- Objawy takie jak ból w klatce piersiowej czy duszność pojawiają się często dopiero przy wysiłku
- Wada dotyczy głównie seniorów oraz mężczyzn i wynika z naturalnego procesu wapnienia tkanek serca
- Podstawowym badaniem pozwalającym ocenić stan zastawki jest bezbolesna echokardiografia, czyli tak zwane echo serca
- Polskie Towarzystwo Kardiologiczne ostrzega, że bez operacji blisko połowa chorych z objawami umiera w ciągu 4 lat
- Nowoczesny zabieg TAVI umożliwia wymianę zastawki bez otwierania klatki piersiowej, co ułatwia powrót do zdrowia
Co to jest zwężenie zastawki aortalnej i co dzieje się z sercem?
Zwężenie zastawki aortalnej to jedna z częstszych wad serca. Polega na tym, że zastawka aortalna nie otwiera się prawidłowo i utrudnia przepływ krwi z serca do aorty. Gdy zastawka jest sztywna albo zwężona, serce musi pracować mocniej, a z czasem może dojść do przeciążenia mięśnia sercowego i niewydolności.
Choroba zwykle rozwija się powoli, a organizm przez długi czas „wyrównuje” jej skutki, dlatego łatwo ją przeoczyć. Wiele osób nie zauważa objawów, dopóki zwężenie nie zacznie wyraźnie ograniczać przepływu krwi. Problem nie dotyczy wyłącznie samej zastawki, bo wpływa na pracę serca i całego układu krążenia.
Zwężenie zastawki aortalnej: objawy, które mogą pojawić się przy wysiłku
Na początku zwężenie zastawki aortalnej może nie dawać żadnych wyraźnych dolegliwości. Objawy często pojawiają się dopiero przy wysiłku, który wcześniej nie sprawiał problemu, na przykład podczas spaceru czy wchodzenia po schodach. American Heart Association wymienia najczęstsze objawy:
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- uczucie zadyszki i problemy z oddychaniem
- szybkie lub "trzepoczące" bicie serca
- zawroty głowy oraz omdlenia
- ogólne zmęczenie i trudności w przejściu nawet krótkich odcinków
- wyraźny spadek codziennej aktywności
U osób starszych takie dolegliwości bywają zrzucane na „wiek”. Zadyszka przy wchodzeniu po schodach albo zawroty głowy i omdlenia mogą jednak wynikać ze zwężenia zastawki. Jeśli objawy narastają lub zaczynają ograniczać codzienną aktywność, rośnie ryzyko poważnych powikłań kardiologicznych.
Kto jest w grupie ryzyka zwężenia zastawki aortalnej?
Najważniejszym czynnikiem ryzyka zwężenia zastawki aortalnej jest wiek. American Family Physician podaje, że problem dotyczy głównie seniorów, u których dochodzi do naturalnego zużycia i wapnienia tkanek serca. W tym źródle zwrócono też uwagę, że schorzenie częściej rozpoznaje się u mężczyzn niż u kobiet.
Znaczenie mają także czynniki wrodzone i styl życia. Przykładem jest zastawka dwupłatkowa zamiast trójpłatkowej, która może zwiększać podatność na problemy z zastawką w przyszłości. Do grupy ryzyka należą też osoby z nadciśnieniem, wysokim cholesterolem oraz palące tytoń, ponieważ te czynniki mogą przyspieszać zmiany w obrębie zastawek.
Jakie badania wykrywają zwężenie zastawki aortalnej?
Podstawowym badaniem w kierunku zwężenia zastawki aortalnej jest echokardiografia, czyli echo serca. European Heart Journal opisuje ją jako badanie pierwszego wyboru, bo pozwala bezboleśnie ocenić budowę serca. Na podstawie echa można też sprawdzić, jak krew przepływa przez zastawkę i jak duże jest zwężenie.
Gdy echo serca nie daje jednoznacznej odpowiedzi, lekarze mogą sięgać po badania dodatkowe, na przykład tomografię komputerową serca. TK pozwala dokładnie ocenić stopień wapnienia zastawki, co bywa ważne przy planowaniu dalszego leczenia. W wybranych sytuacjach zleca się też echo wysiłkowe, żeby sprawdzić pracę serca podczas aktywności.
Jak wygląda leczenie zwężenia zastawki aortalnej i jakie jest rokowanie?
Nie ma leków, które cofnęłyby zwężenie zastawki aortalnej. Leczenie nadciśnienia może wspierać pracę serca, ale przy ciężkim zwężeniu skuteczną metodą jest leczenie zabiegowe. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne podaje, że bez operacji blisko połowa pacjentów z objawami umiera w ciągu około 4 lat od ich wystąpienia.
Dostępne są różne metody leczenia, dobierane do wieku i stanu zdrowia pacjenta. U osób poniżej 70. roku życia zazwyczaj wykonuje się chirurgiczną wymianę zastawki, a u starszych coraz częściej stosuje się TAVI. To mniej obciążająca metoda, wykonywana przez tętnicę udową, która zwykle ułatwia szybszy powrót do sprawności.
Jeśli zwężenie zastawki aortalnej zostało już rozpoznane, kluczowe jest trzymanie się terminów kontroli. W Polsce średni czas oczekiwania na zabieg TAVI wynosi około 6 miesięcy, dlatego planowanie kolejnych kroków warto zacząć odpowiednio wcześnie. Wczesne wykrycie i zaplanowanie leczenia zmniejsza ryzyko nagłych incydentów sercowych i pomaga utrzymać dobrą jakość życia.
8
Źródła:
