- Tiki nerwowe pojawiają się najczęściej między 2. a 15. rokiem życia i nasilają w wieku nastoletnim
- Lekarze dzielą objawy pacjentów na tiki ruchowe i głosowe oraz na proste i złożone wzorce ruchów
- Nasilenie tików następuje pod wpływem stresu i często towarzyszą im inne schorzenia takie jak ADHD
- Medyczna interwencja jest konieczna tylko w sytuacjach utrudniających codzienne funkcjonowanie lub powodujących fizyczny ból
- W ramach leczenia na NFZ lekarze najczęściej zlecają terapię behawioralną lub odpowiednio dobrane leki przeciwpsychotyczne
Czym są tiki nerwowe i w jakim wieku pojawiają się najczęściej?
Nagłe i powtarzające się ruchy ciała lub niechciane dźwięki to tiki nerwowe. Stanowią one główny objaw zespołu Tourette'a, czyli złożonego zaburzenia o podłożu genetycznym i środowiskowym. Warto wiedzieć, że tiki pojawiają się zazwyczaj między 2. a 15. rokiem życia, a ich początek przypada średnio na okolice 6. roku życia.
Układ nerwowy i neuroprzekaźniki w mózgu, takie jak dopamina czy serotonina, odgrywają kluczową rolę w rozwoju tego schorzenia. Tiki często nasilają się we wczesnym wieku nastoletnim, natomiast u wielu pacjentów ulegają poprawie w okresie wchodzenia w dorosłość. Zrozumienie tego naturalnego cyklu choroby pozwala z wyprzedzeniem zaplanować odpowiednie wsparcie dla pacjenta na każdym etapie jego rozwoju.
Główne rodzaje tików. Z jakimi objawami mierzą się chorzy?
Objawy zespołu Tourette'a nie u każdego pacjenta wyglądają tak samo - przybierają bardzo różne formy. Specjaliści dzielą je na tiki ruchowe pojawiające się zazwyczaj jako pierwsze oraz tiki głosowe. Z punktu widzenia stopnia złożoności objawów możemy wyróżnić ich dwie główne kategorie:
- tiki proste obejmujące ograniczoną liczbę grup mięśniowych
- tiki złożone charakteryzujące się skoordynowanymi wzorcami ruchów kilku grup mięśni
Niezależnie od rodzaju diagnozy objawy mogą ulegać silnemu nasileniu w sytuacjach odczuwania stresu, lęku, zmęczenia, a nawet ekscytacji. Zespołowi Tourette'a bardzo często towarzyszą również inne schorzenia, w tym ADHD, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, problemy ze snem czy depresja. W przypadku obserwacji takich symptomów u siebie lub bliskich należy jak najszybciej przeanalizować codzienne czynniki wyzwalające napięcie psychiczne.
Polecany artykuł:
Kiedy tiki nerwowe wymagają specjalistycznego leczenia?
Jeśli w twojej rodzinie występuje ten problem, pamiętaj, że nie każdy przypadek wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Leczenie należy rozważyć dopiero wtedy, gdy objawy utrudniają codzienną naukę, pracę, relacje z rówieśnikami lub gdy powodują fizyczny ból. O leczeniu lekarz decyduje również wtedy, gdy tiki nerwowe występują niemal codziennie przez ponad rok i zmieniają się pod kątem częstotliwości oraz nasilenia.
Zgodnie z wytycznymi ekspertów nie powinno się wdrażać leczenia wyłącznie dlatego, że objawy przeszkadzają najbliższemu otoczeniu lub rodzicom. Obecnie medycyna nie dysponuje metodą pozwalającą na całkowite wyleczenie tików, dlatego celem każdej terapii jest jedynie zmniejszenie ich intensywności. Jeśli objawy nie wpływają negatywnie na codzienne funkcjonowanie chorego, najlepszym rozwiązaniem pozostaje mądra obserwacja i zapewnienie mu komfortu psychicznego.
Jak diagnozować tiki i gdzie szukać skutecznej pomocy medycznej?
Prawidłowa diagnoza zaburzeń tikowych wymaga szczegółowego wywiadu dotyczącego historii objawów, stresorów oraz ewentualnych chorób współistniejących u pacjenta. W celu ostatecznego potwierdzenia diagnozy i wykluczenia innych poważnych chorób neurologicznych chory powinien zostać skierowany na konsultację do lekarza neurologa lub psychiatry. Podstawowym elementem postępowania we wszystkich przypadkach, nawet bez wdrażania konkretnych leków, zawsze pozostaje wnikliwa psychoedukacja tłumacząca pacjentowi i jego rodzinie naturę tego zaburzenia.
W przypadku zakłócania normalnego życia pacjenci w Polsce mogą korzystać z opieki psychiatrycznej refundowanej przez NFZ. Kiedy zajdzie taka potrzeba, lekarze specjaliści dysponują kilkoma sprawdzonymi metodami zmniejszania nasilenia tików:
- kompleksowa interwencja behawioralna uznawana za bezpieczne leczenie pierwszego wyboru
- odpowiednio dobrane leki przeciwpsychotyczne przepisywane pod ścisłą kontrolą specjalisty
- zastrzyki z toksyny botulinowej stosowane w przypadku agresywnych tików głosowych u dorosłych i starszych nastolatków.
7
Źródła:
