JĄKANIE - przyczyny i leczenie

2007-05-14 4:47

Liczba jąkających się stale rośnie. Przyczyny jąkania nie są do końca znane. Może należy winić coraz szybsze tempo życia? Jąkał się Mojżesz. Z tą wadą wymowy borykali się też cesarz Klaudiusz i grecki mówca Demostenes.

- Z niepełnosprawnego nie wypada się wyśmiewać. Ale naigrywanie się z jąkały jest powszechne - zauważa Sylwia Andrzejewska, terapeutka ze Świnoujścia. - Niedoskonała mowa powoduje skrępowanie i zawstydzenie. Jąkanie prowadzi do lęku przed mówieniem. Tym silniejszego, im mniejsza jest akceptacja innych. Trudno o pomoc  - Często ludzie jąkający się chcą wszystko powiedzieć szybko, wyrzucić z siebie słowa. A to błąd - tłumaczy Krzysztof Szamburski, psycholog-logopeda, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego. - Mówienie składa się z kilku faz. Dlatego ważne jest, by jąkający najpierw przetworzył swoje myśli na słowa i zdania, jakie chce powiedzieć, potem nabrał powietrza i dopiero wystartował.  Dla osoby, która nie mówi płynnie, nie jest to proste - podkreśla.

Posłuchaj o jąkaniu, jego przyczynach i sposobach terapii. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami.
Zrób to koniecznie

Jeśli Twoje dziecko się jąka:

  • staraj się mówić wolno, ładnie i wyraźnie
  • poświęcaj mu dużo czasu i uwagi
  • pozwól mu się wypowiedzieć, nie przerywaj, nie kończ za nie
  • nie pozwalaj, by ktokolwiek mówił za nie
  • daj dziecku pewność, że nic złego się nie stanie, jeśli w czasie mówienia „utknie" - nie musi się tego wstydzić

Jąkanie - lepiej śpiewać, niż mówić

Liczba jąkających się stale rośnie.  - To cena, jaką płacimy za coraz szybsze tempo życia. Zacinanie ujawnia się w sytuacjach stresowych. Bywa przyczyną nerwicy. Ważne więc, by takie osoby nie czuły się zawstydzone i przyjęły zasadę: jąkam się, ale mówię - wyjaśnia Róża Sobocińska, terapeutka z Torunia. Zna dorosłych, którzy tak maskowali swoją przypadłość, że nikt o niej nie wiedział. Nie wymawiali słów, które sprawiały im trudność. - Co ciekawe, jąkający się płynnie śpiewają i gdy szepczą, zacinają się zdecydowanie mniej - dodaje terapeutka.

Różne przyczyny jąkania

W Polsce zacina się ponad 400 tysięcy osób, a na świecie około 45 milionów dorosłych i 180 milionów dzieci.  - Jąkanie nie jest na liście chorób. Mamy więc kłopoty z refundacją sprzętu rehabilitacyjnego czy z zasiłkami pielęgnacyjnymi na dzieci - wyjaśnia Andrzej Wójtowicz, prezes Polskiego Związku Jąkających się. Przyczyny jąkania nie są do końca poznane. Mówi się, że jest wynikiem minimalnych dysfunkcji mózgu albo osłabionej pracy lewej jego półkuli. Uczeni podkreślają też dziedziczenie predyspozycji. Czasem wystarczy przestrach, długotrwała choroba albo szok po wypadku. Zdaniem Krzysztofa Szamburskiego wada wymowy się rozwija, kiedy dziecko jest strofowane za to, że się jąka, albo wręcz przeciwnie, gdy rodzice udają przed nim, że wszystko jest w porządku, ale za jego plecami rozmawiają o tej ułomności. Jednak gdy dziecko to przypadkiem usłyszy, budzi się w nim przekonanie, że robi coś tak złego, iż nie można o tym nawet mówić. Tymczasem jeżeli jąkanie zaczęło się tydzień, dwa tygodnie wcześniej, można sytuację szybko odwrócić.  - W przypadku małych dzieci wystarczają spotkania z rodzicami. To ich trzeba nauczyć mówić wolno i spokojnie. Bardzo istotna jest  atmosfera w domu - tłumaczy Róża Sobocińska.

Ważne

Najczęściej zaczynamy się jąkać między trzecim a szóstym  rokiem życia. Wtedy dwoje na pięcioro dzieci ma kłopoty z płynnym mówieniem. Jedno na sto będzie się jąkać nadal. Naukowcy wyróżniają trzy typy jąkania:

  • Kloniczne powtarzanie tej samej głoski bądź sylaby;
  • Toniczne spazmatyczne zacinanie się, wypychanie siłą głosu lub słowa;
  • Kloniczno-toniczne łączy oba poprzednie rodzaje.

Terapia jąkania - potrzebne wsparcie grupy

Sprawdzonym sposobem na płynne mówienie jest trening wolniejszej wymowy, przedłużania głosek, sylab, robienie pauz, mówienie na wydechu. Pomaga w tym wystukiwanie rytmu, wypowiadanie słów w tempie metronomu albo synchronizacja mowy przy zastosowaniu echokorektora.  Naukowcy z Politechniki Gdańskiej skonstruowali nowy korektor mowy. Aparat (wielkości pudełka papierosów z mikrofonem i słuchawkami) wynaleziony przez prof. Andrzeja Czyżewskiego oraz Marka Rolanda-Mieszkowskiego wykorzystuje dwa sposoby na płynność mowy. Opóźnia ją (mówiący słyszy w słuchawkach echo swoich słów) i podwyższa lub obniża głos. Dzięki Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej wyprodukowano 100 prototypów. - Dostają je poradnie psychologiczno-pedagogiczne, pod warunkiem, że będą przesyłały obserwacje na temat skuteczności urządzenia - tłumaczy prof. Czyżewski. Logopedzi podkreślają rolę terapii grupowej. - Jąkający widzi, że nie jest osamotniony, a to pomaga - mówi Sylwia Andrzejewska.

Gdzie szukać pomocy
  • Polski Związek Logopedów http://www.logopeda.org.pl/
  • Ogólnopolskie Stowarzyszenie Osób Jąkających się „Ostoja", 20-380 Lublin, p. 1 Armii WP 1; tel. (81) 532 48 22 - dr Elżbieta Bujakowa

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych – czytaj już za 3 zł!

Sprawdź
Dziecko zakupy i my
KOMENTARZE
Matt Tomzak
|

Ja poradziłem sobie z moim jąkaniem i mówię w 100 % płynnie poprzez App 2beFluent. Matt Tomzak

BT
|

Co prawda komentarz sprzed kilku lat, ale może ktoś tu jeszzce zajrzy, więc napiszę: wszelkie przetwory jabłkowe, w tym ocet jabłkowy, cydr itp., mają skoncentrowane sjłądniki, które zawiera jabłko. Jednym z nich jest acetylocholina, która usprawnoa funkcje półkul mózgowych. I to jest chyba ta tajemnica działania szklanki octu jabłkowego u Autora komenatrza powyżej. Bo chociaż nikt jeszcze na świecie nie odkrył (tak do końca), co jest przyczyną zaburzeń płynności mowy, ba, wiele jest mitów na ten temat, powtarzanych nawet przez logopedów i psychologów (tak!), to jedno jest pewne: w pierwszej kolejności "winien" jest mózg, a dokładniej - zaburzenia w komunikacji między półkulami. Lewa jest odpowiedzialna za mowę, i to w niej w ostatnich latach naukowcy odkryli odmienne, zaburzone, struktury w porównaniu do obrazu tych struktur u osób niemających problemów z płynnością mowy. Daleka jest jest jeszcze droga do skutecznej pomocy/wyleczalności tego zaburzenia, ale kto pierwszy to zrobi, dostanie chyba Nobla. i jeszcze coś: informacje, że mozna wyleczyć z jąkania za pomocą takiej czy innej metody, są fałszywe - bo nawet jeśli dana metoda (jak np. ta opisana przez Autorkę komentarza wyżej, dot. mgr E. Galewskiej) działał u jednych jąkających się, to u wielu innych nie działał albo przestaje działać nawet po kilku latach - tak, wiem coś o tym, znam taką osobę, u której wystarczył jeden epizod z potknięciem się w mówieniu publicznie i... poooszło! Tzn. jąkanie wróciło. A osoba ta była po podobnej terapii u innego logopedy (na Dolnym Śląsku, lata 70. ub. w.), przed laty, leczącego podobnie do p. Galewskiej (tak, bo ta pani ani twórczyni tej metody z, bodajże?, Gruzji, wcale nie były pierwszymi wynalazczyniami!). Wniosek? Prawdopodobnie osoby jąkające się mają bardzo, że tak powiem, "osłabione", wrażliwe (przewrażliwione wręcz) struktury mózgu w miejscach odpowiedzialnych za mowę (czy to będzie lewa półkula czy inne obszary) i kazdy stres, niewyspanie, strach, lęk przed zająknięciem się (czyli lęk przed byciem wyśmianym) powodują, że te struktury mózgu wariują - czyli nie sluchają się właściciela i nie "produkują" mowy tak, jka powinny. I robi się błędne koło: złe doświadczenie, potknięcie się, reakcja otoczenia (nawet "życzliwa", typu "nic się nie stało") powodują jezzcze większy stres, a to z kolei jeszcze większe "nieposłuszeństwo" mózgu w produkcji mowy... Denerwujące są takie oświadczenia pewnych terapeutów, mających pewne sukcesy w pomocy pewnym ludziom, że "to się ZAWSZE da wyleczyć, trzeba sie tylko postarać". BZDURA! Jednym da się pomóc w TEN właśnie sposób, a innym nie da się, bo się jąkają "inaczej", tzn. inny jest u nich ten zły "układ" wadliwych połączeń-komunikacji wewnątrz mózgu. Och, to całe wieki jeszcze przed neurologami do badania, szukania, opracowania skutecznych metod... Mózg ludzki to bardzo skomplikowana struktura i tajemnicza, i to dobrze, że pewnym ludziom jąkającym się można pomóc, ale pewnym nie, i wtedy bardzo krzywdzące jest osądzanie takiej osoby, że się nie przyłozyłą w terapii, bo gdyby się przyłozyła i byłą posłuszna zaleceniom, to by się wyleczyła z zaburzeń mowy. Bo to nieparwda. Trochę pokory by sie przydało niektórym logopedom i terapeutom mowy. Za mało wiedzą, za mało osób jąkających się spotkali w życiu, tzn. za mało RÓŻNYCH przypadków spotkali. Ja znam sporo takich osób z racji tego, że w rodzinie jest osoba jąkająca się (dorosła), i stąd inne liczne znajomości osób podobnych z przeszłych lat, wszystkie teraz dorosłe, i co jedna osoba, to inny przypadek, inne problemy z mową, inne sprawy "pomocne: w danym przypadku, co jednej osobie pomaga, to drugiej przeciwnie - utrudnia. Jedna osoba np. woli, gdy rozmówca na początku wie o problemie jąkania, wtedy jąkającemu się mija stres i lęk, a druga osoba za nic w świecie nie pozwoli sobie na ujawnienie problemu, bo mówi dość płynnie do momentu, gdy zdarzy się pierwsze potknięcie, itp., itd. Jest wiele innych jeszcze różnic w podejściu do tematu i bardzo drażniące są niektóre wypowierdzi logopedów i terapeutów, którzy, jeśli pomogli pewnej grupie osób, twierdzą, że dana metoda ZAWSZE działa. Niepradwa, nie zawsze, ale żeby to wiedzieć, trzeba więcej pokory i więcej doświadczenia z RÓŻNYMI osobami jąkającymi się.

Anita
|

Witam :) tez mam problem z jąlaniem, tylko u mnie występuje to rzadko, jak mówię wolno to jest wszystko w porządku, a jak chcę już coś szybciej powiedzieć wtedy zazwyczaj zdarza mi się przeciągać poszczególne litery, co robić? :( pomocy

Klaudia
|

Jak zaczełam wolno mówić i rozciągać zdania to mi przeszło bardzo pomocne polecam :)

Michał34
|

Do mam malucha. Zaciekawiło mnie to co napisałeś.
Chodzenie do logopedy nic nie da bo każdy z nas mówi normalnie. Nasz mózg źle odczytuje impulsy przepływające z aparatu mowy i dlatego się jąkamy. Na jąkanie ma też wpływ wzrost dopaminy.
Podzyższają ją np słodycze, wielu z nas ma w sobie grzyby candida albicans które oddziałują na układ nerwowy i dlatego też się jąkamy.
Eksperymentuje ostatnio z różnymi suplementami bo też mam candidę i zauwazyłem że przez przypadek sporzywając produkty bogate w witaminy b jak chlorella czy spirulina, olej kokosowy nierafinowany moje jąkanie jest minimalne. Przez 5 ostatnich lat bardzo się poprawiło a nigdy nie byłem na żadnych terapiach mowy.
Przeczytałem też na zagranicznych stronach, bo na polskich nic o tym nie ma że prowadzono eksperyment z dużymi dawkami witaminy b1 i magnezu. Są to dawki 300mg czyli bardzo dużo plus 400-500 mg magnezu. 33 % ludzi bardzo poprawiło swoją mowę. Ja od 2 dni biorę witamine b-comlex też w dużych dawkach i czuje że mówi mi się lepiej. Jak byłem na żaglach i dużo piłem alkoholu i jadłem cukru itd to moja mowa i pewność siebie bardzo się pogarszały. Dlatego też dbam o diete.
Jak ktoś zauważył podobne rzeczy u siebie to niech pisze na mojego maila:
michal.kurcaba@gmail.com

Kasia
|

Nazywam się Katarzyna Larwa. Ukończyłam psychologię na Akademii Pedagogiki
Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Brałam udział w różnych
terapiach jąkania, sama jestem osobą jąkającą się – znam więc problem bardzo
dobrze od środka. Uczestniczyłam w terapii psychologicznej w nurcie poznawczo –
behawioralnym. Swoją wiedzę poszerzam poprzez szkolenia, konferencje i
literaturę polską i zagraniczną. Ukończyłam szkolenie z terapii jąkania dla
dzieci, młodzieży i dorosłych. Wiem, że to początek mojej drogi i zamierzam
ciągle zwiększać swoje kwalifikacje.

W związku z tym oferuję dwa bezpłatne spotkania, na których
zajmiemy się najpierw diagnozą, a później poradnictwem psychologopedycznym, w
zależności od potrzeb. Jest to czas na zapoznanie się nawzajem, poznanie formy
współpracy i decyzję, czy będziemy pracować dalej. Zapraszam dzieci wraz z
rodzicami, młodzież i osoby dorosłe.

Proszę o kontakt poprzez email. Istnieje
również możliwość wcześniejszego kontaktu telefonicznego- proszę o podanie
telefonu, oddzwonię,

Katarzyna.larwa@gmail.com

Wiktoria
|

Ten artykuł to w połowie kłamstwo. Jestem teraz na terapii jąkania trwającej 3 lata. Minął już prawie rok. Nie jąkam się, ale mówię znacznie wolniej i musze wykonywać pewne zadania. Dowiedziałam się bardzo dużo o tej wodzie komunikacji. Tylko jąkający wie jak to jest. Jeśli chcecie się naprawdę wyleczyć, spróbujcie tej terapii. Jest on prowadzona przez mgr. Ewę Galewską. To Jedyna Skuteczna Terapia Na Świecie.

mam malucha
|

Ja też mam tą wadę wymowy, ale zauważyłem ż po wypiciu szklanki wody przegotowanej i ostudzonej z dodatkiem octu jabłkowego 1-łyżeczka i dwóch łyżczek miodu w moim przypadku wielokwiatowego zaczyna jąkanie ustępować tzn zmniejsza się.Mówię już dość płynnie ,nie całymi zdaniami ale po dwa trzy wyrazy. Wydaje mi się że przeczytałem o tym w internecie. w moim przypadku to działa. To jąkanie u mnie wynikło wskutek upadku ze schodów z dużej wysokości, miałem wtedy 10 lat ,teraz 60. Przez 50 lat męczyłem się z tym inwalidztwem. Teraz jestem w szoku jak piję ocet jabłkowy z miodem. Dopiero chce mi się gadać. Ze wszystkimi na ulicy w domu w supermarketach w kolejce i nie mam już tych lęków co kiedyś przy mówieniu. I nie potrzebne są żadne ćwiczenia ani wolne mówienie. Ktoś kto się jąka myśli bardzo szybko tylko nie może przetworzyć na słowa bo coś dusi w gardle, tak jakby zatrzymywało się powietrze w środku gardła, następuje wzrost ciśnienia nerwy i to już koniec mówienia. Ale żadne wspomaganie przez rodzica lub nauczyciela nie pomaga wręcz pogarsza sprawę.Ale się rozpisałem szybciej bym powiedział.Jeżeli jakiś rodzic dziecka czyta ten komentarz to zastosowanie tej mieszanki może pomóc dziecku uporać się z nerwami i mowa będzie czysta i zrozumiała. Do mnie mail bodus1@op.pl

logopeda
|

Witam po pierwsze należy udać się do specjalisty czyli do logopedy Ja polecam jeżeli ktoś jest z warszawy http://eduland.edu.pl tego lekarza

Kamil
|

Zapraszam wszystkich jąkających się na stronę www.demostenes.ubf.pl
Zero cenzury, forum społecznosciowe, porady artykuly, grupa osob cwiczaca mowe poprzez SKYPE :)
Pozdrawiam!