- Silna biegunka z bólem brzucha może wskazywać na zakażenie bakteryjne lub stan zapalny jelit
- Objawy alarmowe to gorączka powyżej 39°C, krew w stolcu oraz narastające objawy odwodnienia
- NFZ: u dzieci o masie do 10 kg podawaj 100 ml płynów na każdy kilogram masy ciała
- W diagnostyce pomagają testy molekularne stolca (PCR), które wykrywają konkretne patogeny
- Podczas rekonwalescencji unikaj słodyczy, napojów gazowanych oraz potraw bardzo tłustych i ciężkostrawnych
Biegunka i silny ból brzucha: co mogą oznaczać te objawy
Biegunka z silnym bólem brzucha bywa sygnałem, że w przewodzie pokarmowym toczy się stan zapalny. W odróżnieniu od łagodnej niestrawności, tak nasilone objawy częściej mają konkretną przyczynę i wymagają uważnej obserwacji. Jak podaje American Family Physician, taki obraz może sugerować infekcję, w tym zakażenie bakteryjne.
Najczęściej za biegunkę i silny ból brzucha odpowiadają patogeny, które podrażniają jelita i uruchamiają reakcję zapalną. Do najczęściej wykrywanych należą bakterie: Salmonella, Campylobacter i Escherichia coli. Jeśli ból jest ostry i nie ustępuje po wypróżnieniu, możliwe, że jelita są silnie podrażnione przez toksyny wytwarzane przez drobnoustroje.
Biegunka i ból brzucha nie zawsze mają przyczynę infekcyjną. Zdarza się, że wynikają z chorób przewlekłych, które wcześniej nie dawały wyraźnych objawów. Do możliwych przyczyn niezakaźnych należą:
- nietolerancje pokarmowe i niepożądane działania przyjmowanych leków
- choroby zapalne jelit, takie jak choroba Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- problemy z tarczycą lub inne zaburzenia hormonalne
- stany wymagające interwencji chirurgicznej, na przykład zapalenie wyrostka robaczkowego.
Kiedy biegunka i ból brzucha wymagają pilnej konsultacji lekarskiej
W niektórych sytuacjach lepiej nie czekać, aż objawy miną same, tylko szybko skontaktować się z lekarzem. Mayo Clinic podaje, że u dorosłych niepokojąca jest biegunka utrzymująca się ponad dwa dni bez poprawy. Pilnej oceny wymaga też gorączka powyżej 39°C, bo może oznaczać, że infekcja ma cięższy przebieg.
Zwróć uwagę na wygląd stolca oraz nasilenie bólu brzucha. Krew w stolcu albo czarny, smolisty stolec to wskazania do pilnej konsultacji. Mogą świadczyć o uszkodzeniu błony śluzowej jelit lub krwawieniu z przewodu pokarmowego i nie powinny być leczone wyłącznie domowymi sposobami.
Groźnym powikłaniem silnej biegunki jest odwodnienie. U dorosłych mogą na nie wskazywać silne pragnienie, sucha skóra oraz ciemny mocz lub rzadsze oddawanie moczu. Jeśli dołączają zawroty głowy, silne zmęczenie lub oszołomienie, może być potrzebne szybkie uzupełnienie płynów, czasem także dożylnie.
Silna biegunka u dziecka: jak nawadniać i kiedy jechać do lekarza
Przy silnej biegunce u dziecka trzeba szybko zadbać o nawodnienie, bo odwodnienie u najmłodszych rozwija się szybciej niż u dorosłych. Zgodnie z zaleceniami Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) ilość płynów warto dopasować do masy ciała. Dzieciom o masie do 10 kg podaje się 100 ml płynów na każdy kilogram masy ciała, a po każdym luźnym stolcu dodatkowo 5 do 10 ml płynu nawadniającego na każdy kilogram.
Obserwuj zachowanie dziecka i wypatruj objawów odwodnienia. Z lekarzem warto skontaktować się, jeśli pojawiają się:
- suchość w ustach i na języku oraz brak łez podczas płaczu
- zapadnięte oczy i blada, mało elastyczna skóra
- rzadsze moczenie pieluszek lub ciemny kolor moczu
- przyspieszony oddech i wyraźne osłabienie
U dzieci częstą przyczyną biegunki są wirusy, w tym rotawirusy i norowirusy, ale zdarzają się też zakażenia bakteryjne. NFZ podkreśla, że szczególnie niebezpieczny jest spadek masy ciała o więcej niż 10 proc., który zwykle wiąże się z leczeniem szpitalnym. Płyny nawadniające podawaj małymi porcjami, na przykład łyżeczką lub przez słomkę, żeby zmniejszyć ryzyko wymiotów.
Jakie badania przy biegunce i bólu brzucha może zlecić lekarz
Przy silnym bólu brzucha i biegunce lekarz zwykle zaczyna od badań stolca. Jak podaje American Family Physician, w takiej sytuacji coraz częściej stosuje się testy molekularne, na przykład PCR, które są szybsze i dokładniejsze niż tradycyjna hodowla. Dzięki nim można wykryć konkretny patogen, także bakterie wytwarzające toksyny, co pomaga dobrać leczenie.
Badania krwi nie są potrzebne przy każdej biegunce, ale bywają konieczne w określonych sytuacjach. Gdy lekarz podejrzewa sepsę albo pacjent jest silnie odwodniony, zwykle zleca morfologię i badania biochemiczne, żeby ocenić elektrolity oraz pracę nerek. Ma to szczególne znaczenie, jeśli chory niedawno był w szpitalu lub przyjmował antybiotyki w ciągu ostatnich 12 tygodni.
Diagnostyka może obejmować także badanie w kierunku Clostridioides difficile, zwłaszcza gdy biegunka pojawiła się po antybiotykoterapii. Ustalenie przyczyny pomaga uniknąć niepotrzebnych leków, które w niektórych sytuacjach mogłyby pogorszyć stan chorego. O tym, jakie testy wykonać, decyduje lekarz po zebraniu wywiadu.
Co robić w domu przy biegunce i bólu brzucha: nawodnienie i dieta
W wielu przypadkach biegunkę da się opanować w domu, jeśli priorytetem jest nawodnienie i lekkostrawne jedzenie. MedlinePlus przypomina, że podstawą jest woda oraz doustne płyny nawadniające z elektrolitami. Leki przeciwbiegunkowe bez recepty można rozważyć tylko wtedy, gdy nie ma wysokiej gorączki ani krwi w stolcu.
W zaleceniach żywieniowych coraz rzadziej mówi się o bardzo rygorystycznych dietach zapierających. NFZ zwraca uwagę, że po zadbaniu o nawodnienie można stopniowo wracać do zwykłych posiłków, unikając produktów, które często nasilają dolegliwości. W czasie rekonwalescencji zrezygnuj z:
- słodycze i ciasta
- napoje gazowane i soki z dużą ilością cukru
- produkty ciężkostrawne i bardzo tłuste
Pomocne bywa też włączenie probiotyków, które wspierają odbudowę flory jelitowej po infekcji. Zanim wybierzesz konkretny preparat, skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem. Jeśli mimo postępowania w domu ból brzucha nie ustępuje po wypróżnieniu albo się nasila, skontaktuj się z lekarzem, żeby wykluczyć poważniejsze powikłania.
10
Źródła:
