Omdlenie pojawia się wtedy, gdy mózg przez krótki czas otrzymuje zbyt mało krwi. „Przyczyna może wynikać z wielu różnych części organizmu, między innymi ze spadku ciśnienia tętniczego, spadku tętna oraz z przyczyn neurologicznych niezależnych od serca. Staramy się ustalić, dlaczego ciśnienie tętnicze lub tętno spadają. Niektóre z tych przyczyn są częste i nie budzą niepokoju, ale inne wymagają dalszej diagnostyki” – mówi Lawrence Phillips, kardiolog z NYU Langone Cardiology Associates.
Najczęstsze przyczyny omdleń i zawrotów głowy
„Większość osób, które zemdlały, jest całkowicie zdrowa” – mówi Venkatesh Thiruganasambandamoorthy z Ottawa Hospital Research Institute. Jedną z najczęstszych przyczyn pozostaje odwodnienie. „To częste w gorącym pomieszczeniu, na przykład podczas stania w kościele latem. Ciepło uruchamia reakcję układu nerwowego, która powoduje spadek ciśnienia krwi” – mówi Thiruganasambandamoorthy. Objawom często towarzyszą suchość skóry i ust, ciemny mocz oraz bóle głowy. „Położenie się przywraca dopływ krwi do serca i mózgu, dzięki czemu człowiek szybko zaczyna czuć się lepiej” – dodaje ekspert. Omdlenie może pojawić się także podczas silnego stresu lub nagłego zaskoczenia. „Zwykle pojawia się ostrzeżenie, jeśli ktoś rzeczywiście ma zemdleć. Skóra może zrobić się lekko zielonkawa i mogą pojawić się nudności” – twierdzi lekarz.
Nagły spadek ciśnienia objawy i zaburzenia rytmu serca
Zawroty głowy po gwałtownym wstaniu z łóżka lub fotela często mają związek z hipotensją ortostatyczną, czyli nagłym spadkiem ciśnienia po zmianie pozycji ciała. Objawy obejmują mroczki przed oczami, chwilowe osłabienie oraz uczucie niestabilności. Jeśli problem pojawia się regularnie albo nie ustępuje po kilku minutach, konieczna może być konsultacja medyczna. Omdlenia mogą mieć również związek z zaburzeniami rytmu serca. Arytmia oznacza, że serce bije zbyt wolno albo zbyt szybko, przez co do mózgu dociera mniej krwi. „Ktoś może być w trakcie rozmowy i nagle stracić przytomność, a potem obudzić się na podłodze bez pamięci o wcześniejszych objawach” – mówi Melissa Burroughs, kardiolog z Wellstar Medical Group. Tego typu omdlenia bywają związane z nagłą śmiercią sercową. Problemy mogą wynikać także z wad zastawek serca. U młodszych osób częściej mają charakter wrodzony, natomiast po 60. roku życia częściej pojawiają się arytmie. Nieprawidłowa praca zastawek może ograniczać przepływ krwi i prowadzić do zawrotów głowy podczas wysiłku fizycznego.
Niski poziom cukru zawroty głowy i skutki leków
Pomijanie posiłków może doprowadzić do gwałtownego spadku poziomu cukru we krwi. Mózg potrzebuje glukozy do produkcji energii, dlatego hipoglikemia może powodować osłabienie, rozdrażnienie, drżenie rąk i uczucie omdlenia. Melissa Burroughs mówi, że u osób z cukrzycą przyjmujących leki obniżające poziom cukru sytuacja może być szczególnie groźna, ponieważ bardzo niski poziom glukozy może prowadzić nawet do drgawek i utraty przytomności. „Dzieje się tak, ponieważ oddziałują bezpośrednio na mózg albo spowalniają rytm serca lub obniżają ciśnienie krwi w sposób wywołujący takie objawy” - mówi Lawrence Phillips o lekach przeciwbólowych, preparatach przeciwlękowych oraz środkach wpływających na ciśnienie i rytm serca. „Czasami, gdy pacjent ma nawracające zawroty głowy i nie potrafię wyjaśnić dlaczego, jestem zaskoczona, gdy znajduję taki objaw wśród rzadszych działań niepożądanych w raportach farmaceutycznych” – dodaje Melissa Burroughs. Lekarka mówi również o reakcjach alergicznych na leki. „To bardzo gwałtowna reakcja układu odpornościowego” - podkreśla Burroughs. Objawy mogą pojawić się także podczas grypy. Infekcji towarzyszą gorączka, bóle mięśni, dreszcze, ból gardła, bóle głowy i zatkany nos. „Prawdopodobnie nie ma się wtedy ochoty ani jeść, ani pić, ale obie te rzeczy pomagają ograniczyć zawroty głowy i inne objawy grypy” - dodaje lekarka.
Kiedy zawroty głowy są niebezpieczne i wymagają pilnej pomocy
Jeśli zawrotom głowy towarzyszą trudności z mówieniem, drętwienie kończyn, osłabienie mięśni albo zaburzenia widzenia, przyczyną może być udar niedokrwienny mózgu. Lawrence Phillips zaznacza, że w takiej sytuacji konieczna jest pilna pomoc medyczna. Melissa Burroughs wyjaśnia, że spadek przepływu krwi może być związany z zakrzepem blokującym naczynie krwionośne w mózgu. Objawy mogą mieć także związek z zespołem POTS, czyli zespołem posturalnej tachykardii ortostatycznej. „Zwykle podczas zmiany pozycji ciała organizm potrafi skompensować niewielki spadek ciśnienia tętniczego związany ze wstaniem i gromadzeniem się części krwi w nogach poprzez niewielkie przyspieszenie pracy serca. W przypadku POTS organizm nie jest w stanie przeprowadzić tych zmian prawidłowo, co prowadzi do zawrotów głowy i oszołomienia” – mówi Aline M. Holmes z American College of Medical Quality. „Ważne jest skupienie się na odpowiednim nawodnieniu, ponieważ odwodnienie jest bardzo częstą przyczyną zawrotów głowy” – mówi Christopher Palazzo, lekarz medycyny rodzinnej ze Spectrum Health. Lekarz dodaje, że znaczenie mają również regularne posiłki, odpowiednia ilość snu oraz ograniczenie alkoholu i kofeiny. „Niektóre osoby muszą jeść w regularnych odstępach czasu, inaczej dochodzi u nich do spadku poziomu cukru we krwi, co może powodować zawroty głowy” - mówi Hannah Goldberg z Mercy Medical Center. „Jeśli zawroty głowy utrzymują się dłużej niż kilka dni albo towarzyszą im bóle głowy lub zaburzenia widzenia, drętwienie albo osłabienie, biegunka lub wymioty, ból w klatce piersiowej albo duszność, lub jeśli pojawia się uczucie zbliżającego się omdlenia, powinien ocenić to lekarz” - dodaje ekspert.
