- Na początku guz bywa zbyt mały, żeby uciskać nerwy i wywoływać ból
- National Cancer Institute: u 68 proc. pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową głównym źródłem bólu jest guz pierwotny
- W narządach takich jak trzustka i nerki guz może długo rosnąć bezobjawowo, bo ma tam więcej „miejsca”
- Około 70 proc. nowotworów w Polsce rozpoznaje się dopiero w stadium zaawansowanym, bo część pacjentów czeka na ból
Dlaczego nowotwór na początku często nie boli?
Nowotwór to w uproszczeniu skupisko nieprawidłowych komórek, które mnożą się w niekontrolowany sposób. Merck Manual Consumer Version podaje, że na początku rak jest bardzo małą zmianą. Tak niewielki guz zwykle nie daje objawów, bo nie wpływa jeszcze na sąsiednie tkanki ani na samopoczucie.
Ból pojawia się wtedy, gdy dochodzi do podrażnienia zakończeń nerwowych albo uszkodzenia tkanek. Jeśli guz jest mały, zwykle nie uciska okolicznych struktur, więc nie powoduje bodźców bólowych. Brak bólu nie wyklucza choroby, a przekonanie, że „poważne musi boleć od razu”, często opóźnia reakcję.
Niektóre nowotwory mogą dawać objawy wcześniej, głównie ze względu na położenie. Przykładem są guzy mózgu, które szybko wywołują bóle głowy, oraz nowotwory przełyku utrudniające połykanie. Dzieje się tak wtedy, gdy guz wcześnie zaburza pracę konkretnego narządu.
Kiedy guz zaczyna boleć?
Ból najczęściej pojawia się wtedy, gdy nowotwór zaczyna naciskać na sąsiednie tkanki albo w nie nacieka. Merck Manual Consumer Version podaje, że rosnący guz może uciskać nerwy i w ten sposób wywoływać dolegliwości. Im większa zmiana, tym większe ryzyko bólu, bo rośnie nacisk na otoczenie.
National Cancer Institute wskazuje, że u pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową główną przyczyną bólu jest guz pierwotny i dotyczy to 68 proc. osób. Dolegliwości mogą mieć charakter somatyczny, gdy wynikają z uszkodzenia tkanek, albo neuropatyczny. Ból neuropatyczny pojawia się wtedy, gdy guz nacieka korzenie nerwowe, co częściej zdarza się w późniejszych stadiach.
Ból może wynikać także ze stanu zapalnego. Komórki nowotworowe i układ odpornościowy uwalniają cytokiny zapalne, które nasilają dolegliwości. Częstą przyczyną bólu są również przerzuty do kości, bo prowadzą do uszkodzenia ich struktury.
Jakie nowotwory najczęściej długo nie dają objawów?
Niektóre nowotwory mogą długo rosnąć bezobjawowo, bo rozwijają się głęboko w organizmie. Moffitt Cancer Center wymienia tu m.in. raka trzustki, jajnika, płuca, wątroby oraz nerki. W tych narządach guz bywa w stanie urosnąć do dużych rozmiarów, zanim zacznie uciskać otoczenie i wywoływać ból.
Rak trzustki rozwija się głęboko w jamie brzusznej i często nie daje objawów, dopóki nie zajmie sąsiednich tkanek. Podobnie bywa w raku płuca, który może długo rosnąć bez wyraźnych dolegliwości. Człowiek może czuć się dobrze, mimo że choroba jest już zaawansowana.
W raku nerki guz często osiąga duże rozmiary, zanim zostanie wykryty. Nerki leżą głęboko, więc przez dłuższy czas zmiana może nie powodować dolegliwości. Brak bólu nie powinien uspokajać, dlatego nie warto opierać oceny zdrowia wyłącznie na tym, czy coś boli.
Jakie objawy mogą pojawić się, zanim nowotwór zacznie boleć?
Skoro ból często nie jest pierwszym objawem, warto zwracać uwagę na inne zmiany w organizmie. MedlinePlus podkreśla, że rak może dawać objawy, które na początku wydają się niegroźne albo łatwe do zignorowania. Niepokój powinna budzić zwłaszcza zmiana utrzymująca się dłużej i niewyjaśniona inną przyczyną.
Niepokój mogą budzić nowe zgrubienia oraz krwawienia, których wcześniej nie było. Do częstych wczesnych objawów należą:
- wyczuwalny guz w piersi lub w innym miejscu na ciele
- obecność krwi w moczu lub w stolcu
- krwawienia i siniaki pojawiające się bez wyraźnej przyczyny
- rany, które mimo upływu czasu nie chcą się zagoić
- narastające trudności w połykaniu pokarmów
- pojawienie się nowego znamienia lub zmiana wyglądu już istniejącego
Powyższe objawy nie muszą oznaczać nowotworu, ale wymagają konsultacji lekarskiej. Wczesne rozpoznanie wyraźnie zwiększa szanse na skuteczne leczenie, dlatego nie warto ich bagatelizować. W chorobach onkologicznych czekanie, aż pojawi się ból, to ryzykowne podejście.
Dlaczego w Polsce rak bywa wykrywany zbyt późno?
Dane z dokumentów Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej pokazują, że około 70 proc. nowotworów w Polsce rozpoznaje się dopiero w stadium zaawansowanym. Jednym z powodów jest to, że część pacjentów zgłasza się dopiero wtedy, gdy pojawia się silny ból. To sprzyja opóźnieniom, bo wiele nowotworów przez długi czas nie daje dolegliwości bólowych.
Pomaga regularna profilaktyka, nawet jeśli czujesz się dobrze i nic nie boli. Cytologia, mammografia, kolonoskopia oraz USG jamy brzusznej mogą wykryć zmiany na etapie, gdy zwykle nie dają jeszcze bólu. Profilaktyka zwiększa szansę na wykrycie choroby wcześnie, zanim pojawią się dolegliwości.
Brak bólu nie jest gwarancją zdrowia. Jeśli zauważysz utrzymującą się zmianę w funkcjonowaniu organizmu, nie odkładaj konsultacji. Pomocne są też regularne badania kontrolne, bo zwiększają szansę na wykrycie choroby na etapie, gdy leczenie bywa skuteczniejsze.
7
Źródła:
