Mikotoksykoza - objawy i leczenie zatrucia toksynami pleśni

2016-08-03 16:40 Monika Majewska

Mikotoksykoza to ostre lub przewlekłe zatrucie, którego przyczyną są mikotoksyny - toksyny pleśni występujące m.in. w obitych owocach. Mikotoksyny są bardzo szkodliwe dla zdrowia człowieka, a w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić nawet do śmierci. Sprawdź, w jakich produktach spożywczych można znaleźć mykotoksyny i jak uniknąć zatrucia.

Mikotoksykoza to ostre lub przewlekłe zatrucie organizmu, którego przyczyną są mikotoksyny - toksyczne metabolity niektórych gatunków pleśni. Wykazują one właściwości mutagenne (mogą powodować mutacje genetyczne), teratogenne (mogą powodować wady płodu) i prawdopodobnie rakotwórcze. Zatrucie mikotoksynami może doprowadzić do rozwoju wielu chorób, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci.

Naukowcy wyodrębnili już ponad 400 mytotoksyn. Najbardziej znaną jest patulina, która znajduje się w obitych owocach. Inne często występujące mykotoksyny to: aflatoksyny, ochratoksyna A, zearalenon, trichoteceny i fumonizyny.

Skąd się biorą mikotoksyny?

Grzyby, które potocznie nazywa się pleśnią, rozwijają się, gdy powietrze jest odpowiednio wilgotne. Wówczas w procesie wtórnego metabolizmu wytwarzają one trujące mikotoksyny. Wydzielając te szkodliwe substancje, bronią się przed "konkurencją" ze strony innych gatunków grzybów lub bakterii. To ich sposób na ochronę swojego terytorium.

Jak może dojść do zatrucia mikotoksynami?

Toksyny powodujące mikotoksykozę są wszechobecne w środowisku. Mogą one znajdować się w zawilgoconych budynkach mieszkalnych (należy ich szukać m.in. pod tapetami i wykładzinami), zwłaszcza tych na terenach popowodziowych. Mogą rozwijać się także w domach ocieplanych watą szklaną. Warto wiedzieć, że ich rozprzestrzenianiu sprzyjają klimatyzacja oraz systemy nawilżające. Wówczas kontakt z nimi następuje poprzez inhalację oraz skórę. Jednak do zatrucia mikotoksynami dochodzi zazwyczaj po zjedzeniu skażonej nimi żywności.

Pleśń często rozwijają się wewnątrz owocu, na pestkach, a sam owoc z zewnątrz wygląda na zdrowy. Niekiedy takie owoce przekazywane są z patuliną do przetworzenia na soki i konfitury.

W jakich produktach spożywczych mogą znajdować się mikotoksyny?

Mogą one występować w produktach, takich jak orzeszki arachidowe, ziarno kukurydzy i przetwory z tego ziarna, ziarna zbóż, przetwory zbożowe (mąka, pieczywo), wino i piwo. Do zatrucia może dojść także po zjedzeniu zakażonych warzyw, orzechów i innych nasion oleistych, nasion roślin strączkowych, owoców (i ich przetworów, np. dżemów), a także przypraw. Mięso, mleko (i produkty mleczne) oraz jaja pochodzące od zakażonych zwierząt również mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia człowieka.

Odkrojenie fragmentu obitego owocu (np. jabłka) nie pozwala pozbyć się pleśni. Mykotoksyny są bowiem obecne w całym owocu i najlepiej go wyrzucić.

Na przykład w roku 2004 w Kenii zmarły 123 osoby, a około 200 wymagało leczenia na skutek spożycia zanieczyszczonego aflatoksyną ziarna kukurydzy. Zanieczyszczenie kukurydzy spowodowane było zbyt długim przechowywaniem wilgotnego ziarna (na wilgotnym ziarnie rozwinął się grzyb toksynotwórczy, co doprowadziło do akumulacji mikotoksyny). Problem mikotoksyn dotyczy także mieszkańców Ameryki Południowej i Indii. Wszystko przez prymitywne warunki zbioru i przechowywania zbiorów, a także wysoka wilgotność, wysoka temperatura i niski poziomem edukacji rolniczej.

Mikotoksykoza - objawy zakażenia

Najczęstsze objawy mikotoksykozy to:

Mikotoksyny mogą doprowadzić nie tylko do zatrucia, lecz także do rozwoju alergii, chorób układy oddechowego, choroby wątroby, wrzodów i krwawień w jelitach. Mykotoksyny wywierają niekorzystny wpływ także na układ nerwowy.

Mikotoksykoza - leczenie

W przypadku zatrucia drogą pokarmową, można podać węgiel leczniczy (aktywowany), który wspomaga usuwanie wielu toksyn, a także zmniejsza podrażnienie błon śluzowych, a następnie należy udać się do lekarza.

Ważne

Jak uniknąć zakażenia mikotoksynami?

1) Nie wolno wykrajać zgniłych miejsc, które znajdują się na obitym owocu, i zjadać reszty. Taki owoc tylko pozornie wydaje się zdrowy. Tak naprawdę cały jest zainfekowany toksynami (znajdują się one nawet w pestkach). Nie powinno się także usuwać łyżeczką pleśni, która znajduje się na wierzchniej warstwie jogurtu czy dżemu, ponieważ całe opakowanie najprawdopodobniej jest już nią przerośnięte. Warto wiedzieć, że nie każda pleśń ma biały kolor. Na przykład grzyby z rodzaju Aspergillus flavus, które można znaleźć głównie na chlebie, charakteryzuje się ciepłą, żółtą barwą.
2) Produkty spożywcze należy dotykać tylko czystymi rękami.
3) Ze względu na powietrze, które jest pełne opadających zarodników grzybów, nie powinno się wykładać jedzenia bezpośrednio na stół. Najlepiej używać czystych talerzy i desek do krojenia.
4) Produkty kupione w sklepie powinny jak najszybciej trafiać do lodówki.
5) Pleśń, która znajduje się pod tapetą czy wykładziną lub w narożniku wanny, powinna być jak najszybciej usunięta. Aby zapobiec jej ponownemu rozwojowi, należy często wietrzyć mieszkanie.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
oj
|

nie pomyślałam, ze w ziemniakach moze tez byc pleśń... zeżarte ok 2 kg tych ziemniaków, tylko odkrojone czarne miejsca... na razie żyję :-) będę na przyszlość wiedziala. Chociaż w sumie mogły być tylko zepsute, nie jest powiedziane, ze pleśń, zgnita część mogla byc bez udzialu grzybów (bakterie powodują gnicie i tez kolor czarny jest)

janusz-b1139@wp.pl
|

Pleśń na suszonych grzybach - niedosuszonych czy można jej się pozbyć przez ogrzewanie suszarką do włosów? Pilne

Beata
|

darku zaciekawiło mnie to co napisałeś, ale nie znalazłam potwierdzenia w żadnym rzetelnym źródle. Możesz napisać, skąd posiadasz takie informacje? Znalazłam za to następujący fragment
"Ze względu na różnorodne efekty toksyczne i wysoką odporność na działanie temperatury, obecność mikotoksyn w żywności i w paszach stanowi potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt." Postępy Fitoterapii 2/2006, s. 98-104. Wychodzi więc na to, że WSZYSTKICH a nie tylko NIEKTÓRYCH ludzi.

darek1001989
|

Przy opisie należy dodać że choroba ta atakuje niektórych ze względu na słaby system obronny bądź podłoże genetyczne a dokładnie chodzi tu o gen HLA-DR