- Leukopenię u dorosłych rozpoznaje się przy spadku liczby białych krwinek poniżej 4000 w mikrolitrze krwi
- Powodem obniżonych wyników bywają niedobory witamin, przebyte niedawno infekcje wirusowe oraz niektóre leki i antybiotyki
- Objawy osłabienia odporności to między innymi nawracająca gorączka, bolesne owrzodzenia jamy ustnej oraz trudno gojące się rany
- Wykonanie rozmazu krwi obwodowej pozwala lekarzowi precyzyjnie ocenić rodzaj brakujących komórek i wykluczyć błędy pomiarowe
- Bezpłatne badania hematologiczne oraz skierowanie do specjalisty hematologa można uzyskać w ramach wizyty u lekarza rodzinnego
Co oznaczają niskie leukocyty w morfologii?
Leukocyty, czyli białe krwinki, pomagają organizmowi bronić się przed bakteriami i wirusami. Gdy jest ich za mało, mówi się o leukopenii. Merck Manual podaje, że u dorosłych rozpoznaje się ją, gdy liczba leukocytów spada poniżej 4000/µl (w 1 mikrolitrze krwi).
Leukopenia najczęściej wychodzi na jaw w rutynowej morfologii krwi obwodowej, wykonywanej profilaktycznie. Niski wynik nie zawsze oznacza poważną chorobę, ale warto potraktować go uważnie. Wtedy można ocenić, czy spadek jest przejściowy, czy potrzebna jest pogłębiona diagnostyka.
Dlaczego spadają leukocyty? Najczęstsze przyczyny leukopenii
Do leukopenii może dojść, gdy organizm produkuje mniej leukocytów albo gdy są one szybciej niszczone. Przyczyną bywa szpik kostny, ale też infekcje i inne czynniki. Mayo Clinic podaje, że możliwe powody są zróżnicowane i obejmują:
- infekcje wirusowe, takie jak HIV, wirusowe zapalenie wątroby czy wirus Epsteina-Barr
- niedobory witamin oraz niewłaściwe odżywianie
- niektóre leki, w tym popularne antybiotyki
- choroby autoimmunologiczne, jak reumatoidalne zapalenie stawów czy toczeń
- ciężkie zakażenia całego organizmu, na przykład sepsę
- choroby nowotworowe, w tym białaczkę oraz skutki chemioterapii i radioterapii
Niedawno przebyta grypa lub inna silna infekcja sezonowa może czasowo obniżyć liczbę leukocytów. Dlatego wynik ocenia się łącznie z objawami i informacją o ostatnich chorobach. Samodzielna interpretacja bywa myląca, bo podobny wynik może mieć różne przyczyny.
Objawy leukopenii. Na co zwrócić uwagę przy niskich leukocytach?
Niski poziom leukocytów zwykle nie daje charakterystycznych dolegliwości. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy rośnie podatność na zakażenia i organizm gorzej radzi sobie z drobnoustrojami. Cleveland Clinic podkreśla, że w leukopenii głównym ryzykiem są częstsze i ciężej przebiegające infekcje.
Przy niskich leukocytach ważne jest obserwowanie objawów, które mogą sugerować rozwijające się zakażenie. Najczęściej są to:
- gorączka i dreszcze bez wyraźnej przyczyny
- bolesne owrzodzenia lub białe i czerwone plamy w jamie ustnej
- silny ból gardła oraz uporczywy kaszel lub duszność
- bolesne oddawanie moczu lub mocz o bardzo nieprzyjemnym zapachu
- trudno gojące się rany, z których wycieka ropa lub inna wydzielina
Niskie leukocyty w morfologii - jakie badania dalej?
Gdy morfologia pokazuje zbyt małą liczbę leukocytów, zwykle zleca się badania uzupełniające. Ważnym krokiem jest rozmaz krwi obwodowej, który pomaga ocenić, jakiego typu białych krwinek jest za mało. StatPearls opisuje, że rozmaz może też pomóc wykluczyć błąd pomiaru, na przykład wtedy, gdy krwinki zlepiają się ze sobą.
Rozmaz krwi obwodowej pomaga ustalić, czy problem dotyczy niedojrzałych form komórek, czy ich nadmiernego niszczenia. To ważne, bo wynik zawsze interpretuje się w odniesieniu do objawów i sytuacji konkretnej osoby. Zakresy norm mogą się różnić między laboratoriami, dlatego warto sprawdzać wartości referencyjne na wydruku wyniku.
Badania na NFZ przy leukopenii - morfologia, rozmaz i skierowanie
W praktyce pierwszym krokiem jest kontakt z lekarzem rodzinnym w POZ. Taki lekarz może wystawić skierowanie na badania hematologiczne finansowane przez NFZ. Wśród bezpłatnych badań jest morfologia oraz morfologia z wzorem odsetkowym (rozmazem).
Jeśli wynik nadal budzi wątpliwości, lekarz POZ może wystawić skierowanie do hematologa. Nie odkładaj konsultacji, jeśli czujesz wyraźne osłabienie lub często wracają infekcje. Do czasu wyjaśnienia przyczyny warto szczególnie dbać o higienę rąk i unikać dużych skupisk ludzi w sezonie infekcyjnym.
7
Źródła:
