Wady zgryzu: rodzaje, przyczyny, korekcja

2015-11-16 14:12 Joanna Malik

Wada zgryzu to nieprawidłowa budowa szczęk, która zaburza czynności jamy ustnej – może np. powodować zniekształcenie mowy, trudności w oddychaniu, czy jedzeniu. Przejawia się w dzieciństwie i już wtedy powinno się podjąć kroki zaradcze, by zapobiec późniejszym komplikacjom. Wiele wad zgryzu udaje się zniwelować lub znacznie skorygować.

Wady zgryzu diagnozuje się u ponad połowy dzieci w wieku 7-18 lat. Mogą one wynikać z nieprawidłowości w obrębie budowy i położenia względem siebie kości szczęki i żuchwy lub z zaburzonego układu łuków zębowych. Często wada zgryzu jest cechą wrodzoną, wynikającą z czynników dziedzicznych lub ze środowiska zewnętrznego, które działa na płód przez organizm matki, jak niektóre leki czy witaminy. Bywa i tak, że dziecko może sobie "popsuć" zgryz złymi nawykami, jak np. uporczywe ssanie kciuka.

Przyczyny rozwoju wad zgryzu

Wśród czynników, które prowadzą do utworzenia się wady zgryzu znajdują się:

  • poród kleszczowy, twarzyczkowy
  • nieprawidłowe układanie dziecka do snu - główka i szyja, podczas spania na boku, powinny być na delikatnym podwyższeniu
  • nieprawidłowe przystawianie do piersi, czy karmienie butelką (zarówno pierś, jak i butelka powinny być podawane pod kątem 45 st., - niektórzy rodzice karmią dziecko leżące płasko na plecach, co wywołuje i utrwala tyłozgryz, gdyż dziecku opada żuchwa)
  • ssanie kciuka lub źle skonstruowanego smoczka
  • ssanie warg i policzków
  • ciągłe nadgryzanie różnych przedmiotów, np. kredek, ołówków
  • oddychanie przez usta (tzw. trzeci migdał)
  • zgrzytanie zębami (bruksizm)

Do czego prowadzą wady zgryzu?

W zależności od stopnia zaawansowania wady zgryzu, może ona w różnym stopniu wpływać na czynności życiowe, a także na komfort psychiczny człowieka. Poważne wady zgryzu zaburzają mowę (wywołując np. seplenienie), oddychanie, jedzenie. Odgryzanie kęsów pokarmu oraz żucie może być zarówno trudne, jak i krępujące dla osoby z nieprawidłowym zgryzem – bywa, że powoduje problemy natury psychicznej, jak chociażby niechęć do publicznego spożywania posiłków. Zdarza się, że wada zgryzu zaburza nawet symetrię twarzy – np. nadmierne wysunięcie lub cofnięcie bródki. Nieleczone wady zgryzu mogą prowadzić do szeregu przykrych konsekwencji, takich jak choroby przyzębia, próchnica, ukruszenie zębów, uszkodzenie błony śluzowej warg i policzków przez nieustanne przygryzanie.

Rodzaje wad zgryzu

  • Tyłozgryz – najczęściej występująca wada zgryzu, stanowiąca ok. 70% wszystkich wad. Dolny łuk zębowy jest cofnięty względem górnego, przy czym zęby przednie nie stykają się. W nasilonej postaci górne siekacze mogą być pochylone w stronę górnej wargi, a twarz zniekształcona poprzez cofnięcie żuchwyi i opadnięcie kącików ust. Wymowa głosek s, z, c, dz, z powodu rozsunięcia zębów, przypomina ś, ź, ć, dź.
  • Zgryz głęboki – górne zęby zachodzą bardzo głęboko na zęby dolne, przykrywają 2/3 ich wysokości. Powoduje to, że twarz traci symetrię przez skrócenie dolnego odcinka. Tak ułożone zęby nadmiernie się ścierają, dlatego trzeba bezwzględnie korygować tę wadę, żeby zminimalizować problemy dentystyczne, choroby dziąseł i przyzębia. W tej wadzie zgryzu także występuje zniekształcenie głosek dentalizowanych.
  • Przodozgryz – dolny łuk zębowy zachodzi na górny. W rysach twarzy widoczne jest wysunięcie do przodu bródki i dolnej wargi. Powstaje wrażenie groźnego wyrazu twarzy.
  • Zgryz krzyżowy – zęby dolne zachodzą na zęby górne na niektórych odcinkach lub w całym łuku zębowym
  • Zgryz otwarty – zęby nie stykają się ze sobą w ogóle. Prześwit, który powstaje, nazywa się szparą niedogryzową. Ta wada zgryzu bardzo utrudnią ogryzanie kęsów pokarmu oraz żucie, a także poprawną wymowę – zwłaszcza spółgłosek przedniojęzykowo zębowych (t, d, s, z, dz, c, n, ł). Zgryz otwarty powoduje wydłużenie twarzy, niedorozwój szczęki, obniżone napięcie mięśni warg i języka oraz mięśni żujących, wysokie podniebienie, tzw. podniebienie gotyckie.
  • Stłoczenia – zbyt duże zęby w stosunku do zębodołów. Ponieważ w szczęce i w żuchwie nie ma dla nich miejsca, wyrastają poobracane, pod niewłaściwym kątem, w nieodpowiednich miejscach (efekt bałaganu)
  • Zęby odseparowane – nadmiar miejsca w szczęce i żuchwie powoduje, że pomiędzy zębami są widoczne szpary

Kiedy należy udać się do ortodonty

Nawet jeśli wydaje nam się, że wszystko jest w porządku, warto zapisać dziecko do ortodonty profilaktycznie, gdy tylko wyrosną mu już wszystkie mleczne zęby.

Leczenie ortodontyczne można przeprowadzić także u osoby dorosłej, a nawet w podeszłym wieku. Czasem, zanim dostosuje się protezę zębową, najpierw trzeba poprawić zgryz.

Specjalista oceni, czy zgryz naszej pociechy rozwija się prawidłowo, a jeśli nie, ustali dalszy plan postępowania. Wizyty u ortodonty nie należy odkładać, jeśli tylko zauważymy u dziecka jakiekolwiek oznaki nieprawidłowego zgryzu, lub jeśli dziecko zgrzyta zębami, oddycha ustami, ma jakąś dysfunkcję języka, obgryza paznokcie, przedwcześnie straciło zęby mleczne. Jeśli zareagujemy w porę, szybko będzie można zastosować leczenie. Zwykle zaczyna się je, gdy dziecko ma już wszystkie stałe zęby, a więc około 11 roku życia i powinno zakończyć się w przeciągu 1,5-2,5 lat, aczkolwiek jest to uzależniona od stopnia zaawansowania wady, wieku pacjenta oraz jego zaangażowania w leczenie.

Leczenie wad zgryzu

Nieprawidłowy zgryz można leczyć za pomocą mioterapii, czyli ćwiczeń mięśni mimicznych i narządu żucia oraz za pomocą aparatów ortodontycznych. W niektórych przypadkach trzeba rozważyć chirurgię szczękowo-twarzową. Aparat wykonuje się indywidualnie dla każdego pacjenta. Czasem najpierw trzeba zrobić zdjęcie RTG zębów i odlew gipsowy.

Wyróżniamy dwa podstawowe typy aparatów ortodontycznych:

  • stałe – przymocowywane do zębów na dwa lata
  • ruchome – zakładane na kilka godzin w ciągu dnia, albo np. na noc.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 9/2019 "Zdrowia": jak leczyć schorzenia stóp, fakty o chorobie Hashimoto, czerniak pokonany, miłość w jesieni życia, co mówią nasze sny, pomidory palce lizać. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 9/2019
KOMENTARZE
Ewka
|

Wady zgryzu to bardzo ciężki problem, ale jak już się znajdzie odpowiedniego specjalistę to wszystko się zmienia :) na lepsze oczywiście