Zespół suchości: gdy błony śluzowe wysychają

6 komentarze
Autor: lek. med. Grzegorz Prasałek

Suchość błon śluzowych bardziej dokucza starszym, bo wraz z upływem lat organizm wysycha od środka. Zespoły odpowiedzialne za nawilżanie pracują coraz gorzej, stąd piasek pod powiekami czy brak śliny w ustach. Dolegliwości te mogą być objawem tzw. zespołu suchości, na który składają się: suchość pochwy, suchy nos, zespół suchego oka, brak śliny (kserostomia) i zespół Sjögrena.

Suchość błon śluzowych może mieć różne przyczyny, ale niewątpliwie nasila się z wiekiem. Z upływem lat zużywa się każdy organizm. Stopniowo gorzej widzimy i słyszymy, mamy sucho w ustach, trudniej jest nam wyczuć zapach czy smak potraw. Jednak mało kto wie, że również... wysychamy od środka. Gorzej pracują gruczoły odpowiedzialne za nawilżanie i wtedy błony śluzowe nie spełniają swych zadań tak, jak potrzeba.

Zespół suchości: brak śliny - kserostomia

Nie pomoże ani oblizywanie warg, ani poruszanie językiem w buzi, gdy w jamie ustnej mamy za mało śliny. Związane jest to z procesem starzenia się i stopniowym zanikiem śluzówek oraz gruczołów, które mają produkować ślinę (czyli ślinianek). 
Kserostomia - bo tak fachowo nazywa się tę przypadłość - może być również wynikiem zażywania niektórych leków (np. moczopędnych, rozkurczowych), może pojawić się, gdy dojdzie do odwodnienia organizmu lub gdy ciągle oddychamy przez usta. U niektórych osób suchość w jamie ustnej towarzyszy schorzeniu reumatycznemu, jakim jest zespół Sjögrena (czytaj niżej).
Przy kserostomii znacznie częściej dochodzi do ciężkiej próchnicy zębów, ponieważ zbyt mała ilość śliny uniemożliwia wypłukiwanie bakterii, które żyją w jamie ustnej. Starsze osoby często skarżą się też stomatologom na złe dopasowanie protez dentystycznych. Tymczasem protezy są dobre, ale brakuje naturalnego smaru, jakim jest ślina, i "trzecie zęby" zaczynają uwierać. 
Suchość w jamie ustnej powoduje też, że trudniej jest wyraźnie mówić, sprawnie żuć i połykać. Zalegające w buzi resztki jedzenia mogą z kolei powodować nieprzyjemny zapach z ust. Pamiętajmy, że kserostomia może też uniemożliwić prawidłowe wchłanianie się leków podawanych podjęzykowo, dlatego przed zażyciem np. nitrogliceryny powinniśmy zwilżyć usta niewielką ilością wody.

  • Jak sobie pomóc?

Osoby, które cierpią na kserostomię, powinny przy każdej wizycie uprzedzić o tym lekarza. Nie zaordynuje wówczas np. leków obkurczających naczynia śluzówek lub przeciwhistaminowych. Muszą też zwracać szczególną uwagę na higienę jamy ustnej. Częste płukanie ust jakimkolwiek płynem (bez cukru!), żucie gumy z ksylitolem, ssanie tabletek zwiększających wydzielanie śliny (np. SST do kupienia w aptece, bez recepty) mogą zmniejszyć dolegliwości. 
W razie ich znacznego nasilenia laryngolog może zlecić zażywanie tabletek Pilokarpiny zwiększającej wydzielanie śliny lub wypisać receptę na specjalny płyn do płukania jamy ustnej z gliceryną, mentolem oraz witaminą A.

Nie przegap

Zespół suchości: suchy nos

Z upływem lat mogą pojawić się przykre objawy ze strony nosa. Suchość śluzówek narządu powonienia powoduje ból, pieczenie, czasem krwawienia i osłabienie węchu.

  • Jak sobie pomóc?

Pewnym antidotum na te dolegliwości może być zakładanie do nosa nawilżającego żelu bądź maści witaminowej (preparaty można kupić w aptece, bez recepty).

Zespół suchości: zespół suchego oka

Zmniejszenie wydzielania łez bywa wynikiem procesu starzenia się organizmu, ponieważ w obrębie oczu także dochodzi do zaniku gruczołów łzowych i śluzówek. Jednak zespół suchego oka może pojawić się też, gdy dochodzi do zaburzeń hormonalnych towarzyszących menopauzie, po radioterapii albo przy zespole Sjögrena. Skarżymy się wtedy na kłucie, pieczenie, światłowstręt, uczucie piasku pod powiekami, przekrwienie spojówek. W nocy, w czasie snu, oczy wydzielają mniej łez, dlatego dolegliwości nasilają się rano. Trudno jest wtedy otworzyć powieki - bywa, że towarzyszy temu silny ból. 
Objawy są bardziej uciążliwe również np. po długotrwałym czytaniu, obsługiwaniu komputera, prowadzeniu samochodu, oglądaniu telewizji. Mogą je nasilać także niektóre leki (moczopędne, na nadciśnienie, hormonalne, przeciwuczuleniowe). Dolegliwości są silniejsze w miejscach klimatyzowanych, zakurzonych, a zmniejszają się, kiedy bierzemy prysznic albo gdy dzień jest deszczowy lub mglisty.
W cięższych przypadkach zespołu suchego oka dochodzi czasami do przewlekłego zapalenia brzegów powiek i bliznowacenia rogówki, a nawet jej owrzodzeń. Osłabia to ostrość widzenia, a gdy dojdzie do przebicia owrzodzeń do wnętrza gałki ocznej, można stracić wzrok. 
Chorzy z objawami zespołu suchego oka muszą udać się do okulisty. Wstępne rozpoznanie potwierdza tzw. próba Schirmera (między gałką oczną a dolną powieką umieszcza się specjalne paski bibuły filtracyjnej i mierzy się, ile milimetrów każdego paska nawilży się łzami przez 5 minut). Okulista dodatkowo ogląda oczy w lampie szczelinowej. Pozwala to wykryć drobne uszkodzenia nabłonka rogówki oka.

  • Jak sobie pomóc?

Aby złagodzić objawy zespołu suchego oka, należy przede wszystkim unikać miejsc klimatyzowanych i zakurzonych. Warto też jak najczęściej mrugać i zamykać powieki choćby na kilka sekund. Zimą można zmniejszyć temperaturę pomieszczeń - przegrzane powietrze wysusza oczy - i ustawić w pokojach nawilżacze. Jadąc samochodem, trzeba bardzo oszczędnie korzystać z klimatyzacji. Okuliści zalecają częste wkraplanie tzw. sztucznych łez. Zwykle w ciągu dnia stosuje się krople (np. Lacrimal, Oculotect fluid, Artelac, Vidisept), natomiast na noc zakłada się do oczu środki nawilżające w formie żelu (np. Vidisic, Corneregel). Jedną ze skutecznych metod leczenia zespołu suchego oka jest założenie do kanalików łzowych specjalnych minikoreczków. Dzięki takiemu zabiegowi mniej łez odpływa z gałki ocznej i jest ona znacznie lepiej nawilżona.

Zespół suchości: suchość pochwy

Niezwykle przykra bywa suchość pochwy oraz sromu. To efekt starzenia się organizmu, ale też zaburzeń hormonalnych (coraz mniej estrogenów), do jakich dochodzi wraz z menopauzą. Kobiety odczuwają wtedy pieczenie, a czasem także świąd intymnych okolic. Ból towarzyszy każdej próbie odbycia stosunku płciowego. Niestety, częściej wtedy dochodzi do zapalenia pochwy oraz zakażeń (łatwo o mechaniczne urazy przy wysuszonych śluzówkach i tarciu), a nawet powstawania stanów przedrakowych, jakim jest np. leukoplakia (rogowacenie nabłonka pochwy).

  • Jak sobie pomóc?

Warto łykać witaminy A i E, które korzystnie wpływają na skórę i błony śluzowe. Ginekolodzy zalecają w takich przypadkach używanie przed stosunkiem tzw. środków smarujących (np. K-Y Jelly, Feminum, Lubrin, Subrin, Ortho Personal Lubricant). Smaruje się nimi członek partnera i przedsionek pochwy, co eliminuje bolesne tarcie o wrażliwą śluzowkę. Aby zwiększyć nawilżenie ścianek pochwy, można stosować niehormonalne kremy (np. Replens, Gyne-Moistrin). Trzy razy w tygodniu krem wprowadza się do pochwy aplikatorem. Ginekolog może też przepisać dopochwowe kremy estrogenowe.

Zespół suchości: zespół Sjögrena

Objawy suchego oka, kserostomii i suchości pochwy są bardzo silne, jeśli cierpisz na zespół Sjögrena. Leczeniem tej choroby zajmują się reumatolodzy. Nie jest ona wynikiem starzenia się organizmu (choć nieco częściej występuje u ludzi starszych), ale tzw. schorzeniem z autoagresji. Organizm wykorzystuje swoje przeciwciała i komórki odpornościowe do niszczenia własnych tkanek, zwłaszcza gruczołowej. Są traktowane jak niebezpieczne bakterie czy wirusy.

W zespole Sjögrena dodatkowo dochodzi do zapalenia stawów. Suchość błon śluzowych układu oddechowego może doprowadzić do zapalenia płuc. Czasami dochodzi np. do zapalenia trzustki, włókniejącego zapalenia osierdzia serca, zaburzeń czucia w wyniku uszkodzenia nerwów, niewydolności nerek, zapalenia małych naczyń krwionośnych organizmu, które może być przyczyną udaru mózgu czy zawału serca. Ponad 40 razy częściej niż u ludzi zdrowych u osób z zespołem Sjögrena występują pewne rodzaje nowotworów (chłoniaki).
Choroba ta wymaga intensywnego leczenia (sterydami, cytostatykami). By jak najwcześniej wykryć to niebezpieczne schorzenie, osoby z objawami zespołu suchości powinny być diagnozowane pod kątem zespołu Sjögrena, bada się m.in. krew na obecność specyficznych przeciwciał przeciwjądrowych SS-B.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także

Aktualizacja: 29.04.2015

Komentarze (1 - 6 z 6)
anka, 20.08.2014 09.58
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Kserostomia to na prawdę przykra choroba. Moja mama się z nią zmaga ale nie wiele środków jej pomaga. Chciałabym jej jakoś pomóc, ale nie wiem jak. Kolega z pracy polecał mi specjalną pastę link tutaj http://atosmm.com.pl/Search/cache_kserostomia/Produkt/34324_xerostom-toothpaste.aspx Czy ktoś z Was stosował? Mama stosuje już jakieś żele, ale specjalistycznej pasy niema więc może warto? Co Wam przynosi ulgę?
 
natalia, 08.07.2014 14.27
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
U osób cierpiących na suchość jamy ustnej, brak śliny powoduje wzrost narażenia na rozwój bakterii powodujących próchnicę oraz przykry zapach z ust. Dlatego ważne jest, szczotkowanie zębów po każdym posiłku.
 
Loczek, 25.06.2011 20.12
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czy przy tym zespole można stosować tabletki antykoncepcyjne, które są zalecane przez lekarza ginekologa do leczenia innej choroby?
 
samasati, 14.11.2010 10.24
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
byłam kilka razy u okulisty w sprawie suchego oka i piasku pod powiekami; po miesiącu stosoawania Zaditen, Systane i Vidisic (żel) nadal mam piasek pod powiekami byłam u dermatologa bo mam wokół ust suche czerwone wybroczyny - miesiąc temu z opryszczką ale teraz - po wzięciu dużych dawek Heviranu - jedynie suche czerwne plamy. Pani dermatolog za drugim razem stwierdziła, że to trądzik różowaty i biorę teraz Metronidazol. Wysiada mi wątroba, pprawy nie widać, a ja chciałabym udać się do lekarza, ktory nie będzie na mnie eksperymentował tylko będzie umiał prawidłowo zdiagnozować i usunąć moje problemy. Czy ktoś może mi polecić soktora w Warszawie?
 
Edyta, 11.11.2010 13.10
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Spray działa przeciwbólowo i powoduje że nie odczuwam pieczenia w jamie ustnej a żel zastępuje naturalną ślinę i świetnie nawilża jamę ustną. Polecam, ułatwia życie i jest przyczyną tego, że znowu się uśmiecham :-)
 
ken, 19.02.2007 16.47
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
kupiłem dla swojej mamy żel Biotene i to działa naprawdę nieźle. Używała go w Niemczech, wcześniej było to nie do dostana w Polsce. Teraz przypadkiem trafiłem w Warszawie.
 
reklama
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Nieprzyjemny posmak w ustach - przyczyny i porady Nieprzyjemny posmak w ustach - przyczyny i porady

Nieprzyjemny posmak w ustach od czasu do czasu zdarza się każdemu z nas. Zazwyczaj szybko mija....

więcej

47073

Kręci ci się w głowie? Sprawdź, jakie mogą być przyczyny ZAWROTÓW GŁOWY Kręci ci się w głowie? Sprawdź, jakie mogą być przyczyny ZAWROTÓW GŁOWY

Zawroty głowy mogą pojawiać się nagle, bez żadnej przyczyny, albo mogą być poprzedzone mniej lub...

więcej

43236

SKURCZE MIĘŚNI - o czym świadczą skurcze mięśni? SKURCZE MIĘŚNI - o czym świadczą skurcze mięśni?

Skurcze mięśni mogą pojawić się u każdego i w każdej chwili. Ból, jaki im towarzyszy, jest związany...

więcej

44230

OBJAWY CUKRZYCY - sygnały cukrzycy typu 1 i cukrzycy typu 2 OBJAWY CUKRZYCY - sygnały cukrzycy typu 1 i cukrzycy typu 2

Objawy cukrzycy początkowo nie są wcale oczywiste. Lekarze szacują, że na jedną osobę ze...

więcej

45473

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Znajdź badanie

Wybierz badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

O odszkodowanie od dentysty można ubiegać się na drodze cywilnej, występując przeciwko niemu w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie. Jeżeli pacjent był ubezpieczony u ubezpieczyciela od następstw...

Opisywane zmiany wymagają różnicowania między innymi z brodawkami wirusowymi HPV oraz z mięczakiem zakaźnym. W celu postawienia jednoznacznego rozpoznania konieczne jest wykonanie badania lekarskiego...

Obecnie jest pani po usunięciu guza i jest pani zdrowa (leczenie hormonami tarczycy jest tu bez znaczenia), nie ma więc żadnych przeciwwskazań do depilacji laserem.

Grupy wsparcia
data

Lipiec 03, 2015

polecam Ci moją dietetyczkę, świetna babka, bardzo profejsjonalna, ma indywidualne podejście i przede wszystkim jest skuteczna :) http://hh-life.pl/nowe-promocje-cenowe-na-diety-odchudzajace-online/

data

Lipiec 03, 2015

a co to Novoslim ? ja już się nauczyłam, że to nic nie daje. Ważne jest odpowiednie odżywianie no i motywacja ! Ja uczestniczę w spotkaniach motywacyjnych z psychodietetykiem w KlubieRównowagi.pl i jestem zadowolona z udzielonego mi wsparcia. Pracuję nad sobą z pomocą grupy i asystenta...

data

Lipiec 02, 2015

Witam . Bulimia - to nie do końca choroba .tzw kotlety to zaniedbanie i tumiwisizm ale jak się ktoś chce odchudzać to proces ten powinien przebiegać powoli i powinien być uzależniony od naszej woli; - sen od 23 do 5,6tej , żadne polegiwanie w innych porach - przestawić mózg na inne...

data

Lipiec 03, 2015

ja akurat kupuję tylko te naturalne produkty w sklepie z ekologiczną żywnością, na włosy i paznokcie dobrze zrobią Ci orzechy, suszone owoce i olej z pestek dyni. Skłądniki w nich zawarte dużo lepiej się wchłaniają niż tabletek, które kosztują fortunę...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.