- Ukrytą niedoczynność rozpoznaje się przy podwyższonym TSH i jednoczesnym prawidłowym poziomie wolnej tyroksyny T4
- Do niespecyficznych sygnałów należą między innymi ciągłe zmęczenie, przyrost masy ciała oraz problemy z zaparciami
- Według danych StatPearls ryzyko przejścia choroby w stadium jawne wynosi od 2 do 6 proc. rocznie
- Badanie PolSenior 2 wykazało, że problem nieleczonej niedoczynności dotyczy około 2,4 proc. polskich seniorów
Ukryta (podkliniczna) niedoczynność tarczycy. Co to jest i jakie są wyniki badań?
Ukryta niedoczynność tarczycy, nazywana też niedoczynnością podkliniczną, to etap, w którym problem zaczyna być widoczny w badaniach, ale objawy mogą być słabo nasilone. Tarczyca nadal wytwarza hormony w normie, jednak organizm „dopinguje” ją do pracy. Jak podaje StatPearls, rozpoznanie stawia się wtedy, gdy TSH jest podwyższone, a wolna tyroksyna (fT4, T4) pozostaje prawidłowa.
Określenie „ukryta” wynika z tego, że zaburzenie często nie daje jednoznacznych dolegliwości. Wiele osób dowiaduje się o nim przypadkowo, przy okazji rutynowych badań, kiedy wyniki (np. TSH) już odbiegają od normy, a samopoczucie wydaje się podobne jak wcześniej. To sygnał, że warto pozostać pod kontrolą i sprawdzać wyniki w czasie, bo u części osób stan może przejść w jawną niedoczynność.
Ukryta niedoczynność tarczycy - objawy, które łatwo przeoczyć
W ukrytej niedoczynności tarczycy często nie ma wyraźnych objawów, co opisuje Cleveland Clinic. Gdy dolegliwości jednak się pojawiają, zwykle są niespecyficzne i łatwo je przypisać przemęczeniu albo przewlekłemu stresowi. Jeśli zauważasz u siebie lub u kogoś bliskiego kilka z poniższych sygnałów, warto skonsultować to z lekarzem:
- ciągłe uczucie zmęczenia i brak energii
- niewyjaśniony przyrost masy ciała mimo braku zmian w diecie
- problemy z zaparciami
- pogorszenie nastroju, a nawet stany depresyjne
- trudności z koncentracją i skupieniem uwagi
- uczucie zimna, nawet gdy w pomieszczeniu jest ciepło
U kobiet zwraca się też uwagę na częstsze i bardziej obfite krwawienia miesiączkowe niż dotychczas. Ukryta niedoczynność może wpływać na układ krążenia i wiązać się z podwyższonym ciśnieniem rozkurczowym, czyli „dolną” wartością na ciśnieniomierzu. Pojedynczy objaw nie przesądza o chorobie, ale gdy dolegliwości się kumulują, warto wykonać badania tarczycy.
Ukryta niedoczynność tarczycy a wygląd: skóra, włosy, brwi i obrzęk twarzy
Mimo że schorzenie bywa „ukryte”, u części osób widać zmiany w wyglądzie. NCBI Bookshelf opisuje, że najczęściej dotyczą one skóry i włosów, które stają się suche i szorstkie. Rzadziej pojawia się przerzedzenie zewnętrznej części brwi oraz niewielki obrzęk twarzy.
Niektóre objawy ujawniają się w nocy albo podczas mówienia i zwracają uwagę domowników. Głos może stać się ochrypły mimo braku infekcji, takiej jak przeziębienie. U części osób pojawia się też bezdech senny, czyli chrapanie i przerwy w oddychaniu w czasie snu, co wyraźnie pogarsza jakość odpoczynku.
Czy ukryta niedoczynność tarczycy przechodzi w jawną? Ryzyko i czynniki
Ukryta niedoczynność tarczycy może z czasem przejść w jawną postać choroby, która zwykle wymaga stałego leczenia. StatPearls podaje, że ryzyko takiej progresji wynosi 2 do 6 proc. rocznie. Jest ono wyższe u kobiet oraz u osób, u których TSH przekracza 10 mIU/L.
Znaczenie ma też wynik przeciwciał: obecność przeciwciał TPO wiąże się z dwukrotnie wyższą szansą rozwoju jawnej niedoczynności. Zdarza się jednak, że wyniki wracają do normy bez leczenia. Badania cytowane w artykule wskazują, że u blisko połowy osób z łagodnymi zaburzeniami czynność tarczycy stabilizuje się w ciągu roku lub dwóch lat.
Ukryta niedoczynność tarczycy w Polsce. Ile osób dotyczy i jakie badania zrobić?
Ogólnopolskie badanie PolSenior 2 pokazało, że problem dotyczy szczególnie osób starszych. Na podstawie tych danych szacuje się, że około 2,4 proc. seniorów po 60. roku życia ma nieleczoną, ukrytą niedoczynność tarczycy. Wiele osób dowiaduje się o tym dopiero przy okazji badań przesiewowych lub diagnostyki innych dolegliwości.
Jeśli podejrzewasz u siebie lub u bliskiej osoby problem z tarczycą, zacznij od badania krwi z oznaczeniem TSH. To proste i ogólnodostępne badanie, które pomaga ocenić, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka. Przy ukrytej niedoczynności kluczowe są regularne kontrole co kilka miesięcy i konsultacja z lekarzem, gdy wyniki się pogarszają.
7
Źródła:
