- Nowe plamki u dorosłych mogą być piegami, ale także plamami soczewicowatymi, czyli trwałymi przebarwieniami związanymi z działaniem słońca
- Prawdziwe piegi zwykle ciemnieją latem i wyraźnie bledną, gdy skóra jest rzadziej wystawiana na działanie promieniowania UV
- Nierówny kształt, kilka kolorów, powiększanie się plamki, świąd lub krwawienie wymagają oceny dermatologicznej
- Średnica ponad 6 mm jest jedną z cech, na które warto zwrócić uwagę, ale podejrzana zmiana może być również mniejsza
Nowe plamki na twarzy u dorosłych nie zawsze są piegami
Nowe piegi na twarzy u dorosłych nie muszą oznaczać nic groźnego. Nie każda drobna brązowa plamka jest jednak piegiem. Może to być klasyczny pieg albo plama soczewicowata, czyli przebarwienie związane z wieloletnią ekspozycją na słońce. Obie zmiany bywają brązowe i pojawiają się głównie na skórze wystawianej na promieniowanie UV.
Klasyczne piegi są zwykle widoczne od dzieciństwa lub młodości, ciemnieją latem i bledną zimą. Plamy soczewicowate częściej pojawiają się w dorosłości, mają wyraźniejszą granicę i zazwyczaj nie znikają po sezonie letnim. Na twarzy mogą też wystąpić inne przebarwienia, między innymi po stanach zapalnych skóry. Dlatego na podstawie samego wyglądu trudno jednoznacznie rozpoznać rodzaj zmiany.
Słońce sprzyja powstawaniu przebarwień, nawet bez intensywnego opalania
Promieniowanie UV działa na skórę przez lata, a jego skutki mogą stać się bardziej widoczne dopiero w dorosłości. Nowe plamki częściej pojawiają się na policzkach, nosie, czole i skroniach, czyli w miejscach najczęściej wystawianych na działanie słońca. Znaczenie ma nie tylko urlop, lecz także codzienne spacery, jazda samochodem, aktywność na zewnątrz oraz korzystanie z solarium.
Pojawienie się po lecie kilku płaskich plamek o regularnym kształcie i podobnym kolorze najczęściej wiąże się z przebarwieniami wywołanymi działaniem promieniowania UV. Nie oznacza to jednak, że warto z góry przypisać każdą nową zmianę słońcu. Ocenę utrudnia zwłaszcza pojedyncza plamka, która wyraźnie odróżnia się od pozostałych.
Które cechy plamki na twarzy powinny zwrócić uwagę?
Nową zmianę pigmentacyjną warto ocenić według schematu ABCDE, który pomaga zauważyć cechy mogące sugerować czerniaka. Nie służy on do samodzielnego rozpoznawania zmian skórnych, ale podpowiada, kiedy nie warto odkładać konsultacji. Szczególną uwagę warto zwrócić na zmianę, która wyraźnie różni się od pozostałych plamek na twarzy.
- A jak asymetria: jedna połowa plamki nie przypomina drugiej
- B jak brzegi: są nieregularne, poszarpane lub rozmyte
- C jak kolor: w jednej zmianie występuje kilka odcieni brązu, czerni, czerwieni, bieli lub niebieskiego
- D jak średnica: plamka ma ponad 6 mm, choć podejrzane zmiany mogą być mniejsze
- E jak ewolucja: zmiana rośnie, ciemnieje, zmienia kształt albo zaczyna wyglądać inaczej
Konsultacji wymaga też plamka, która swędzi, boli, krwawi, tworzy strup, łuszczy się lub nie goi się przez kilka tygodni. Nie trzeba czekać, aż zmiana osiągnie określony rozmiar. Nową zmianę na skórze, która szybko się zmienia lub wyraźnie różni się od pozostałych, powinien obejrzeć dermatolog.
Nowa plamka na twarzy. Jak postępować i zapobiegać kolejnym?
Jeśli plamka wydaje się nietypowa, najlepiej umówić się na wizytę u dermatologa przed użyciem preparatów rozjaśniających lub zaplanowaniem zabiegu usuwania przebarwień. Lekarz może obejrzeć zmianę za pomocą dermatoskopu i zdecydować, czy wystarczy obserwacja, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka. Zdjęcie wykonane w dobrym świetle, z datą i linijką w kadrze, może ułatwić zauważenie zmian z czasem.
Niezależnie od rozpoznania podstawą profilaktyki jest ograniczanie ekspozycji na UV. Na co dzień warto stosować krem z filtrem chroniącym przed promieniowaniem UVA i UVB, nosić nakrycie głowy oraz przebywać w cieniu w południowych godzinach. Filtr nie usunie istniejących plamek, ale pomaga ograniczać ciemnienie piegów i powstawanie kolejnych zmian związanych ze słońcem.
Jakie zmiany skórne powinny nas zaniepokoić? GALERIA
16
Źródła:
