Nadmierne spożycie potasu, szczególnie w formie suplementów i soli potasowej, może prowadzić do hiperpotasemii – groźnego stanu zagrażającego życiu. Sprawdź, kto jest najbardziej narażony, jakie są objawy nadmiaru potasu i jak leki oraz choroby przewlekłe zwiększają to ryzyko. Zadbaj o bezpieczną suplementację.
Suplementy potasu a ryzyko hiperpotasemii
Choć suplementy potasu są szeroko dostępne i często postrzegane jako bezpieczny środek wspierający gospodarkę elektrolitową, ich niekontrolowane stosowanie może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Zbyt wysoki poziom tego pierwiastka we krwi, znany jako hiperpotasemia, może nie dawać żadnych objawów przez długi czas. W stanach ostrych lub przewlekłych prowadzi jednak do zaburzeń rytmu serca, porażenia mięśni, a nawet zatrzymania krążenia. W artykule opublikowanym w „American Journal of Emergency Medicine”, Sinoj K. John i współautorzy opisali dwa przypadki nagłego zatrzymania krążenia u pacjentów po spożyciu suplementów zawierających potas. Jeden z pacjentów stosował sól zastępczą, drugi – suplement wspomagający budowę masy mięśniowej. Obaj przeżyli tylko dzięki szybkiej interwencji medycznej. Jak podkreślili autorzy, „toksyczność potasu obejmuje wiele układów, a charakterystyczne zmiany w EKG i osłabienie mięśni mogą pojawić się gwałtownie”. Ich zdaniem rynek suplementów wciąż nie ostrzega wystarczająco przed tym zagrożeniem.
Hiperpotasemia i jej wpływ na pracę serca
Zaburzenia pracy serca związane z nadmiarem potasu są jednymi z najgroźniejszych powikłań. Gdy poziom tego elektrolitu przekracza normę, dochodzi do zakłócenia przewodnictwa impulsów elektrycznych w mięśniu sercowym. Może to prowadzić do arytmii, a w skrajnych przypadkach – do migotania komór lub asystolii. W artykule opublikowanym w „Cureus” autorzy Vivek Batra i Vipin Villgran opisali przypadek 68-letniego mężczyzny z Nepalu, który trzykrotnie trafiał do szpitala z powodu hiperpotasemii. Jak wykazała szczegółowa analiza, mimo diety o niskiej zawartości potasu, pacjent stosował sól potasową, która zawierała aż 610 mg potasu w ¼ łyżeczki. Jego wcześniejsza choroba serca i niewydolność nerek uniemożliwiły sprawne usunięcie nadmiaru pierwiastka z organizmu. EKG pacjenta wykazywało wydłużony odstęp PR i zmiany charakterystyczne dla zaburzeń elektrolitowych. „Sól potasowa może być czynnikiem spustowym dla hiperpotasemii u pacjentów z chorobami współistniejącymi, szczególnie jeśli przyjmują oni beta-blokery lub inhibitory ACE” – ostrzegają badacze.
Interakcje suplementów potasu z lekami i chorobami
Największe ryzyko skutków ubocznych suplementów potasu występuje u osób przyjmujących leki na nadciśnienie, niewydolność serca lub cukrzycę. Inhibitory konwertazy angiotensyny (np. lisinopril), sartany (np. losartan) oraz leki moczopędne oszczędzające potas (np. spironolakton) mogą prowadzić do retencji potasu. Jednoczesne stosowanie suplementów zwiększa ryzyko jego nagromadzenia w organizmie. Jak wykazano w badaniu opublikowanym w „JAMA”, u pacjentów stosujących zamienniki soli i inhibitory ACE częściej dochodziło do istotnych zaburzeń rytmu serca. Co istotne, wycofanie suplementu prowadziło do ustąpienia objawów bez konieczności odstawiania leku, który ma istotne działanie kardioprotekcyjne. Problem dotyczy również osób z cukrzycą i przewlekłą chorobą nerek – jak zaznacza National Institutes of Health, to właśnie u tej grupy pacjentów najczęściej obserwuje się objawy zatrucia potasem. Są to m.in. osłabienie mięśni, mrowienie kończyn, nudności oraz zaburzenia świadomości. W przypadkach ostrych dochodzi do zatrzymania akcji serca lub porażenia mięśni oddechowych.
Jak uniknąć skutków ubocznych suplementacji potasu?
Większość zdrowych osób nie musi uzupełniać potasu suplementami – wystarczające ilości można dostarczyć z diety, o ile nie występują przewlekłe zaburzenia wchłaniania. Najwięcej potasu zawierają warzywa, owoce, rośliny strączkowe i niektóre produkty mleczne. Problemy pojawiają się, gdy suplementy są stosowane bez nadzoru lub w zbyt dużych dawkach. W badaniu przeprowadzonym przez Hoyta R.E. („JAMA”), wykazano, że sól potasowa zawiera nawet 70 mEq potasu na łyżeczkę, co stanowi dawkę porównywalną z maksymalną dobową podażą tego elektrolitu. W przypadku osób z upośledzoną funkcją nerek lub współistniejącą chorobą serca taka ilość może być śmiertelna. Eksperci zalecają, by suplementację prowadzić tylko pod kontrolą lekarza i monitorować poziom potasu we krwi. „Pacjenci rzadko zdają sobie sprawę z zagrożenia związanego z nadmiarem potasu – a to może mieć tragiczne skutki”, podsumowuje zespół Johna S.K. w „American Journal of Emergency Medicine”.
