Najnowsze modele IMGW, ICON i ECMWF zapowiadają długie nawroty silnych mrozów w Europie i Polsce. Lokalnie temperatura będzie spadać do wartości kojarzonych z zimą stulecia. Wyjaśniamy, jak działa arktyczne powietrze i jak chronić zdrowie przed skutkami mrozu, odmrożeń i zimowego smogu.
Zima stulecia a prognozy 2025 – co pokazują najnowsze modele pogodowe?
Najnowsze analizy oparte o modele ICON i ECMWF wskazują, że północ Europy już wchodzi w okres wyjątkowo silnego ochłodzenia. Na obszarze od północnej Norwegii po Finlandię temperatury spadają do około –26°C, z lokalnymi wartościami jeszcze niższymi przy gruncie. Według DobraPogoda24 nadciągają kolejne fale arktycznego powietrza, a spadki temperatur pogłębiają nocne rozpogodzenia oraz radiacja, która powoduje szybkie osiadanie zimnego powietrza w kotlinach i zagłębieniach terenu. W Polsce w najbliższych dniach nocą można oczekiwać wartości od –18 do –4°C, ze szczególnie dużymi spadkami na południu Małopolski, Górnego Śląska i Dolnego Śląska. Prognozy IMGW wskazują, że dwucyfrowy mróz może powracać przez kilka kolejnych nocy, a regiony podgórskie pozostaną najzimniejsze, nawet przy niewielkiej warstwie śniegu. Synoptycy odnoszą te wartości do przeszłych epizodów i sugerują, że rozciągnięta w czasie fala chłodu może lokalnie przypominać strukturą zimę stulecia, mimo że średnie temperatury wciąż pozostają sezonowe.
Silny mróz w Polsce. Dlaczego ta zima będzie wyjątkowo mroźna?
Zimna masa powietrza znad Skandynawii utrzymuje się dzięki układowi wyżowemu, który blokuje napływ cieplejszych frontów. W rejonach północnej Europy mróz osiąga poziom –24°C, a prognozy na początek grudnia przewidują utrzymywanie się anomalii nawet o 8–13°C poniżej normy wieloletniej. Zjawisko to rozciąga się również na Polskę: po krótkich epizodach ocieplenia modele długoterminowe zapowiadają powroty mrozów i możliwość dalszych śnieżyc. W raportach pogodowych podkreśla się, że duże różnice między dniem i nocą oraz nocne spadki temperatur do wartości dwucyfrowych będą odczuwalne w wielu regionach. Polsat News zwraca uwagę, że wschód kraju pozostaje pod wpływem niżu, podczas gdy zachód kształtowany jest przez wyże, co sprzyja lokalnym „kieszeniom chłodu” i zwiększonemu ryzyku oblodzeń. Modele IMGW wskazują, że dopiero połowa grudnia może przynieść łagodniejsze noce, jednak również wtedy możliwe są opady mieszane, a przejściowy śnieg z deszczem może zwiększać ryzyko gołoledzi.
Jak chronić się przed mrozem? Zalecenia dla zdrowia w warunkach ekstremalnego zimna
Nagłe i głębokie ochłodzenie stanowi obciążenie dla układu krążenia, układu oddechowego oraz metabolizmu. Ekspozycja na niską temperaturę zwiększa ryzyko skurczu naczyń, podwyższenia ciśnienia tętniczego i przeciążenia serca, co szczególnie dotyczy osób z chorobami przewlekłymi. Podczas mrozów – zwłaszcza dwucyfrowych – podstawę ochrony stanowi izolacja cieplna. Warstwowa odzież zatrzymująca powietrze oraz unikanie przemoczenia są kluczowe, ponieważ mokra tkanina traci właściwości termiczne. Warto regularnie rozgrzewać dłonie i stopy, które są najbardziej narażone na wychłodzenie. Zbyt długie przebywanie na otwartym powietrzu w temperaturach poniżej –10°C może prowadzić do odmrożeń, a u osób wrażliwych – do hipotermii, której wczesnymi objawami są dreszcze, uczucie dezorientacji i spowolnienie ruchowe. W warunkach silnego mrozu zaleca się ograniczenie wysiłku na zewnątrz, ponieważ zimne powietrze powoduje skurcz dróg oddechowych, zaostrzenie astmy i większą podatność na infekcje.
Jak się chronić? Oprócz warstwowej odzieży warto zwrócić uwagę na materiały, z których wykonane są ubrania. Naturalne włókna, takie jak wełna merynosów, doskonale izolują ciepło, jednocześnie odprowadzając wilgoć, co jest kluczowe, aby uniknąć wychłodzenia. Syntetyczne tkaniny termiczne również mogą być dobrym wyborem. Pamiętaj o noszeniu czapki, szalika i rękawiczek – to przez głowę, szyję i dłonie tracimy najwięcej ciepła. W przypadku butów, wybieraj te z grubą podeszwą i wodoodporne, a także o rozmiar większe, aby zmieściła się w nich gruba skarpeta i aby nie uciskały stopy, co mogłoby pogorszyć krążenie.
Wraz z mrozem przyjdzie smog. Jakie zagrożenia dla zdrowia kryje?
Podczas spadków temperatur i wyżowej pogody ryzyko zimowego smogu rośnie. Dzieje się tak, ponieważ w warunkach inwersji termicznej (czyli sytuacji, gdy zimne powietrze zalega przy ziemi, a nad nim znajduje się cieplejsze) zanieczyszczenia nie mogą unieść się wyżej i rozproszyć. Dodatkowo, w okresie grzewczym, spalanie węgla, drewna czy innych paliw stałych w domowych piecach znacząco zwiększa emisję pyłów PM2.5 i PM10, a także innych szkodliwych substancji. Niska temperatura powietrza sprzyja również kondensacji tych zanieczyszczeń, co sprawia, że stają się one bardziej skoncentrowane i tym samym bardziej niebezpieczne dla zdrowia.
Kto jest najbardziej zagrożony smogiem? Wpływa on na zdrowie głównie osób z astmą, POChP, chorobami serca i zaburzeniami krążenia. Niska temperatura uszkadza nabłonek dróg oddechowych, a równoczesny kontakt z pyłami PM2.5 i PM10 może pogłębiać duszność, kaszel i podrażnienie mięśni oddechowych. Ochrona powinna obejmować unikanie aktywności fizycznej na zewnątrz w dniach o wysokim stężeniu pyłów, stosowanie masek filtrujących oraz rezygnację z intensywnego oddychania zimnym powietrzem, które nasila skurcz oskrzeli. W warunkach smogu warto wietrzyć mieszkania jedynie w godzinach najniższego stężenia zanieczyszczeń oraz utrzymywać odpowiedni poziom nawilżenia powietrza.
Wirtualny alkomat - skorzystaj z kalkulatora promili
Krok 1 z 3, podaj swoje informacje
