Gdy temperatura spada poniżej zera, organizm uruchamia mechanizmy obronne, aby utrzymać stałą ciepłotę ciała. Dochodzi do obkurczania naczyń krwionośnych i przyspieszenia metabolizmu. Dla zdrowego człowieka to trening adaptacyjny, ale dla osób zmagających się z konkretnymi schorzeniami – realne zagrożenie zdrowia i życia.
Serce pod presją: Dlaczego zimą przybywa udarów i zawałów?
Statystyki medyczne są nieubłagane: zimą obserwuje się wyraźny wzrost incydentów sercowo-naczyniowych - lekarze stwierdzają więcej przypadków udaru mózgu i zawałów z powodu wzrostu ciśnienia. Odpowiadają za to dwa główne czynniki:
- Wazokonstrukcja (skurcz naczyń): Pod wpływem zimna naczynia krwionośne kurczą się, co automatycznie podnosi ciśnienie tętnicze krwi. Serce musi pracować znacznie ciężej, by przepompować krew.
- Gęstość krwi: Niskie temperatury mogą wpływać na zwiększenie lepkości krwi, co sprzyja powstawaniu zakrzepów.
Może być to szczególnie niebezpieczne dla osób starszych i wszystkich, którzy mają nadciśnienie. Powinni oni zimą regularnie mierzyć ciśnienie, aby w porę zgłosić się do lekarza. Dlatego jeśli chorujesz na nadciśnienie, zimą monitoruj parametry dwa razy dziennie. Unikaj nagłego wysiłku fizycznego na mrozie (np. odśnieżania podjazdu), który jest ogromnym obciążeniem dla serca.
Stawy „czują” zmianę pogody
Pacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawów oraz RZS (reumatoidalnym zapaleniem stawów) często pełnią rolę „żywych barometrów”. Spadek ciśnienia atmosferycznego i wysoka wilgotność powodują rozszerzanie się tkanek, co w obszarze już zmienionym chorobowo wywołuje ucisk i ból. Dodatkowo niska temperatura powoduje sztywnienie mazi stawowej, co utrudnia ruchomość.
Pamiętajmy też o bezpieczeństwie mechanicznym. Oblodzone chodniki to prosta droga do złamań nadgarstków, kostek i – szczególnie groźnych u seniorów – złamań szyjki kości udowej. Aby uchronić się przed wypadkiem na lodzie, zainwestujmy w wygodne obuwie z antypoślizgową podeszwą.
Cukrzyca a zimowe infekcje
Dla diabetyków zima to czas wzmożonej czujności. Osłabiony układ odpornościowy łatwiej ulega zakażeniom grzybiczym i bakteryjnym. Problem nasila noszenie wielu warstw odzieży z syntetycznych materiałów – skóra nie oddycha, poci się, co stwarza idealne warunki dla drobnoustrojów. U osób z tzw. stopą cukrzycową nawet niewielkie odmrożenie może prowadzić do poważnych komplikacji.
Skóra w pułapce temperatur: AZS i opryszczka
Zima to najgorszy czas dla osób z atopowym zapaleniem skóry (AZS). Szok termiczny (przejście z -10°C do +22°C) oraz skrajnie suche powietrze w domach niszczą barierę hydrolipidową naskórka.
Zimą bardziej niż kiedykolwiek narażeni jesteśmy też na działanie wirusa opryszczki. Szacuje się, że nosicielami tego wirusa jest blisko 80 proc. ludzi na świecie. Uśpiony nie daje żadnych objawów, uaktywnia się pod wpływem przemęczenia, stresu, dużych różnic temperatury, przesuszonego powietrza (kaloryfery!).
Znaczenie ma teżosłabienie organizmu jesienno-zimowymi infekcjami. Opryszczka wargowa atakuje okolice ust i nosa. Jest też odmiana, która umiejscawia się na genitaliach. Najlepszą ochroną jest wzmacnianie ogólnej odporności.
Zimowy alarm dla alergików i astmatyków
Osoby ze skłonnością do uczuleń zimą muszą zachować szczególną ostrożność. Właśnie w chodne dni w przegrzanych, zawilgoconych i rzadko przewietrzanych mieszkaniach rozwijają się liczne alergeny. Ich obecność może wywołać atak astmy, ale także osłabić układ odpornościowy.
Dlategow mroźne dni powinniśmy przez parę godzin wietrzyć pościel, w temperaturze –18°C giną niemalże wszystkie roztocza, które są najczęstszym alergenem. Temperatura powietrza w pomieszczeniach nie powinna przekraczać 22°C, a jego wilgotność 50 proc. (warto zainwestować w osuszacze powierza, które gwarantują utrzymanie stałego poziomu wilgotności). Jeśli w domu są zwierzęta, zimą trzeba szczególnie dbać o ich higienę: sierść przecierać wilgotną ściereczką i dokładnie odkurzać miejsce spania pupila.
Kobiece dolegliwości: Pęcherz nie lubi chłodu
Zapalenie pęcherza moczowego zimą to najczęściej efekt tzw. „przeziębienia dołu”. Niska temperatura osłabia lokalną odporność błon śluzowych dróg moczowych, co ułatwia kolonizację bakteriom (najczęściej E. coli). Warto zrezygnować z cienkiej bielizny i krótkich kurtek na rzecz ubrań chroniących lędźwie i miednicę.
