WZW typu A (HAV): co to za choroba i skąd nazwa „choroba brudnych rąk”?
Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW typu A) to choroba zakaźna wywoływana przez wirus HAV. Powoduje stan zapalny wątroby, przez co narząd gorzej spełnia swoje funkcje. WZW typu A bywa nazywane „chorobą brudnych rąk” lub „żółtaczką pokarmową”, bo zakażenie najczęściej wiąże się z zaniedbaniami higieny.
WZW typu A nie musi dawać objawów od razu po zakażeniu. WHO podaje, że typowy okres wylęgania wynosi 14–28 dni. W praktyce oznacza to, że samopoczucie może być dobre nawet przez kilka tygodni, mimo że infekcja już trwa.
Jak można zarazić się WZW typu A? Drogi zakażenia HAV
Wirus HAV najczęściej przenosi się drogą fekalno-oralną. Dochodzi do zakażenia, gdy jedzenie albo woda są zanieczyszczone kałem osoby chorej. WHO wskazuje, że w domu częstym scenariuszem są brudne ręce, na przykład wtedy, gdy chory przygotowuje posiłki bez umycia rąk.
Rzadziej do zakażenia dochodzi po wypiciu wody zanieczyszczonej ściekami albo niewłaściwie oczyszczonej. Możliwy jest też bardzo bliski kontakt fizyczny, na przykład podczas kontaktów seksualnych typu oralno-analnego. HAV nie przenosi się natomiast przez zwykły kontakt towarzyski, taki jak rozmowa czy przebywanie w jednym pomieszczeniu z osobą chorą.
Objawy WZW typu A: na co zwrócić uwagę u dorosłych?
U dorosłych zakażenie HAV zwykle powoduje wyraźne dolegliwości, które mogą pojawić się nagle. Większość osób przechodzi chorobę łagodnie i wraca do zdrowia w czasie krótszym niż dwa miesiące. CDC podaje, że u ponad 70 proc. dorosłych rozwija się żółtaczka, czyli zażółcenie skóry i białek oczu.
Poza żółtaczką mogą pojawić się także inne objawy. Do najczęstszych należą:
- silne zmęczenie i gorączka
- nudności, wymioty oraz ból brzucha
- ciemny kolor moczu
- bardzo jasne stolce o konsystencji gliny
- biegunka i brak apetytu
- bóle stawów
Najczęściej objawy ustępują po kilku tygodniach. U 10–15 proc. pacjentów może jednak dojść do nawrotu dolegliwości. Nawrót bywa możliwy nawet do 6 miesięcy po pierwszym zakażeniu, dlatego rekonwalescencja może się wydłużyć.
WZW typu A w Polsce: co pokazują dane NIZP PZH – PIB i GIS?
Dane z raportów Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB i Głównego Inspektoratu Sanitarnego pokazują wzrost liczby zachorowań na WZW typu A w Polsce. To oznacza, że wirus częściej krąży w populacji. W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają higiena i profilaktyka opisana w dalszej części tekstu.
W porównaniu rok do roku skala zachorowań wyraźnie wzrosła. W jednym z porównywanych okresów odnotowano w Polsce 2019 przypadków WZW typu A, a w analogicznym okresie rok wcześniej 730. To niemal trzykrotny wzrost.
Jak zapobiegać WZW typu A? Szczepienie i higiena na co dzień
Najskuteczniejszą metodą ochrony przed HAV jest szczepienie, które jest bezpieczne i daje wysoką odporność. Równie ważna jest codzienna higiena. WHO zaleca regularne mycie rąk, szczególnie przed jedzeniem i po skorzystaniu z toalety, a także dbanie o czystość w kuchni oraz korzystanie z wody ze sprawdzonych źródeł.
Ryzyko zakażenia zmniejszają także bezpieczniejsze praktyki seksualne, na przykład stosowanie prezerwatyw lub osłonek dentystycznych. W razie podejrzenia objawów WZW typu A albo kontaktu z osobą chorą warto skonsultować się z lekarzem. To ułatwia szybkie rozpoznanie i zmniejsza ryzyko dalszego przenoszenia zakażenia w domu.
7
Źródła:
