- Depresja u osób starszych często objawia się dolegliwościami bólowymi oraz problemami z koncentracją zamiast smutku
- Według serwisu StatPearls trudności z pamięcią w przebiegu depresji bywają określane przez lekarzy mianem pseudodemencji
- W procesie diagnozy kluczowe jest wykonanie testów neurokognitywnych oraz badań krwi wykluczających niedobory witaminy B12
- Poprawa sprawności umysłowej po zastosowaniu odpowiednich leków przeciwdepresyjnych jest zazwyczaj widoczna po około 3 miesiącach
- W polskim systemie ochrony zdrowia wizyta u lekarza psychiatry nie wymaga posiadania skierowania
Jak objawia się depresja u seniora? U starszych osób to nie zawsze smutek
Depresja u osób starszych to poważne zaburzenie nastroju. Lekarze rozpoznają ją jako epizod depresyjny lub zaburzenie depresyjne nawracające, gdy objawy utrzymują się co najmniej 2 tygodnie. U seniorów depresja często nie zaczyna się od płaczu, tylko od dolegliwości bólowych, spadku energii i skarg na pogarszającą się pamięć.
Jeśli spadek energii i utrata radości z codziennych aktywności trwają dłużej, to sygnał, którego nie warto bagatelizować. Z materiałów Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) wynika, że w diagnostyce ważne jest wykluczenie innych przyczyn, na przykład działań niepożądanych leków lub używania substancji psychoaktywnych. Depresja zwykle wymaga leczenia, bo bez wsparcia rzadko mija samoistnie i obniża jakość życia.
Depresja czy demencja u seniora? Objawy, które łatwo pomylić
Rozróżnienie depresji i demencji bywa trudne, bo część objawów wygląda podobnie. W obu stanach mogą pojawić się problemy z koncentracją i luki w pamięci krótkotrwałej, a takie trudności w przebiegu depresji bywają określane jako „pseudodemencja”. Łatwo uznać je za „zwykłą starość”, chociaż czasem wynikają z depresji.
Niektóre objawy mogą pojawić się zarówno w depresji, jak i w demencji, dlatego potrafią wprowadzać w błąd. Do najczęstszych należą:
- zmniejszone zainteresowanie codziennymi aktywnościami, które wcześniej sprawiały przyjemność
- problemy ze snem (bezsenność lub nadmierna senność)
- zmiana apetytu, prowadząca do nagłego chudnięcia lub tycia
- wyraźnie obniżony poziom energii i szybkie męczenie się
- dezorientacja i problemy z uwagą
- zahamowanie lub nadmierne pobudzenie ruchowe
Serwis StatPearls zwraca uwagę, że podobieństwo objawów sprawia, iż rozpoznanie wymaga czasu i dokładnej oceny. W depresji pacjent częściej otwarcie mówi o trudnościach z pamięcią, a w demencji może je maskować.
Jak odróżnić depresję od demencji? Badania i testy, które pomagają w diagnozie
Diagnoza nie opiera się wyłącznie na rozmowie. W praktyce wykonuje się badanie stanu psychicznego oraz testy neurokognitywne, które oceniają uwagę, pamięć i inne funkcje poznawcze. Często stosuje się test rysowania zegara oraz próby pamięci bezpośredniej i odroczonej.
W diagnostyce pomocne są także badania krwi, które pozwalają wykluczyć inne przyczyny pogorszenia funkcji poznawczych. PubMed Central opisuje, że niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego może dawać objawy podobne do demencji. W razie potrzeby lekarz zleca też badania obrazowe mózgu, na przykład rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografię.
Czy depresja może pogarszać pamięć? Kiedy wraca koncentracja po leczeniu
Po rozpoczęciu leczenia poprawa pamięci i koncentracji nie zawsze pojawia się od razu. PubMed Central wskazuje, że choć leki przeciwdepresyjne poprawiają nastrój, funkcje poznawcze mogą potrzebować więcej czasu. Zwykle wyraźniejsza poprawa jest widoczna po około 12 tygodniach regularnej terapii, ale wyniki mogą pozostać nieco niższe niż u rówieśników bez objawów.
Znaczenie ma także dobór leku, bo poszczególne substancje różnie wpływają na funkcje poznawcze. Sertralina i wortioksetyna są opisywane jako leki, które mogą poprawiać szybkość przetwarzania informacji i pamięć. Z kolei citalopram może mieć mniejszy wpływ na sprawność poznawczą, mimo że poprawia nastrój.
Gdzie zgłosić się z podejrzeniem depresji u seniora? POZ i psychiatra bez skierowania
W polskim systemie ochrony zdrowia pierwszym kontaktem jest zwykle lekarz rodzinny w ramach POZ. Może on wstępnie ocenić stan zdrowia seniora i skierować do specjalisty, jeśli będzie taka potrzeba. Warto też pamiętać, że w Polsce wizyta u psychiatry nie wymaga skierowania.
Jeżeli obniżony nastrój, niska samoocena lub nadmierne poczucie winy utrzymują się co najmniej 2 tygodnie, warto potraktować to jako sygnał alarmowy. Materiały NFZ podkreślają, że wczesne rozpoznanie depresji może poprawić codzienne funkcjonowanie i komfort życia seniora. Trudności z pamięcią u osoby starszej nie muszą oznaczać demencji, czasem są elementem depresji, którą leczy się farmakologicznie i psychoterapeutycznie.
9
Źródła:
