Wady zgryzu: rodzaje, przyczyny, korekcja

2015-11-16 14:12

Wada zgryzu to nieprawidłowa budowa szczęk, która zaburza czynności jamy ustnej – może np. powodować zniekształcenie mowy, trudności w oddychaniu, czy jedzeniu. Przejawia się w dzieciństwie i już wtedy powinno się podjąć kroki zaradcze, by zapobiec późniejszym komplikacjom. Wiele wad zgryzu udaje się zniwelować lub znacznie skorygować.

Wady zgryzu diagnozuje się u ponad połowy dzieci w wieku 7-18 lat. - Badania pokazują, że z ich powodu cierpi ponad 90% Polaków, a co drugi z nich powinien być leczony ortodontycznie. Nie wszystkie wady zgryzu mogą jednak zostać wyleczone przez ortodontę. Coraz więcej przypadków trafia do chirurgów twarzowo-szczękowych - mówi dr n. med. Rafał Nowak.

Wady zgryzu mogą wynikać z nieprawidłowości w obrębie budowy i położenia względem siebie kości szczęki i żuchwy lub z zaburzonego układu łuków zębowych. Często wada zgryzu jest cechą wrodzoną, wynikającą z czynników dziedzicznych lub ze środowiska zewnętrznego, które działa na płód przez organizm matki, jak niektóre leki czy witaminy. Bywa i tak, że dziecko może sobie "popsuć" zgryz złymi nawykami, jak np. uporczywe ssanie kciuka.

Spis treści

  1. Wady zgryzu - przyczyny
  2. Do czego prowadzą wady zgryzu?
  3. Rodzaje wad zgryzu
  4. Kiedy należy udać się do ortodonty
  5. Leczenie wad zgryzu u ortodonty
  6. Wady zgryzu - leczenie chirurgiczne

Wady zgryzu - przyczyny

Wśród czynników, które prowadzą do utworzenia się wady zgryzu znajdują się:

  • poród kleszczowy, twarzyczkowy
  • nieprawidłowe układanie dziecka do snu - główka i szyja, podczas spania na boku, powinny być na delikatnym podwyższeniu
  • nieprawidłowe przystawianie do piersi, czy karmienie butelką (zarówno pierś, jak i butelka powinny być podawane pod kątem 45 st., - niektórzy rodzice karmią dziecko leżące płasko na plecach, co wywołuje i utrwala tyłozgryz, gdyż dziecku opada żuchwa)
  • ssanie kciuka lub źle skonstruowanego smoczka
  • ssanie warg i policzków
  • ciągłe nadgryzanie różnych przedmiotów, np. kredek, ołówków
  • oddychanie przez usta (tzw. trzeci migdał)
  • zgrzytanie zębami (bruksizm)

Do czego prowadzą wady zgryzu?

W zależności od stopnia zaawansowania wady zgryzu, może ona w różnym stopniu wpływać na czynności życiowe, a także na komfort psychiczny człowieka. Poważne wady zgryzu zaburzają mowę (wywołując np. seplenienie), oddychanie, jedzenie. Odgryzanie kęsów pokarmu oraz żucie może być zarówno trudne, jak i krępujące dla osoby z nieprawidłowym zgryzem – bywa, że powoduje problemy natury psychicznej, jak chociażby niechęć do publicznego spożywania posiłków.

Zdarza się, że wada zgryzu zaburza nawet symetrię twarzy – np. nadmierne wysunięcie lub cofnięcie bródki. Nieleczone wady zgryzu mogą prowadzić do szeregu przykrych konsekwencji, takich jak choroby przyzębia, próchnica, ukruszenie zębów, uszkodzenie błony śluzowej warg i policzków przez nieustanne przygryzanie.

- Kości szczęki i kości żuchwy mogą być rozwinięte w nadmiarze, niedorozwinięte lub umieszczone w nieprawidłowych relacjach względem siebie. To wszystko wpływa na wygląd twarzy, bo jest widoczne w zaburzonej estetyce tkanek miękkich. Takie przyczyny można jednak usunąć poprzez odpowiednie leczenie chirurgiczne – podkreśla lek. stom. Szymon Przywitowski, specjalista chirurgii szczękowo-twarzowej Medicus Clinic.

Rodzaje wad zgryzu

  • Tyłozgryz – najczęściej występująca wada zgryzu, stanowiąca ok. 70% wszystkich wad. Dolny łuk zębowy jest cofnięty względem górnego, przy czym zęby przednie nie stykają się. W nasilonej postaci górne siekacze mogą być pochylone w stronę górnej wargi, a twarz zniekształcona poprzez cofnięcie żuchwyi i opadnięcie kącików ust. Wymowa głosek s, z, c, dz, z powodu rozsunięcia zębów, przypomina ś, ź, ć, dź.
  • Zgryz głęboki – górne zęby zachodzą bardzo głęboko na zęby dolne, przykrywają 2/3 ich wysokości. Powoduje to, że twarz traci symetrię przez skrócenie dolnego odcinka. Tak ułożone zęby nadmiernie się ścierają, dlatego trzeba bezwzględnie korygować tę wadę, żeby zminimalizować problemy dentystyczne, choroby dziąseł i przyzębia. W tej wadzie zgryzu także występuje zniekształcenie głosek dentalizowanych.
  • Przodozgryz – dolny łuk zębowy zachodzi na górny. W rysach twarzy widoczne jest wysunięcie do przodu bródki i dolnej wargi. Powstaje wrażenie groźnego wyrazu twarzy.
  • Zgryz krzyżowy – zęby dolne zachodzą na zęby górne na niektórych odcinkach lub w całym łuku zębowym
  • Zgryz otwarty – zęby nie stykają się ze sobą w ogóle. Prześwit, który powstaje, nazywa się szparą niedogryzową. Ta wada zgryzu bardzo utrudnią ogryzanie kęsów pokarmu oraz żucie, a także poprawną wymowę – zwłaszcza spółgłosek przedniojęzykowo zębowych (t, d, s, z, dz, c, n, ł). Zgryz otwarty powoduje wydłużenie twarzy, niedorozwój szczęki, obniżone napięcie mięśni warg i języka oraz mięśni żujących, wysokie podniebienie, tzw. podniebienie gotyckie.
  • Stłoczenia – zbyt duże zęby w stosunku do zębodołów. Ponieważ w szczęce i w żuchwie nie ma dla nich miejsca, wyrastają poobracane, pod niewłaściwym kątem, w nieodpowiednich miejscach (efekt bałaganu)
  • Zęby odseparowane – nadmiar miejsca w szczęce i żuchwie powoduje, że pomiędzy zębami są widoczne szpary

Kiedy należy udać się do ortodonty

Nawet jeśli wydaje nam się, że wszystko jest w porządku, warto zapisać dziecko do ortodonty profilaktycznie, gdy tylko wyrosną mu już wszystkie mleczne zęby.

materiał partnera
Wypróbuj

Nenedent to specjalistyczne pasty do zębów dla dzieci, zawierające delikatny żel krzemowy oraz ksylitol (13%). Obie substancje w szczególny sposób chronią zęby mleczne przed próchnicą. Żel krzemowy usuwa osad nazębny, natomiast ksylitol zapobiega powstawaniu płytki nazębnej i hamuje wzrost bakterii odpowiedzialnych za powstawanie próchnicy. Naturalne pH chroni florę jamy ustnej, a przyjemny smak dostosowany dla dzieci sprawia, że chętnie myją one ząbki. Pasty Nenedent dostępne są w dwóch wariantach:

  • Nenedent bez fluoru do 4 lat;
  • Nenedent z fluorem wzmacniającym szkliwo zębów (500 ppm) od 4 lat.

Leczenie ortodontyczne można przeprowadzić także u osoby dorosłej, a nawet w podeszłym wieku. Czasem, zanim dostosuje się protezę zębową, najpierw trzeba poprawić zgryz.

Specjalista oceni, czy zgryz naszej pociechy rozwija się prawidłowo, a jeśli nie, ustali dalszy plan postępowania. Wizyty u ortodonty nie należy odkładać, jeśli tylko zauważymy u dziecka jakiekolwiek oznaki nieprawidłowego zgryzu, lub jeśli dziecko zgrzyta zębami, oddycha ustami, ma jakąś dysfunkcję języka, obgryza paznokcie, przedwcześnie straciło zęby mleczne. Jeśli zareagujemy w porę, szybko będzie można zastosować leczenie. Zwykle zaczyna się je, gdy dziecko ma już wszystkie stałe zęby, a więc około 11 roku życia i powinno zakończyć się w przeciągu 1,5-2,5 lat, aczkolwiek jest to uzależniona od stopnia zaawansowania wady, wieku pacjenta oraz jego zaangażowania w leczenie.

Leczenie wad zgryzu u ortodonty

Nieprawidłowy zgryz można leczyć za pomocą mioterapii, czyli ćwiczeń mięśni mimicznych i narządu żucia oraz za pomocą aparatów ortodontycznych. W niektórych przypadkach trzeba rozważyć chirurgię szczękowo-twarzową. Aparat wykonuje się indywidualnie dla każdego pacjenta. Czasem najpierw trzeba zrobić zdjęcie RTG zębów i odlew gipsowy.

Wyróżniamy dwa podstawowe typy aparatów ortodontycznych:

  • stałe – przymocowywane do zębów na dwa lata
  • ruchome – zakładane na kilka godzin w ciągu dnia, albo np. na noc.

Wady zgryzu - leczenie chirurgiczne

Kiedy konieczny jest zabieg chirurgiczny? To jedno z najczęściej zadawanych pytań w gabinetach ortodontycznych. Żeby na nie odpowiedzieć należy najpierw zdiagnozować, z jakim rodzajem wady zgryzu mamy do czynienia. Od diagnozy zależy, czy powinniśmy się zgłosić do ortodonty, czy do chirurga twarzowo–szczękowego, jak długo potrwa usuwanie wady, jaką metodą i jaki będzie efekt leczenia. Poza tym należy pamiętać, że wady szkieletowe wymagają ścisłej współpracy lekarza ortodonty i chirurga szczękowo–twarzowego, gdyż żaden z nich samodzielnie nie rozwiąże skutecznie problemu pacjenta.

- Typowe wady z powodzeniem leczone są w gabinetach ortodontycznych. Bardziej złożonym problemem są wady szkieletowe i tu już zagłębiamy się w innego rodzaju aspekty. Wada szkieletowa występuje wtedy, gdy podstawy kostne, w których umieszczone są zęby, są w nieprawidłowy sposób wykształcone. Takie wady w obrębie kości twarzy w celu ich skutecznej eliminacji wymagają postępowania interdyscyplinarnego ortodontyczno-chirurgicznego – mówi dr Rafał Nowak.

Ortognatyka jako gałąź chirurgii twarzowo-szczękowej zajmuje się diagnostyką oraz chirurgicznym leczeniem wad zgryzu, które są efektem nieprawidłowego rozwoju kości twarzy. W uproszczeniu można powiedzieć, że chirurgia ortognatyczna jest potrzebna tam, gdzie nie wystarcza już ortodoncja.Wady kości twarzoczaszki mogą obejmować żuchwę oraz szczękę, a także inne kości budujące szkielet twarzy. Zabieg wykonuje się wewnątrz jamy ustnej pod znieczuleniem ogólnym.

Chirurgiczne leczenie wad zgryzu to szansa na poprawę wyglądu twarzy i komfortu życia. Warto zadbać o odpowiednie leczenie, szczególnie że w grę wchodzą nie tylko aspekty estetyczne, ale przede wszystkim zdrowotne.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.