- Nowe badania sugerują, że nawyk spożywania posiłków późnym wieczorem może znacząco zwiększać ryzyko poważnych chorób wątroby.
- Mowa o niealkoholowym stłuszczeniu wątroby oraz marskości, które dotykają coraz większą część społeczeństwa.
- Naukowcy wskazują, że zmiana pór posiłków może być prostym sposobem na ochronę jednego z najważniejszych organów.
Późne jedzenie a choroby wątroby. Ryzyko było wyższe nawet o 30 proc.
Naukowcy z Oregon Health & Science University (OHSU) przyjrzeli się temu, jak pora posiłków wiąże się ze zdrowiem wątroby. Wyniki wskazują, że osoby regularnie jedzące późnym wieczorem, czyli sięgające po jedzenie po kolacji lub po położeniu się spać, mogą być narażone na większe ryzyko niealkoholowego stłuszczenia wątroby i marskości tego narządu.
Znaczenie ma również skala zaobserwowanej zależności. U osób deklarujących spożywanie późnych posiłków ryzyko różnych chorób wątroby było o 20–30 proc. wyższe niż u tych, które nie miały takiego nawyku. Wyniki mogą skłonić do ponownego przyjrzenia się nie tylko temu, co jemy, ale również temu, o jakiej porze sięgamy po jedzenie.
Wcześniejsze badania łączyły nocne podjadanie z chorobami serca i otyłością. Najnowsza analiza należy do pierwszych długoterminowych prac wskazujących na związek pory jedzenia z chorobami wątroby.
Wątroba ma własny rytm pracy. Dlatego pora jedzenia może mieć znaczenie
Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie, a jej praca jest ściśle powiązana z rytmem dobowym organizmu, czyli wewnętrznym zegarem biologicznym. Jak wyjaśnia Robert Wilechansky, hepatolog z Oregon Health & Science University (OHSU), specjalizujący się w przeszczepach wątroby i główny autor badania, narząd ten jest silnie zsynchronizowany z rytmem dobowym. Dlatego naukowcy chcieli sprawdzić, czy zmiana pory posiłków może poprawić stan zdrowia bez konieczności modyfikowania składu diety.
Do podjęcia tego tematu skłoniły Wilechansky'ego między innymi obserwacje dotyczące osób pracujących na nocne zmiany. Zaburzenia rytmu dobowego w tej grupie wiążą się z częstszym występowaniem otyłości i chorób serca. Naukowiec zastanawiał się więc, czy nawet niewielkie przesunięcie godzin posiłków mogłoby przynieść korzyści zdrowotne. To istotne pytanie również dlatego, że około 30 proc. populacji USA zmaga się ze stłuszczeniem wątroby.
Przeanalizowali dane niemal 200 tys. osób. Wynik dotyczy pory jedzenia
Aby zweryfikować swoją hipotezę, naukowcy przeanalizowali dane z trzech dużych, ogólnokrajowych badań: Nurses' Health Study, Nurses' Health Study II oraz Health Professionals Follow-up Study. Zebrali w ten sposób informacje o nawykach żywieniowych i stylu życia blisko 200 tys. uczestników.
Następnie porównali deklarowane nawyki żywieniowe z występowaniem zdiagnozowanego niealkoholowego stłuszczenia wątroby i marskości. Analiza wykazała, że osoby jedzące późno w nocy miały o 20–30 proc. wyższe ryzyko różnych chorób wątroby niż osoby, które nie deklarowały takiego nawyku.
Robert Wilechansky zwraca jednak uwagę, że nie u wszystkich osób ze stłuszczeniem wątroby rozwija się ciężka postać choroby, taka jak marskość. Do tej grupy przechodzi tylko niewielki odsetek pacjentów. Jak podkreśla badacz, jednym z najważniejszych wniosków jest to, że ograniczenie spożywania kalorii w godzinach poprzedzających sen może przynieść korzyści zdrowotne.
Jedzenie w nocy a metabolizm. Co dzieje się, gdy organizm szykuje się do snu
Andrew McHill, współautor badania, adiunkt i fizjolog snu oraz rytmu dobowego na Uniwersytecie Stanowym Ohio podkreśla, że nowe wyniki wpisują się we wcześniejsze ustalenia dotyczące znaczenia zegara biologicznego dla zdrowia. Jak zauważa naukowiec, znaczenie ma nie tylko to, jak długo śpimy, ale także pora jedzenia i aktywności fizycznej.
McHill wskazuje, że jedzenie w nocy, gdy wewnętrzny zegar biologiczny przygotowuje organizm do snu, może osłabiać zdolność do efektywnego metabolizowania pokarmów. W dłuższej perspektywie może to sprzyjać otyłości i cukrzycy, a także pogorszeniu stanu wątroby.
Na znaczenie synchronizacji jedzenia ze snem wskazywały również wcześniejsze badania na zwierzętach. Sugerowały one, że wątroba należy do narządów szczególnie wrażliwych na zaburzenia naturalnego rytmu między przyjmowaniem pokarmów a snem.
Czy wcześniejsze posiłki mogą poprawić stan wątroby? Naukowcy to badają
Robert Wilechansky podkreśla, że badanie miało charakter obserwacyjny i opierało się na informacjach przekazanych przez samych uczestników. Jego wyniki stanowią jednak punkt wyjścia do dalszych analiz. Dlatego naukowiec uczestniczy w pracach zespołu Oregon Health & Science University, który prowadzi rekrutację do kolejnego badania.
Tym razem naukowcy chcą bezpośrednio monitorować nawyki żywieniowe uczestników i sprawdzić, czy wcześniejsze spożywanie posiłków rzeczywiście poprawia kliniczne wskaźniki niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Jak podkreślają autorzy, nowe wyniki poszerzają zakres badań łączących późne jedzenie z niekorzystnymi skutkami metabolicznymi i chorobami wątroby.
4 błędy, których wątroba nie wybacza. Zagrażają życiu GALERIA
4
Źródło: Late-Night Eating is Associated with MASLD and Cirrhosis: The Nurses' Health Study and Health Professionals' Follow-Up Study, Clinical Gastroenterology and Hepatology (2026). DOI: 10.1016/j.cgh.2026.09.047
