Niemiarowość oddechowa: co to jest i na czym polega
Zatokowa niemiarowość oddechowa to naturalna zmienność rytmu serca związana z oddechem. Oznacza, że odstępy między kolejnymi uderzeniami nie są idealnie równe. W EKG zwykle widać ją wyraźnie i najczęściej traktuje się ją jako wariant prawidłowej reakcji organizmu na oddychanie.
W praktyce wygląda to tak: przy wdechu serce przyspiesza, a przy wydechu zwalnia. Baza MeSH (National Library of Medicine) opisuje to jako naturalną zmienność, w której odstępy między uderzeniami skracają się przy wdechu i wydłużają przy wydechu. To nie choroba, tylko cecha fizjologiczna.
Dlaczego serce przyspiesza przy wdechu? Rola nerwu błędnego
Za zmiany tętna podczas oddychania odpowiada układ nerwowy, szczególnie nerw błędny. Można go porównać do „hamulca”, który zwalnia pracę serca. Według informacji Mayo Clinic opublikowanych w „Circulation” przy wdechu to hamowanie na moment słabnie, dlatego serce bije szybciej.
Składa się na to kilka mechanizmów uruchamianych podczas wdechu:
- receptory w płucach reagują na ich rozciąganie i wysyłają sygnał do mózgu, by na chwilę osłabić hamowanie serca
- impulsy z ośrodka oddechowego w mózgu bezpośrednio wpływają na ośrodek kontrolujący pracę serca
- podczas wdechu do prawej części serca napływa więcej krwi, co aktywuje specjalne czujniki zwiększające aktywność serca
- zmienia się wrażliwość receptorów ciśnienia znajdujących się w tętnicach szyjnych.
Niemiarowość oddechowa u dzieci i młodych dorosłych. U kogo występuje najczęściej
Niemiarowość oddechowa nie u każdego jest równie wyraźna. Najczęściej obserwuje się ją u osób młodych, których organizm szybko reaguje na bodźce związane z oddychaniem. Z wiekiem ta zmienność rytmu serca zwykle słabnie i bywa mniej zauważalna.
W badaniach opisanych w „Frontiers in Cardiovascular Medicine” zjawisko jest najbardziej wyraźne u:
- dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym
- nastolatków w okresie dojrzewania
- młodych dorosłych prowadzących aktywny tryb życia
Jeśli u dziecka albo u młodej osoby tętno wyraźnie przyspiesza przy wdechu, zazwyczaj nie jest to powód do obaw. U osób starszych rytm serca bywa bardziej regularny, dlatego niemiarowość oddechowa jest u nich rzadziej obserwowana. Zwykle ma też mniejsze nasilenie.
Niemiarowość oddechowa w EKG. Jak wygląda i jak się ją ocenia
W rutynowym EKG można zmierzyć czas między kolejnymi uderzeniami serca. Przy niemiarowości oddechowej na zapisie widać skracanie odstępów przy wdechu i ich wydłużanie przy wydechu. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (PTK) opisuje kryteria, które pomagają odróżnić to zjawisko od innych zaburzeń rytmu.
W kompendium Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej i Telemedycyny PTK przyjęto, że o niemiarowości oddechowej mówi się wtedy, gdy różnica między najdłuższym a najkrótszym odstępem przekracza 160 milisekund. Ważne jest, żeby te zmiany były zsynchronizowane z oddechem. W takiej sytuacji wynik opisuje się jako wariant normy, a nie problem wymagający leczenia.
Czy niemiarowość oddechowa jest groźna? Co to oznacza na co dzień
Niemiarowość oddechowa w zdecydowanej większości przypadków jest zjawiskiem fizjologicznym, a nie objawem choroby. Może świadczyć o prawidłowej pracy układu autonomicznego, który reguluje pracę narządów niezależnie od woli. Zwykle nie ma powodu, by z tego powodu rezygnować z aktywności fizycznej albo wprowadzać specjalną dietę.
Pomocne są trzy proste zasady:
- jeśli niemiarowość jest jedynym objawem i czujesz się dobrze, nie musisz podejmować żadnych działań
- jeśli jednak nierównemu biciu serca towarzyszą duszności, kłucie w klatce piersiowej lub zawroty głowy, skonsultuj się z lekarzem
- pamiętaj, aby przy każdym badaniu serca informować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na rytm zatokowy
Przyspieszenie tętna przy wdechu i zwolnienie przy wydechu to typowy element fizjologii. Jeśli nie towarzyszą temu niepokojące dolegliwości, zwykle jest to wariant normy. Taką reakcję organizmu najczęściej obserwuje się u dzieci i młodych, aktywnych osób.
Źródła:
- CDISC SEND Controlled Terminology (NCI)
- MeSH (Medical Subject Headings), National Library of Medicine (NLM)
- Circulation
- Frontiers in Cardiovascular Medicine
- Kompendium zasad wykonywania i opisywania elektrokardiogramu spoczynkowego… Stanowisko grupy ekspertów Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej i Telemedycyny Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego