- Na 2 dni przed badaniem należy zrezygnować ze współżycia, irygacji pochwy oraz stosowania leków dopochwowych
- Wymazu nie pobiera się podczas miesiączki, a najbardziej optymalnym terminem na wizytę jest środek cyklu
- Bezpłatny program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce obejmuje kobiety w wieku od 25 do 64 lat
- Według zaleceń CDC osoby z wirusem HIV lub osłabioną odpornością powinny wykonywać badanie raz w roku
Co to jest cytologia (test Pap) i po co robi się ją regularnie?
Cytologia, czyli test Pap, to badanie przesiewowe polegające na pobraniu wymazu z szyjki macicy. Wykrywa wczesne zmiany nowotworowe i stany przedrakowe. Jak podaje National Cancer Institute, regularne testy pomagają wychwycić nieprawidłowe komórki, zanim rozwiną się w coś groźnego.
Badanie polega na założeniu wziernika i pobraniu niewielkiej próbki nabłonka miękką szczoteczką. Trwa kilka minut. W Polsce to jedno z podstawowych badań profilaktycznych, które warto wykonywać zgodnie z zaleceniami lekarza.
Jak przygotować się do cytologii 48 godzin przed badaniem?
Przygotowanie ma znaczenie, bo wpływa na jakość próbki pobranej do oceny. Mayo Clinic podaje, że przez 48 godzin przed cytologią warto unikać czynników, które mogą zmyć lub zasłonić komórki nabłonka. Gdy odstęp nie jest zachowany, próbka może zostać uznana za niewystarczającą i badanie trzeba powtórzyć.
Przez 2 dni przed cytologią:
- zrezygnuj ze współżycia płciowego
- nie stosuj irygacji (płukania) pochwy
- nie używaj żadnych leków dopochwowych
- unikaj stosowania pianek, kremów oraz żeli plemnikobójczych.
Kiedy robi się cytologię? Najlepszy termin w cyklu
Termin badania wpływa na czytelność próbki, dlatego warto zaplanować wizytę z uwzględnieniem cyklu. Brytyjski NHS zaleca, aby nie wykonywać cytologii w trakcie krwawienia miesiączkowego. Krew w wymazie może zasłonić komórki szyjki macicy i utrudnić ocenę pod mikroskopem.
Najlepiej wykonać cytologię w środku cyklu, po zakończeniu miesiączki i przed kolejnym krwawieniem. W tym czasie łatwiej pobrać próbkę, którą da się dobrze ocenić. Jeśli masz nietypowe plamienia poza miesiączką, poinformuj o tym osobę wykonującą badanie.
Jak często robić cytologię w Polsce? Kto może skorzystać z programu bezpłatnych badań
W Polsce działa program profilaktyki raka szyjki macicy, w ramach którego cytologię można wykonać bezpłatnie i bez skierowania. Główny Inspektorat Sanitarny informuje, że obejmuje on kobiety w wieku 25–64 lat. Badanie wykonasz w poradniach ginekologicznych z umową z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz w wybranych placówkach podstawowej opieki zdrowotnej.
Standardowo cytologię wykonuje się raz na 3 lata. U części osób kontrola powinna odbywać się częściej. CDC wskazuje, że osoby zakażone HIV lub z osłabioną odpornością powinny wykonywać badanie raz w roku.
Wynik cytologii: co oznaczają skróty ASC-US, LSIL, HSIL i AGC?
Wynik cytologii może wyglądać na trudny, ale kluczowe jest to, czy jest prawidłowy (negatywny). Jeśli opis mówi o braku nieprawidłowych komórek, kolejna kontrola zwykle wypada za 3 lata. Czasem wynik jest „niewystarczający”, bo w próbce było za mało komórek albo zasłonił je śluz. W takiej sytuacji lekarz może zalecić powtórzenie badania za 2-4 miesiące.
Inne skróty mogą oznaczać potrzebę dodatkowej diagnostyki, ale nie zawsze są powodem do niepokoju:
- ASC-US: najczęstszy nieprawidłowy wynik, który oznacza obecność nietypowych komórek; lekarz zazwyczaj zleca wtedy dodatkowy test na obecność wirusa HPV
- LSIL: zmiany niskiego stopnia, najczęściej wywołane infekcją wirusową
- HSIL: zmiany wyższego stopnia, które bez odpowiedniego leczenia mogłyby w przyszłości przekształcić się w nowotwór
- AGC: nietypowe komórki gruczołowe, które wymagają dalszej oceny, np. podczas kolposkopii
Nieprawidłowy wynik cytologii to sygnał do dalszej diagnostyki, a nie ostateczne rozpoznanie. Wiele zmian wykrytych wcześnie można skutecznie leczyć lub obserwować zgodnie z zaleceniami lekarza. Jeśli wynik odbiega od normy, lekarz może skierować cię na kolposkopię, czyli badanie szyjki macicy w powiększeniu, będące standardowym krokiem w dalszej ocenie.
Od nastolatki do seniorki. Zalecane badania ginekologiczne (kalendarz) GALERIA
8
Źródła:
