyny u dorosłych: gorączka, ból gardła i szorstka wysypka

Szkarlatynę u dorosłych podejrzewa się na podstawie typowego zestawu objawów. Najczęściej zaczyna się od nagłej wysokiej gorączki i silnego bólu gardła, który utrudnia przełykanie. Mogą pojawić się też nudności lub wymioty, co opisuje Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP-PZH, a zwykle w drugiej dobie dochodzi szorstka wysypka przypominająca papier ścierny.

Znaczenie ma też wygląd i lokalizacja zmian, bo to pomaga odróżnić płonicę od typowej infekcji wirusowej. Najczęstsze objawy to:

• drobnoplamista, czerwona wysypka, która najintensywniej występuje w pachwinach i pod pachami
• tzw. język truskawkowy, który początkowo ma biały nalot, a później staje się intensywnie czerwony z widocznymi grudkami
• bladość wokół ust (trójkąt Fiłatowa), podczas gdy reszta twarzy może być mocno zaczerwieniona
• linie Pastii, czyli ciemniejsze, czerwone smugi pojawiające się w zgięciach łokciowych, pod kolanami lub w pachwinach.

Test na paciorkowca i wymaz z gardła: jak potwierdza się szkarlatynę

Objawy szkarlatyny mogą przypominać inne infekcje, w tym wirusowe, dlatego do rozpoznania zwykle nie wystarcza samo obejrzenie gardła i wysypki. Jak wskazują wytyczne amerykańskiego CDC, zakażenie paciorkowcem grupy A potwierdza się badaniami laboratoryjnymi. W praktyce wykorzystuje się szybki test antygenowy lub wymaz z gardła do posiewu.

Najszybciej wykonuje się szybki test antygenowy (RADT), a wynik bywa dostępny podczas wizyty. Gdy RADT jest ujemny, a podejrzenie płonicy nadal jest wysokie, zleca się posiew z wymazu z gardła, na który czeka się zwykle 1 do 2 dni. Potwierdzenie bakterii pomaga wykluczyć inne przyczyny zapalenia gardła i dobrać leczenie.

Leczenie szkarlatyny u dorosłych: penicylina i długość kuracji

Szkarlatyna jest chorobą bakteryjną, dlatego podstawą leczenia jest antybiotyk. Merck Manual Professional Edition wskazuje penicylinę jako lek pierwszego wyboru w zakażeniach paciorkowcowych. Celem terapii jest nie tylko skrócenie objawów, ale też zmniejszenie ryzyka powikłań, takich jak gorączka reumatyczna czy problemy z nerkami.

U dorosłych penicylinę najczęściej podaje się doustnie i przyjmuje regularnie przez 10 dni, nawet jeśli poprawa przyjdzie szybko. U osób, którym trudno trzymać się schematu, może być rozważony pojedynczy zastrzyk domięśniowy penicyliny o przedłużonym działaniu. W czasie leczenia warto dużo pić, odpoczywać i sięgać po leki przeciwgorączkowe, gdy temperatura jest wysoka.

Łuszczenie skóry po szkarlatynie i powrót do formy: praktyczne wskazówki

Nawet gdy gorączka spadnie, a wysypka zniknie, organizm może jeszcze wracać do równowagi. Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych NIZP-PZH zwraca uwagę na płatowe łuszczenie skóry, zwykle na dłoniach i stopach, które może pojawić się po kilku dniach albo po kilku tygodniach. To naturalny etap zdrowienia, a w tym czasie pomaga regularne nawilżanie skóry.

Przez pierwsze 24 godziny antybiotykoterapii nadal możesz zakażać osoby z otoczenia. Po zakończeniu kuracji zaplanuj kilka spokojniejszych dni i unikaj dużego wysiłku przez kilkanaście dni, żeby organizm miał czas na regenerację. Jeśli po leczeniu pojawią się objawy takie jak ból stawów albo obrzęki, skonsultuj to z lekarzem, by wykluczyć późne powikłania poinfekcyjne.

Źródła:

• NCBI Bookshelf (StatPearls)
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — National Center for Immunization and Respiratory Diseases; Division of Bacterial Diseases
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
• Merck Manual Professional Edition
• Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP-PZH