- Rozwarstwienie aorty objawia się nagłym i silnym bólem o charakterze rozdzierania lub rozrywania tkanek
- Według danych StatPearls aż 75 proc. pacjentów z tym schorzeniem cierpi na nieleczone nadciśnienie tętnicze
- Chorobie mogą towarzyszyć duszności, silny ból brzucha oraz objawy przypominające udar, takie jak problemy z mową
- Kluczowym badaniem diagnostycznym jest tomografia komputerowa pozwalająca precyzyjnie zlokalizować miejsce pęknięcia ściany naczynia
- Ratowanie życia polega na natychmiastowym obniżeniu ciśnienia krwi oraz tętna do około 60 uderzeń na minutę
Co to jest rozwarstwienie aorty i dlaczego zagraża życiu?
Aorta to największa tętnica w organizmie. Wyprowadza krew z serca do narządów i musi wytrzymywać wysokie ciśnienie. Jej ściana ma trzy warstwy. Do rozwarstwienia dochodzi wtedy, gdy w warstwie wewnętrznej powstaje pęknięcie.
Gdy krew wnika przez pęknięcie, rozsuwa warstwy ściany naczynia i tworzy tzw. fałszywy kanał. To stan bezpośredniego zagrożenia życia, bo może doprowadzić do pęknięcia aorty albo odciąć dopływ krwi do mózgu, nerek czy nóg. Objawy bywają mylone z zawałem serca, ale mechanizm choroby jest inny.
W Polsce co roku odnotowuje się około 1000 przypadków rozwarstwienia aorty, według danych opublikowanych w serwisie „Health Problems of Civilization”. To nie jest choroba częsta, ale przebiega gwałtownie. Dlatego czas od pierwszych objawów do wezwania pomocy ma kluczowe znaczenie.
Objawy rozwarstwienia aorty: jak wygląda ból i co powinno zaniepokoić?
Najbardziej typowym sygnałem jest nagły, bardzo silny ból. Chorzy opisują go nie jako ucisk, ale jako wrażenie „rozdzierania” w klatce piersiowej. Według Mayo Clinic ból może zacząć się w klatce piersiowej albo w górnej części pleców. Często szybko promieniuje w stronę szyi lub wzdłuż kręgosłupa.
Oprócz bólu mogą pojawić się inne objawy, związane z niedokrwieniem narządów. Zwróć uwagę na:
- nagły i bardzo silny ból brzucha
- duszność i problemy z oddychaniem
- utrata przytomności lub nagłe osłabienie
- objawy przypominające udar, takie jak problemy z mową, widzeniem lub niedowład jednej strony ciała
- ból nóg i nagłe trudności z chodzeniem
Jeśli u ciebie lub u bliskiej osoby pojawi się tak gwałtowny ból, nie czekaj i nie lecz go domowymi sposobami. Przy rozwarstwieniu aorty ból zwykle jest najsilniejszy od samego początku. W zawale serca dolegliwości częściej narastają stopniowo w ciągu minut albo godzin.
Kto jest w grupie ryzyka rozwarstwienia aorty?
Najczęstszym czynnikiem ryzyka jest nieleczone albo źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze. StatPearls podaje, że wysokie ciśnienie krwi występuje u około 75 proc. pacjentów z rozwarstwieniem aorty.
Długotrwale podwyższone ciśnienie osłabia ścianę naczynia. Z czasem staje się ona mniej elastyczna i bardziej podatna na uszkodzenie. Znaczenie ma też wiek: większość przypadków dotyczy osób między 50. a 65. rokiem życia. Z czasem tkanki naturalnie słabną, a ryzyko zwiększają m.in. miażdżyca oraz wcześniej rozpoznane tętniaki aorty.
W grupie ryzyka są również osoby z wrodzonymi chorobami tkanki łącznej, np. z zespołem Marfana.
Do uszkodzenia aorty może dojść także po gwałtownym skoku ciśnienia. NCBI Bookshelf zwraca uwagę m.in. na ekstremalny wysiłek, np. podczas podnoszenia ciężarów, oraz na stosowanie substancji silnie pobudzających. W tej grupie wymienia się narkotyki, a także nadużywanie napojów energetycznych, które mogą nagle obciążać układ krążenia.
Rozwarstwienie aorty: jak wygląda diagnostyka w szpitalu?
Przy podejrzeniu rozwarstwienia aorty w szpitalu liczy się szybkie potwierdzenie rozpoznania. StatPearls wskazuje, że badaniem pierwszego wyboru jest tomografia komputerowa (CTA).
To badanie pozwala precyzyjnie ocenić, gdzie doszło do pęknięcia ściany naczynia, i szybko zaplanować dalsze leczenie. Po potwierdzeniu rozpoznania priorytetem jest stabilizacja stanu pacjenta. Lekarze dążą do natychmiastowego obniżenia ciśnienia krwi i zwolnienia tętna do około 60 uderzeń na minutę.
Chodzi o to, by zmniejszyć siłę, z jaką krew uderza w uszkodzoną ścianę aorty. Dzięki temu ogranicza się ryzyko pogłębienia rozwarstwienia i pęknięcia naczynia. Leczenie często obejmuje silne leki przeciwbólowe, najczęściej morfinę. Ma ona zmniejszyć ból, a jednocześnie ograniczyć reakcję stresową organizmu, która może podnosić ciśnienie.
Dalsze postępowanie zależy od tego, która część aorty została uszkodzona. Może być potrzebna pilna operacja albo intensywne leczenie farmakologiczne pod nadzorem zespołu chirurgii naczyniowej.
Jak zmniejszyć ryzyko rozwarstwienia aorty?
Najważniejsze jest regularne mierzenie ciśnienia tętniczego i dbanie o jego prawidłowe wartości. Jeśli masz zalecone leki na nadciśnienie, przyjmuj je zgodnie z zaleceniami.
Stabilne ciśnienie zmniejsza obciążenie ściany aorty. Warto też unikać nagłych, ekstremalnych przeciążeń fizycznych, jeśli organizm nie jest do nich przygotowany. W rozwarstwieniu aorty liczy się czas. Jeśli pojawia się nagły, przeszywający ból w klatce piersiowej lub plecach, natychmiast wezwij pomoc.
Zadzwoń pod numer 112 albo 999. Szybka reakcja zmniejsza ryzyko ciężkich powikłań i może uratować życie.
Pierwsza pomoc: masaż serca przy nagłym zatrzymaniu krążenia. Krok po kroku GALERIA
6
Źródła:
