- Utrzymujący się ponad 6 miesięcy lęk może wskazywać na uogólnione zaburzenia lękowe
- Nadczynność tarczycy, cukrzyca oraz choroby serca to częste fizyczne przyczyny uczucia niepokoju
- Stan napięcia wywołują czasem leki na astmę, alergię lub nadmiar spożywanej kofeiny
- Nagłe poczucie zagrożenia z dusznością wymaga natychmiastowego wezwania pomocy medycznej z powodu ryzyka anafilaksji
- Konsultacja u psychiatry w ramach NFZ nie wymaga posiadania skierowania od lekarza rodzinnego
Wewnętrzny niepokój. Co to jest i kiedy zaczyna się problem?
Wewnętrzny niepokój to uczucie ciągłego napięcia, nerwowości albo trudnego do nazwania lęku. Serwis MedlinePlus podkreśla, że lęk może być naturalną reakcją na stres, ale staje się problemem, gdy nie mija i z czasem się nasila. Taki stan widać nie tylko w myślach i emocjach, bo może dawać też objawy z ciała, na przykład kołatanie serca albo drżenie rąk.
Jeśli taki stan utrzymuje się prawie codziennie przez co najmniej 6 miesięcy i dotyczy zwykłych spraw, na przykład pracy czy zdrowia, może wskazywać na uogólnione zaburzenia lękowe (GAD). W GAD obawy są nadmierne i nieproporcjonalne do realnych zagrożeń, przez co utrudniają codzienne funkcjonowanie. Warto potraktować niepokój jak informację z organizmu i poszukać jego źródła.
Lęk bez powodu: psychologiczne przyczyny i ataki paniki
Czasem silny strach pojawia się mimo tego, że w otoczeniu nie ma realnego zagrożenia. MedlinePlus opisuje takie epizody jako typowe dla zaburzeń panicznych, czyli nagłych i nawracających ataków bardzo intensywnego lęku. W trakcie ataku można mieć wrażenie, że dzieje się coś strasznego, choć obiektywnie nic nam nie zagraża.
Innym źródłem niepokoju mogą być fobie, czyli silny lęk przed konkretnymi sytuacjami lub przedmiotami, które realnie stanowią niewielkie zagrożenie. Przykłady to strach przed tłumem, lataniem samolotem albo kontaktami społecznymi, nazywanymi lękiem społecznym. W takich momentach organizm uruchamia reakcję obronną nieadekwatnie do sytuacji, a efektem bywa paraliżujący niepokój.
Uczucie roztrzęsienia i niepokoju: choroby i leki, które mogą je wywołać
Wewnętrzny niepokój nie zawsze ma wyłącznie psychiczne podłoże, bo bywa też objawem choroby fizycznej. Mayo Clinic wymienia tu między innymi choroby tarczycy, szczególnie nadczynność tarczycy, a także cukrzycę i problemy z sercem. Podobne objawy mogą też towarzyszyć chorobom układu oddechowego, takim jak astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP).
Niepokój mogą też wywoływać substancje przyjmowane na co dzień oraz leki stosowane z innych powodów. Merck Manual Professional Edition wymienia między innymi:
- nadmiar kofeiny
- leki na astmę (np. salbutamol, sterydy)
- leki stosowane w leczeniu ADHD oraz alergii
- substancje psychoaktywne, takie jak marihuana czy kokaina
- odstawienie alkoholu lub leków uspokajających
Kiedy lęk i niepokój to stan nagły i trzeba wezwać pomoc?
Nagłe poczucie lęku bywa sygnałem alarmowym i czasem wymaga pilnego wezwania pomocy medycznej. Mayo Clinic podaje, że tak zwane „poczucie zbliżającej się zguby” może towarzyszyć anafilaksji, czyli gwałtownej reakcji alergicznej zagrażającej życiu. Jeśli pojawiają się trudności w oddychaniu, ucisk w gardle albo szybkie, słabe tętno, nie zwlekaj z kontaktem z lekarzem.
Opiekunowie osób starszych lub przewlekle chorych powinni zachować szczególną czujność, gdy pojawia się nagłe roztrzęsienie połączone z zawrotami głowy albo wysypką. Nawet jeśli objawy wydają się łagodne, mogą szybko doprowadzić do wstrząsu lub utraty przytomności. W takiej sytuacji niepokój nie jest „tylko psychiczny”, ale może być objawem stanu wymagającego pilnej oceny w izbie przyjęć.
Psychiatra i psychoterapia na NFZ. Jak szukać pomocy?
Jeśli niepokój utrzymuje się długo, możesz skorzystać z pomocy w ramach NFZ. Serwis pacjent.gov.pl informuje, że do psychiatry w poradni zdrowia psychicznego można zapisać się bez skierowania. Podczas wizyty lekarz oceni objawy i zaproponuje plan postępowania, który może obejmować leki lub terapię.
Sprawdź też, czy w twojej okolicy działa Centrum Zdrowia Psychicznego (CZP), gdzie pomoc jest udzielana kompleksowo i często bez długiego oczekiwania. W ramach NFZ dostępne są różne formy wsparcia:
- psychoterapia indywidualna
- psychoterapia grupowa
- psychoterapia rodzinna
- opieka psychiatryczna i psychologiczna w centrach zdrowia psychicznego
Pierwszym krokiem jest rozmowa z lekarzem o wszystkich objawach, także tych, które na pierwszy rzut oka nie mają związku z psychiką. Jeśli niepokój jest stały, możesz zacząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Taki lekarz może zlecić podstawowe badania krwi i tarczycy, żeby wykluczyć fizyczne przyczyny objawów.
8
Źródła:
