Niedokrwistość, czyli stan związany z niedoborem hemoglobiny odpowiedzialnej za transport tlenu do narządów i tkanek, jest kojarzona z objawami takimi jak zmęczenie, duszność i bladość skóry. Dane wskazują jednak, że jej skutki mogą sięgać dalej i obejmować także mózg.
Anemia a demencja ryzyko 66 procent
W badaniu przeprowadzonym przez naukowców ze Szwecji i Włoch obserwowano 2 282 osoby w wieku 60 lat i więcej, które na początku nie miały demencji. Uczestnikom zmierzono poziom hemoglobiny oraz biomarkery związane z chorobami neurodegeneracyjnymi, a następnie monitorowano ich stan zdrowia, przeprowadzając kontrole co 3–6 lat. W okresie obserwacji wynoszącym średnio 9,3 roku demencję rozpoznano u 362 osób. Analiza wykazała, że osoby z anemią na początku badania miały o 66 proc. wyższe ryzyko rozwoju demencji.
Niedokrwistość a choroba Alzheimera
Badanie wykazało również związek między poziomem hemoglobiny a biomarkerami choroby Alzheimera i neurodegeneracji. U osób z anemią obserwowano wyższe poziomy białek związanych z uszkodzeniem komórek nerwowych i stanem zapalnym. Dotyczyło to fosforylowanego tau 217 (p-tau217), neurofilamentu lekkiego (NfL) oraz białka GFAP. Najwyższe ryzyko odnotowano u osób, u których współwystępowała anemia i podwyższone wartości tych markerów. W przypadku wysokiego poziomu NfL ryzyko demencji było 3,5 razy wyższe. Zależność między niską hemoglobiną a biomarkerami była silniejsza u mężczyzn niż u kobiet.
Jak anemia wpływa na mózg
Anemia dotyka około jednej na dziesięć osób po 65. roku życia i była wcześniej łączona z gorszym stanem zdrowia, w tym z wyższym ryzykiem demencji. Jednym z mechanizmów jest zmniejszone dostarczanie tlenu do mózgu, które może powodować długotrwałe obciążenie komórek nerwowych, uszkodzenia naczyń krwionośnych oraz stopniową utratę neuronów. Badania obrazowe wskazują na zmniejszenie objętości mózgu i obecność uszkodzeń tkanki u osób z anemią. Wcześniejsze prace wykazywały także podwyższone poziomy biomarkerów choroby Alzheimera we krwi osób z niedokrwistością, jednak nie było jasne, czy zmiany te bezpośrednio odzwierciedlają uszkodzenia mózgu. W analizie wykorzystano dane ze Swedish National Study on Aging and Care in Kungsholmen (SNAC-K), badania populacyjnego zaprojektowanego do monitorowania procesów starzenia.
Anemia u seniorów a demencja
Wyniki wskazują, że anemia jest silnie powiązana z wyższym ryzykiem demencji oraz z wczesnymi sygnałami uszkodzeń mózgu u osób starszych. Zależność ta może oznaczać, że niedokrwistość zwiększa podatność mózgu na rozwój objawów demencji lub sprawia, że pojawiają się one wcześniej przy mniejszym stopniu uszkodzeń. Naukowcy wskazują, że anemia może być istotnym czynnikiem uwzględnianym w ocenie ryzyka demencji oraz potencjalnym elementem możliwym do modyfikacji. Podkreślają jednocześnie potrzebę dalszych badań długoterminowych, które pozwolą określić, czy wykrywanie i leczenie anemii może wpływać na zapobieganie pogorszeniu funkcji poznawczych.
