- Ból przy przełykaniu najczęściej wywołują powszechne wirusy i bakterie atakujące gardło lub zatoki
- Dolegliwość może być efektem refluksu, choroby Leśniowskiego-Crohna lub stanów zapalnych przełyku
- Krew w stolcu oraz nagły spadek wagi przy bólu gardła wymagają pilnej konsultacji lekarskiej
- W polskim systemie karta DiLO pozwala wykluczyć zmiany nowotworowe w ciągu maksymalnie 28 dni
Ból przy przełykaniu: co to jest i kiedy się pojawia
Ból przy przełykaniu (odynofagia) to ból, pieczenie albo kłucie, które pojawia się przy jedzeniu, piciu, a czasem nawet przy przełykaniu śliny. Najczęściej kojarzy się z infekcją, ale bywa też objawem problemów w obrębie przełyku lub żołądka. Dlatego znaczenie ma czas trwania dolegliwości i objawy towarzyszące.
Najczęściej ból przy przełykaniu wynika z infekcji wirusowych lub bakteryjnych górnych dróg oddechowych. Wtedy zwykle nasila się przy jedzeniu i piciu i idzie w parze z typowymi objawami przeziębienia. Najczęstsze przyczyny to:
- przeziębienie i grypa
- zapalenie zatok
- angina paciorkowcowa
- mononukleoza
- kandydoza, czyli grzybica jamy ustnej (pleśniawki).
Refluks i przełyk: kiedy ból przy przełykaniu ma przyczynę w układzie pokarmowym
Jeśli ból przy przełykaniu nie mija po zakończeniu infekcji, warto brać pod uwagę przyczyny w przełyku lub żołądku. Częstym powodem jest refluks żołądkowo przełykowy (GERD), czyli cofanie się treści żołądkowej i podrażnienie śluzówki. Typowe jest pieczenie, które nasila się przy jedzeniu albo po położeniu się po posiłku.
Czasem bolesne połykanie wymaga pogłębionej diagnostyki i leczenia specjalistycznego. Cleveland Clinic wskazuje m.in. na zapalenie przełyku, chorobę Leśniowskiego Crohna oraz chorobę wrzodową jako możliwe przyczyny. Rzadziej ból bywa związany z HSV 1 lub zmianami nowotworowymi w obrębie głowy i szyi, dlatego przedłużające się objawy warto omówić z lekarzem.
Ból przy przełykaniu: objawy alarmowe i kiedy pilnie do lekarza
Niektóre objawy w połączeniu z bólem przy przełykaniu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Mogą wskazywać m.in. na krwawienie z przewodu pokarmowego albo inne stany, których nie należy przeczekać. MedlinePlus Medical Encyclopedia wymienia w tej sytuacji m.in.:
- krew w stolcu lub stolce o czarnym, smołowatym zabarwieniu
- nagłą i niewyjaśnioną utratę masy ciała
- duszności lub silne zawroty głowy
- nasilające się problemy z oddychaniem
W gabinecie lekarskim lekarz dobiera badania do objawów i wyniku wywiadu. Może zlecić połykanie barytu (badanie radiologiczne), gastroskopię z pobraniem wycinka albo badanie ciśnienia w przełyku. Czasem potrzebny jest też wymaz z gardła lub testy w kierunku HIV, żeby wykluczyć rzadsze przyczyny.
Ból przy przełykaniu w NFZ: od lekarza POZ do diagnostyki
W polskim systemie ochrony zdrowia pierwszy krok to wizyta u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Lekarz zbierze wywiad, oceni objawy i zdecyduje o dalszej diagnostyce. Ból przy przełykaniu może być jedną z przesłanek do rozpoczęcia diagnostyki w kierunku nowotworów.
Jak informuje Narodowy Fundusz Zdrowia, lekarz POZ lub specjalista może wystawić Kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego (DiLO). Taka karta uruchamia szybką ścieżkę onkologiczną i skraca czas oczekiwania na badania oraz rozpoznanie. NFZ podaje, że od zgłoszenia się do specjalisty do potwierdzenia lub wykluczenia nowotworu nie powinno minąć więcej niż 28 dni.
Jak złagodzić ból przy przełykaniu: leczenie i domowe sposoby
Leczenie bólu przy przełykaniu zależy od przyczyny ustalonej przez lekarza. W zależności od rozpoznania mogą to być antybiotyki, leki przeciwgrzybicze albo preparaty hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego. Przy łagodnych dolegliwościach pomocne bywają też spraye do gardła działające miejscowo znieczulająco i przeciwzapalnie.
Doraźnie można też sięgnąć po domowe metody, jeśli objawy są łagodne. Cleveland Clinic zaleca proste sposoby, które pomagają nawilżyć gardło i zmniejszyć obrzęk:
- pij ciepłe (ale nie gorące) płyny, takie jak bulion lub herbata
- płucz gardło ciepłą wodą z solą kilka razy dziennie
- dbaj o odpowiednie nawilżenie powietrza w sypialni
- dużo odpoczywaj i stosuj bezreceptowe pastylki do ssania
Jeśli ból nie ustępuje po kilku dniach domowych metod lub pojawia się wysoka gorączka, skontaktuj się z lekarzem. W przypadku objawów alarmowych z wcześniejszej listy nie zwlekaj z konsultacją.
5
Źródła:
