Arteterapia, czyli twórczość, która przezwycięża strach przed chorobą
Diagnoza choroby nowotworowej wywraca życie całej rodziny do góry nogami. Jednak przede wszystkim uderza w dziecko, które nagle trafia do rzeczywistości pełnej nieznanych pojęć, bolesnych zabiegów i licznych ograniczeń. Musi zmierzyć się ze strachem, bólem i doświadczeniami, które wykraczają poza jego wiek i dotychczasowe wyobrażenia o życiu. Dziecko może doświadczać złości, smutku czy niepewności. Często nie potrafi nazwać tych emocji, a czasem po prostu nie chce o nich rozmawiać. W takiej sytuacji możliwość wyrażenia siebie w sposób alternatywny staje się wręcz nieoceniona.
I właśnie taką przestrzeń otwiera arteterapia, czyli metoda pozwalająca wyrażać emocje i przeżycia poprzez twórczość, nawet wtedy, gdy słowa zawodzą. Podczas tworzenia mały pacjent odzyskuje cząstkę kontroli nad własną rzeczywistością: samodzielnie wybiera kolory, temat i sposób ekspresji. Arteterapia, choć nie zastępuje leczenia, stanowi kluczowe wsparcie w radzeniu sobie z emocjami i przechodzeniu przez trudne doświadczenie choroby.
„Słoneczna Galeria” - przestrzeń do twórczego wyrażania siebie
Taką przestrzeń do twórczego wyrażania siebie oferują warsztaty arteterapeutyczne „Słoneczna Galeria”, organizowane przez Fundację Urtica Dzieciom na oddziałach onkologii i hematologii dziecięcej w całej Polsce.
- Wsparcie dzieci zmagających się z najtrudniejszymi chorobami już od najmłodszych lat, powinno obejmować nie tylko potrzeby związane z leczeniem. Ważne są także emocje, relacje, poczucie bezpieczeństwa i możliwość robienia rzeczy, które pozwalają choć na chwilę wrócić do dziecięcego świata. Warsztaty arteterapeutyczne prowadzone przez naszą fundację odpowiadają na te potrzeby - mówi Anna Marusia, prezes zarządu Fundacji Urtica Dzieciom.
Te wyjątkowe zajęcia skierowane są do małych pacjentów w trakcie leczenia onkologicznego, a forma aktywności twórczej jest każdorazowo dostosowywana do wieku, samopoczucia i aktualnych możliwości dziecka, ponieważ nie ma jednego uniwersalnego scenariusza. Warsztaty mogą odbywać się indywidualnie lub w grupie, zawsze z uwzględnieniem potrzeb uczestników.
Jak wyglądają takie zajęcia?
- Warsztaty zaczynamy od stworzenia odpowiednich warunków do pracy. Dzieci poznają dostępne materiały i mogą zdecydować, czy chcą malować, rysować, eksperymentować z kolorem lub spróbować innej techniki. Następnie wybierają temat i sposób jego przedstawienia. Nie muszą mieć gotowego pomysłu. Czasem inspiracja pojawia się dopiero w trakcie pracy. W arteterapii nie jest ważny talent, ale ulga i ukojenie jakie niesie sam proces twórczy. Dlatego też rolą arteterapeutów jest wspieranie młodych artystów. Pomagamy im korzystać z materiałów i zachęcamy do twórczych poszukiwań, ale nie narzucamy jednego sposobu wykonania obrazu. Prace, które powstają z potrzeby serca, skłaniają do refleksji, zdumiewają i zachwycają. I to właśnie ta wolność, czyli swoboda w wyrażaniu siebie, jest szczególnie ważna, ponieważ w chorobie onkologicznej dziecko często musi podporządkować się procedurom, których nie rozumie, albo na które nie ma wpływu. Podczas pracy twórczej sytuacja wygląda inaczej. Tu decyduje nasz dzielny, mały pacjent. Nie oceniamy efektu ani nie oczekujemy, że dziecko będzie mówiło o tym, co przeżywa. Najważniejsze jest stworzenie warunków, w których może bezpiecznie działać po swojemu - opisuje Weronika Madryas, arteterapeutka z Fundacji Urtica Dzieciom.
„Tworzę swoją moc!”
Tegoroczna edycja warsztatów Fundacji odbyła się pod inspirującym hasłem „Tworzę swoją moc!”. Dzieci mogły interpretować ten temat w dowolny sposób: poprzez postać, przedmiot, miejsce, wspomnienie lub wyobrażenie tego, co dodaje im siły.
- Nie chodziło o stworzenie prac podobnych do siebie, lecz o danie młodym uczestnikom przestrzeni do pokazania, czym jest dla nich moc i jak może wyglądać z ich perspektywy - dodaje Anna Marusia.
Doskonałym przykładem jest historia 14-letniej Zosi Wieczorek, jednej z młodych artystek, która wzięła udział w warsztatach. Jej przygoda z malowaniem rozpoczęła się dopiero w szpitalu, podczas zajęć z arteterapeutką. Początkowo niechętna, z czasem coraz bardziej angażowała się w twórczość, odkrywając w niej nową pasję. Prace Zosi zyskały uznanie, trafiając na Galę Urtica Dzieciom, aukcję charytatywną na Allegro oraz do wrocławskiej galerii sztuki Vivid Gallery. Historia Zosi to wymowny dowód na to, że sztuka otwiera przed dzieckiem przestrzeń, w której choroba przestaje być głównym bohaterem. Pojawiają się w niej nowe pomysły, odkrywane są pasje i powraca radość tworzenia.
Ze szpitalnej sali prosto na aukcję. Twórczość dzieci wspiera leczenie
16. edycja „Słonecznej Galerii” Fundacji Urtica Dzieciom zaangażowała ponad 450 dzieci z 18 oddziałów onkologii i hematologii w Polsce. Ponad 1000 godzin twórczych zajęć zaowocowało niemal 800 pracami. Część z nich trafia na aukcje charytatywne Fundacji.
- Prace opuszczają wtedy szpitalne oddziały i spotykają odbiorców, którzy mogą poznać ich historię, a ostatecznie wylicytować podczas aukcji. To ważny moment, bo gdy dzieła trafiają do nowych właścicieli, nasi podopieczni czują się zauważeni i docenieni. Jednak nie zmienia to tego, czym prace były na początku: efektem twórczej aktywności dzieci, która pomaga im w zdrowieniu. Nie każdy obraz musi opowiadać o chorobie, odwadze czy nadziei. Raz przedstawia ulubione zwierzę, czasem wymyślony świat, a innym razem coś, co trudno jednoznacznie nazwać. Na pewno jest to unikatowe i widzimy, że ma to wyjątkową moc dla tych dzieci - komentuje Anna Marusia.
Warto pamiętać, że wysokość licytacji nie jest miarą talentu małego artysty, lecz dowodem na to, jak prace te potrafią poruszyć i zaangażować odbiorców.
- Dla kupującego obraz może być wyjątkowym dziełem sztuki, dla dziecka, śladem ważnego doświadczenia, a dla nas, częścią działań, dzięki którym możemy wspierać szpitale. Galę Urtica Dzieciom organizujemy blisko od trzech dekad. Środki z aukcji przeznaczamy na wsparcie oddziałów onkologii i hematologii dziecięcej. Pomoc obejmuje m.in. zakup wyposażenia i materiałów, a także rozwiązania, które pomagają tworzyć dzieciom bardziej przyjazne warunki pobytu w szpitalu. Na przestrzeni kolejnych edycji naszej Gali przekazaliśmy do szpitali około 7 mln zł. Dzięki darczyńcom i partnerom możemy wspierać placówki w zakupie sprzętu medycznego i edukacyjnego, wyposażeniu świetlic oraz tworzeniu przestrzeni, w których mali pacjenci mogą odpocząć, pobawić się lub na chwilę oderwać myśli od leczenia - wylicza Anna Marusia.
Obrazy, które mają moc
Dzieła młodych artystów można licytować na kilka sposobów. Głównym wydarzeniem jest 29. Gala Fundacji, która odbędzie się już 29 października w Zamku Topacz pod Wrocławiem. Poprowadzi ją Maciej Kurzajewski. Wśród wystawionych prac znajdą się dzieła Zofii Wieczorek („Moja magiczna różdżka”, „Deszcz wyobraźni”) oraz Ani Piras („Nie każda księżniczka czeka na księcia”, „Szept jeziora”, „Z małych rzeczy rodzi się wielka moc”). Wszystkie prace dostępne są do obejrzenia pod linkiem: https://online.flippingbook.com/view/1051551223/.
Dla tych, którzy z różnych przyczyn nie mogą być na Gali, Fundacja zaprasza na otwartą aukcję Kids Doodles w Food Town w Fabryce Norblina w Warszawie, 29 listopada 2026 r. o godz. 16:00 (prace dostępne od 26 listopada). Podczas wydarzenia 30 obrazów zostanie wylicytowanych na scenie, a 50 kolejnych będzie dostępnych w ramach cichej licytacji.
- Nie trzeba być znawcą sztuki, by znaleźć wśród tych prac coś, co poruszy i zostanie w pamięci. Wystarczy, że któryś obraz przyciągnie uwagę, a jego licytacja stanie się nie tylko sposobem na zdobycie wyjątkowej pracy, lecz także okazją do wsparcia dzieci, dla których tworzenie jest oderwaniem się od szpitalnej codzienności - zachęca Anna Marusia, prezes Fundacji Urtica Dzieciom.
Dodatkowo, możliwa będzie również licytacja online na Allegro Charytatywni, która startuje 29 października i potrwa do 12 listopada 2026 r. Dostępna będzie pod linkiem: https://allegro.pl/charytatywni/fundacja-urtica-dzieciom/cele/aukcja-obrazow-towarzyszaca-29-gali-urtica-dzieciom.
Warto również pamiętać, że Fundację można wspierać także na co dzień poprzez zbiórkę online: https://zrzutka.pl/pwnu87.
Patronat Poradnika Zdrowie
