Dom opieki dla seniora - jak wybrać?

2019-10-03 15:03 Joanna Anczura

Dom opieki dla seniora coraz częściej staje się jedyną opcją na zapewnienie bliskim godnej i bezpiecznej starości. Polskie prawo stanowi, że osobie samotnej, która z powodu wieku czy choroby wymaga pomocy, przysługują usługi opiekuńcze. Z prognoz demograficznych wynika, że takich osób będzie przybywało. Na co mogą liczyć ze strony instytucji opieki społecznej, a co zapewnia im rynek prywatnych usług medycznych? Jak wybrać dom opieki dla seniora?

Spis treści:

  1. Dom opieki dla seniora - domy pomocy społecznej
  2. Dom opieki dla seniora - jak wybrać?
  3. Dom opieki dla seniora - ośrodki prywatne
  4. Dom opieki dla seniora - państwowy czy prywatny?
  5. Dom opieki dla seniora - alternatywy

Dom opieki dla seniora z biegiem lat będzie coraz bardziej uczęszczaną instytucją. Demografowie prognozują, że w roku 2030 ponad połowa gospodarstw będzie prowadzona przez osoby powyżej 65. roku życia. Już dziś coraz częściej to zdani na siebie seniorzy single, pozbawieni wsparcia najbliższej rodziny. To zjawisko będzie narastać, bo młodzi masowo wyjeżdżają z rodzinnych stron w poszukiwaniu pracy, co utrudnia opiekę nad wiekowymi rodzicami.

Zapotrzebowanie na profesjonalną opiekę dla seniorów, którzy nie mogą już funkcjonować samodzielnie, widać w statystykach: ogólna liczba starszych osób, kierowanych do domów pomocy społecznej wzrosła w skali kraju o ok. 25% w ciągu pięciu lat.

W latach 2011-2014 wydatki gmin na utrzymanie domów pomocy wzrosły w całej Polsce z 680 mln zł do ponad 1 mld zł. Z uwagi na stale rosnące potrzeby coraz większa jest również popularność prywatnych placówek opieki. Korzysta z nich 14 tys. z 80 tys. seniorów ob-jętych całodobową opieką. W niedalekiej przyszłości z domów opieki będzie korzystać ok. 7% polskich seniorów.

Dom opieki dla seniora - domy pomocy społecznej

To placówki finansowane przez samorządy. Przeznaczone są dla osób na tyle zdrowych, że nie jest konieczne kierowanie ich do specjalistycznych placówek leczniczych. Domy opieki zapewniają zaspokojenie elementarnych potrzeb bytowych: miejsce zamieszkania, wyżywienie, ubranie, a także utrzymanie czystości oraz pielęgnację. Udzielają pomocy w załatwieniu spraw osobistych, dbają o podnoszenie sprawności i aktywizację mieszkańców przez terapię zajęciową, zajęcia kulturalne itp.

Jak wynika z raportu NIK opublikowanego wiosną 2016 r., nie ma większego problemu z uzyskaniem miejsca w domach pomocy społecznej – otrzymało je 90% osób wnioskujących. Dłuższego okresu oczekiwania (do kilku miesięcy) można się spodziewać jedynie w większych miastach. Brakuje natomiast miejsc w zakładach opiekuńczo-leczniczych (ZOL), do których kieruje się osoby wymagające specjalistycznej opieki medycznej. Zainteresowanie nimi jest większe niż miejscami w DPS-ach, lecz nie wynika to wcale z tak złego stanu zdrowia polskich seniorów, ale z różnicy w finansowaniu.

Rachunki za opiekę w zakładach opiekuńczo-leczniczych niemal w całości pokrywa NFZ, a w domach pomocy – pensjonariusz, jego rodzina i gmina (opłata za pobyt pobierana jest w zależności od dochodów w rodzinie, zwykle nie przekracza 70% dochodów pensjonariusza – resztę dopłaca gmina). W konsekwencji ze względów finansowych rodzina często stara się o umieszczenie bliskiej osoby w ZOL, a nie w domu pomocy. Rozwiązanie to jest korzystne także dla gmin, które w tym wypadku nie ponoszą żadnych kosztów.

Czytaj też: Domy opieki - jak znaleźć spokojną przystań dla seniora?

Wydatki na opiekę socjalną nad osobami starszymi w Polsce (0,25% PKB) są niższe niż w innych państwach Unii Euro-pejskiej. Np. w Szwecji wynoszą 2,7% PKB, w Norwegii 1,8% PKB. Średnia dla państw UE kształtuje się na poziomie ok. 0,5% PKB

Warto wiedzieć

Dom opieki dla seniora - jak wybrać?

Niech będzie możliwie blisko twojego miejsca zamieszkania. Sprawdź na stronie internetowej urzędu wojewódzkiego, czy jest wpisany do urzędowego rejestru. To gwarancja, że placówka spełnia wymogi opisane w rozporządzeniu ministra polityki społecznej z 2005 r., dotyczące standardów architektonicznych, wyposażenia i personelu placówki, a także podlega kontrolom. Koniecznie sprawdź warunki na miejscu. Zajrzyj do łazienki, do stołówki, zapytaj o jadłospis i możliwość indywidualnego dopasowania diety, sprawdź, czy dom ma windę do przewozu osób na wózkach i noszach. Dopytaj, jak liczny jest personel, czy dom zapewnia całodobową opiekę wykwalifikowanych pielęgniarek, jak często przychodzi lekarz, czy dom współpracuje z pobliską przychodnią, co się dzieje, gdy potrzebna jest wizyta u specjalisty albo opieka szpitalna.

Zapytaj o godziny odwiedzin – dobrze świadczy o placówce, gdy możliwe są przez całą dobę o dowolnej porze. Jeśli mieszkasz daleko, sprawdź, czy możliwy będzie kontakt przez internet (np. Skype’a).

Dowiedz się np. czy można urządzić pokój własnymi sprzętami, czy do domu przychodzi ksiądz, czy pensjonariusz może mieć przy sobie ukochanego psa czy kota. Przede wszystkim zaś dokładnie przeczytaj umowę.

Niedopuszczalne zapisy to: zastrzeganie sobie możliwości natychmiastowego rozwiązania umowy w przypadku nieterminowego uiszczania opłat za opiekę; zasada, że powodem do natychmiastowego rozwiązania umowy może być pogorszenie stanu zdrowia i kondycji psychicznej podopiecznego; a także unikanie odpowiedzialności placówki za pieniądze i wartościowe przedmioty przechowywane w domu opieki przez pensjonariusza.

Czytaj też: Idealny dom opieki

Dom opieki dla seniora - ośrodki prywatne

Jak wynika z raportu firmy badawczej PMR, w ciągu najbliższych sześciu lat rynek prywatnej opieki zdrowotnej będzie rozwijał się w tempie ok. 7% rocznie; w 2017 r. jego wartość może osiągnąć poziom 45,9 mld zł. To nie dziwi – prywatne usługi medyczne, odpowiadając na rosnący popyt, wypełniły lukę, którą stworzyła niedomagająca publiczna służba zdrowia. Dotyczy to też do-mów opieki – w latach 2011-2014 liczba placówek prywatnych wzrosła ze 196 do 358.

Co ciekawe, ten segment rynku wzbudza coraz większe zainteresowanie deweloperów, funduszy emerytalnych, domów maklerskich; z uwagi na perspektywy rozwoju uchodzi za solidną inwestycję, która może wygenerować stopę zwrotu w postaci nawet dwucyfrowych zysków.

Warto wiedzieć

Pobyt w prywatnym domu opieki to minimum 2-3 tys. zł (miejsce w pokoju jednoosobowym to koszt od 3,5 tys. zł wzwyż). Pobyt w prywatnej placówce może być tańszy, jeśli ma ona umowę z NFZ – pobiera wówczas zwykle 70% renty/emerytury podopiecznego, tak jak w publicznym Domu Pomocy Społecznej.

Zazwyczaj trzeba płacić dodatkowo za pieluchomajtki, bandaże, rękawice, gaziki, oliwkę do ciała, leki – to może być koszt nawet 200-300 zł. Dodatkowo płatne są indywidualne zajęcia z rehabilitantem (50 zł za godzinę), specjalistyczne opatrunki, konsultacje specjalistów (150-200 zł) i dodatkowe badania czy transport.

Wpływ na cenę ma również to, jaki jest stan pensjonariusza i związane z tym szczególne potrzeby; nawet do 6-7 tys. zł miesięcznie trzeba zapłacić za pobyt osoby leżącej, wymagającej stałej opieki pielęgniarskiej i rehabilitacji. Dodatkowo płatne są usługi kosmetyczki i fryzjera. Powstają także luksusowe domy seniora – przypominają bardziej ośrodki spa czy luksusowe hotele z ofertą medyczną niż domy spokojnej starości. Tu cena dochodzi do 15 tys. zł miesięcznie

Dom opieki dla seniora - państwowy czy prywatny?

Skoro nie jest już problemem umieszczenie seniora w państwowym domu pomocy społecznej, to dlaczego prywatne domy opieki cieszą się rosnącym powodzeniem? Po pierwsze, dlatego że prywatna placówka może przyjąć potrzebującego niemal natychmiast, nie są wymagane skomplikowane procedury postępowania administracyjnego tak jak w publicznych DPS-ach.

Drugim powodem może być... konkurencyjność cenowa. Prywatne domy opieki muszą wprawdzie spełniać określone standardy, ale wymogi wobec nich są niższe niż w placówkach publicznych. Niepubliczne domy opieki nie muszą np. stosować ustawowych norm zatrudnienia i kwalifikacji personelu, mogą więc oszczędzić na kosztach i świadczyć usługi taniej.

Z drugiej strony, osoby o wyższych wymaganiach i zasobniejszym portfelu mogą wybrać prywatną placówkę, która za większe pieniądze oferuje więcej: indywidualnie dopasowaną dietę, zajęcia rehabilitacyjne i rozwijające zainteresowania, w razie potrzeby intensywną opiekę medyczną, dostęp do internetu, imprezy kulturalne i integracyjne, możliwość zabrania z sobą zwierzęcia.

Większość takich domów opieki może zorganizować szybką konsultację specjalisty, co pozwala ominąć kolejki w publicznej służbie zdrowia. Niektóre mają specjalistyczne oddziały dla osób z zaburzeniami psychicznymi i chorobami otępiennymi – miejsc dla takich pensjonariuszy zaś ciągle brakuje w publicznych domach opieki.

Niepubliczne mają też większe możliwości elastycznego dostosowywania się do potrzeb pacjentów, w tym np. ofertę pobytów krótkoterminowych (np. na czas nieobecności stałego opiekuna lub rehabilitacji po operacji).

Dom opieki dla seniora - alternatywy

Badania wykazały, że najskuteczniejszą formą opieki nad osobami starszymi jest pomoc środowiskowa – nie wymaga wyrwania seniora ze środowiska i warunków, do których przywykł. Tym, którzy potrzebują jedynie wsparcia w codziennym życiu, ośrodki pomocy społecznej oferują usługi, świadczone w ich miejscach zamieszkania. Są czterokrotnie tańsze niż pobyt w domu opieki.

W 2014 r. z usług opiekuńczych w skali kraju korzystało blisko 89 tys. osób. Wydatki na te świadczenia wyniosły ponad 385 mln zł. To – obok DPS-ów – najczęściej świadczona przez samorządy forma opieki nad seniorami.

Warto wiedzieć

Podtrzymuj kontakt

Umieszczenie bliskiej osoby w dobrym domu seniora często zapewnia jej większe szanse podtrzymania sprawności niż opieka sprawowana przez rodzinę. Tym niemniej przenosiny ze znanego otoczenia do placówki opiekuńczej są zwykle dla starszej osoby dość trudnym przeżyciem. Mogą wiązać się one – przynajmniej na początku – z utratą poczucia bezpieczeństwa, uczuciem wykorzenienia, zagubieniem.

Warto przygotować seniora, odwiedzając wraz z nim wybrany dom, w razie potrzeby nawet kilkakrotnie, tak by mógł się oswoić z nowym otoczeniem. A podczas pobytu odwiedzajmy go jak najczęściej, uczestnicząc w jego życiu, poznawajmy jego nowych znajomych, zabierajmy na wycieczki, celebrujmy urodziny i imieniny.

Starajmy się, by senior tak jak do tej pory uczestniczył w ważnych rodzinnych wydarzeniach, by miał nadal częsty kontakt z osobami, które są dla niego ważne – krewnymi i przyjaciółmi. Dla starszej osoby niesłychanie istotne są wspólnie spędzane święta – starajmy się więc na ten czas zabierać seniora do domu

Czytaj też: Opieka nad starszą osobą: jak rozmawiać ze starszymi rodzicami?

Alternatywą dla tradycyjnych domów pomocy społecznej są także: domy dziennego pobytu, mieszkania chronione i rodzinne domy pomocy. Samorządy nie są jednak zainteresowane rozwijaniem tych form wsparcia seniorów.

W latach 2011-2014 liczba domów dziennego pobytu zmniejszyła się z 201 do 194. Są to ośrodki wsparcia, które zapewniają seniorom kilkugodzinną opiekę, w tym posiłki, a także organizują zajęcia ruchowe, artystyczne, edukacyjne itp. Odpłatność uzależniona jest od wysokości posiadanego dochodu.

Ideą mieszkań chronionych jest stworzenie przestrzeni mieszkalnej z indywidualnie wydzielonymi mieszkaniami, których lokatorzy żyją względnie samodzielnie i według swojego rytmu, ale mają zapewnione wsparcie profesjonalnych terapeutów, psychologów, pedagogów i pracowników socjalnych.

Według statystyk przyznawane są sporadycznie – w Polsce na koniec 2013 r. było zaledwie 637 takich mieszkań. Rodzinnych domów pomocy w całej Polsce jest tylko 13, a w nich 111 miejsc. Zapewniają całodobową opiekę w warunkach niemal domowych. W domu takim może przebywać od 3 do 8 podopiecznych. Mogą je prowadzić osoby fizyczne albo organizacje pożytku publicznego, np. fundacje; pobyt finansuje częściowo pensjonariusz, częściowo gmina, która dopłaca określoną sumę do każdego mieszkańca.

Ważne

NIK alarmuje, że powstaje coraz więcej domów opieki funkcjonujących bez wymaganego zezwolenia. Prowadzący je omijają przepisy prawne i rejestrują je jako działalność gospodarczą – np. jako pensjonat lub wynajem miejsc krótkotrwałego zakwaterowania. Tym samym placówki te nie są wpisane do rejestru w urzędzie wojewódzkim jako ośrodki całodobowej opieki, nie podlegają zatem kontroli, którą wojewoda ma obowiązek sprawować w takich placówkach.

Miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
Maria Cybulska
|

Dobrym rozwiązaniem jest zapoznanie seniora z pobytem krótkoterminowym w takim ośrodku i zobaczyć jaka będzie reakcja. Może w tym czasie pozna kogoś sobie bliskiego i się zaprzyjaźni. Wiem, co musi przechodzić każda osoba, która decyduje się na taki krok. Mój mąż musiał oddać swoją mamę chorą na Alzheimera. Było już bardzo źle. W ogóle nas nie poznawała. Odwiedzamy ją co tydzień, ale i tak są to suche rozmowy, ale opiekuni mówią, że jest uśmiechnięta.

Jowita Adamowicz
|

Dom opieki dla starszych to sprawa bardzo ważna aby odpowiednio zadbać o zdrowie i fizycznie i psychiczne ukochanej osoby.

Jowita Adamowicz
|

Warto zwrócić uwagę na każdy szczegół, nie tylko miejsce- czystość, porządek, ale też lekarzy, pielęgniarki. Ja zaufałam opiniom znajomych którzy też musieli posyłać swoich dziadków, rodziców do domów opieki.

Jagoda Mocna
|

Mysle ze warto popytać znajomych kto co poleca itp. Ja sama musiałam oddac dziadków do ośrodka opieki, bo zostalam z tym sama, i po czasie się tam zaklimatyzowali. Malo tego, polubili to miejsce, a to dlatego ze panuje tam mila atmosfera i wyrozumialy miły personel. Jest to osrodek samarytanin wiec mysle ze warto rozpatrzec opcje z tym miejscem.

Justyna
|

Najlepiej popytać znajomych o rekomendacje, moi polecili mi ośrodek medyczny samarytanin. Powiem szczerze że babcia jest zachwycona opieką, jaką darzą ją w ośrodku.