- Brodawki łojotokowe są łagodnymi zmianami naskórka, a nie wirusowymi kurzajkami
- Mogą być płaskie albo wypukłe, gładkie lub chropowate, a ich kolor bywa różny
- Zmiana, która rośnie, krwawi lub zmienia kolor, powinna zostać oceniona przez lekarza
- Preparaty do usuwania kurzajek nie są dobrym pomysłem przy zmianach na twarzy
Brodawki łojotokowe na twarzy. Co warto o nich wiedzieć?
Brodawki łojotokowe, nazywane też rogowaceniem łojotokowym, to łagodne zmiany naskórka, czyli zewnętrznej warstwy skóry. Mimo nazwy nie powstają z gruczołów łojowych. Nie są też skutkiem zakażenia wirusem HPV, dlatego nie można się nimi zarazić. Częściej pojawiają się po 40. roku życia, a skłonność do ich powstawania może występować rodzinnie.
Na twarzy brodawka może mieć kolor skóry, odcień żółtawy, szary, jasnobrązowy, ciemnobrązowy, a nawet prawie czarny. Bywa płaska albo wyraźnie uniesiona. Jej powierzchnia może być gładka i woskowa lub szorstka, a zmiana często wygląda tak, jakby była przyklejona do skóry. Brodawki mogą występować pojedynczo, ale u części osób pojawia się ich więcej.
Brodawka łojotokowa nie jest zmianą przedrakową i nie przekształca się w raka skóry. Niektóre nowotwory skóry mogą jednak wyglądać podobnie, zwłaszcza gdy zmiana jest bardzo ciemna, nieregularna lub podrażniona. Dlatego każdą nową albo nietypową zmianę na twarzy warto pokazać dermatologowi, zamiast samodzielnie uznawać ją za brodawkę.
Jak wyglądają brodawki łojotokowe i z czym można je pomylić?
Typowa brodawka łojotokowa ma wyraźnie odgraniczone brzegi i często wygląda tak, jakby była przyklejona do skóry. Jej powierzchnia może się łuszczyć, mieć drobne zagłębienia lub pofałdowania. Niektóre zmiany swędzą, szczególnie gdy ocierają się o ręcznik, oprawki okularów lub są drażnione podczas golenia.
Na podstawie samego zdjęcia lub opisu nie da się wiarygodnie odróżnić brodawki łojotokowej od pieprzyka, brodawki wirusowej, rogowacenia słonecznego ani niektórych nowotworów skóry. Dermatolog ogląda zmianę dermatoskopem, czyli urządzeniem, które pozwala obejrzeć ją w dużym powiększeniu. Jeśli obraz nadal budzi wątpliwości, może usunąć fragment lub całą zmianę i przekazać materiał do badania pod mikroskopem.
Zaczerwienienie i niewielki strup nie zawsze oznaczają poważny problem. Brodawka może zostać podrażniona, na przykład po rozdrapaniu. Nie warto jednak zakładać, że każda zmiana krwawiąca bez wyraźnej przyczyny, bolesna lub niegojąca się jest tylko podrażniona.
Kiedy zmiana skórna na twarzy wymaga wizyty u lekarza?
Warto umówić wizytę u dermatologa, gdy zmiana jest nowa, wyraźnie się zmienia albo odróżnia się od innych plamek i grudek na skórze. Pomocna może być zasada ABCDE stosowana przy ocenie podejrzanych znamion: A oznacza asymetrię, B nierówne brzegi, C niejednolity kolor, D średnicę, a E zmianę wyglądu w czasie. Te wskazówki nie zastępują badania dermatologicznego. Czerniak może mieć mniej niż 6 mm średnicy, dlatego mały rozmiar zmiany nie powinien uspokajać.
Lekarskiej oceny wymagają zwłaszcza następujące sygnały:
- zmiana zauważalnie rośnie, grubieje albo zmienia swój kształt
- pojawiają się nierówne brzegi lub kilka różnych kolorów w obrębie zmiany
- zmiana krwawi bez urazu, sączy się, pokrywa się strupem albo nie goi się przez dłuższy czas
- występuje nowy, utrzymujący się ból, tkliwość lub świąd
- plamka lub grudka wyraźnie odróżnia się od innych zmian na twarzy
- pojawia się nowa zmiana, która w ciągu kilku tygodni nie znika lub wyraźnie się zmienia
Nie trzeba czekać, aż zmiana będzie mieć kilka cech z tej listy. Już jedna niepokojąca cecha lub niepewność co do jej charakteru jest powodem, by umówić konsultację. Przed wizytą warto zrobić zdjęcie w dobrym świetle. Ułatwi to ocenę, czy i jak szybko zmiana zmienia się w czasie.
Brodawki łojotokowe na twarzy. Dlaczego nie należy usuwać ich samodzielnie?
Brodawki łojotokowe zwykle nie wymagają leczenia, jeśli nie powodują dolegliwości, a dermatolog potwierdził rozpoznanie. Można je usunąć, gdy często się podrażniają, swędzą, zahaczają o okulary lub przeszkadzają ze względów estetycznych. Metodę dobiera lekarz do rodzaju i miejsca zmiany. Może zastosować na przykład wymrażanie, łyżeczkowanie, elektrokoagulację, laser lub powierzchowne wycięcie.
Na twarzy nie należy samodzielnie stosować preparatów przeznaczonych do usuwania kurzajek. Mogą silnie podrażnić skórę, spowodować ranę, przebarwienie lub bliznę. Mogą też opóźnić rozpoznanie zmiany, która nie jest kurzajką.
Po usunięciu jednej brodawki z czasem mogą pojawić się kolejne, ponieważ nie ma pewnego sposobu zapobiegania tym zmianom. Nie warto dotykać, drapać ani samodzielnie usuwać niepewnej grudki. Dobrze obserwować ją w podobnym oświetleniu i zgłosić się do dermatologa, jeśli wyraźnie zmieni wygląd albo zacznie boleć lub swędzieć.
Źródła:
- American Academy of Dermatology (Seborrheic keratoses: Diagnosis and treatment)
- DermNet (Seborrhoeic keratoses)
- American Academy of Dermatology (Skin cancer types: Melanoma Signs and symptoms)
- MedlinePlus Medical Encyclopedia (Seborrheic keratosis)
- American Academy of Dermatology (Warts: Signs and symptoms)